Shkruar nga FLORA SKENDO/

Historia e një familjeje që e ka kthyer basketbollin në trashëgimi dhe të një brezi vajzash që po mëson Shqipërinë të shohë ndryshe investimin te gratë

Ka disa histori sportive që nuk maten me medalje.

Maten me vajzat që shkojnë në stërvitje edhe kur askush nuk po i pret në tribunë. Me një nënë që i thotë vajzës së saj se talenti nuk është luks. Me një trajnere që, pas tridhjetë vitesh në parket, ende beson se një vajzë mund të bëhet më shumë se një lojtare. Me një djalë që mund të kishte zgjedhur një laborator, një zyrë apo një karrierë larg Shqipërisë, por u kthye dhe zgjodhi të investojë këtu.

Kjo është historia e Shoqata Studenti Basket Femra. Dhe është, në një kuptim më të gjerë, një histori për Shqipërinë.

Sepse një shoqëri nuk tregohet vetëm nga sa para investon te sporti. Tregohet nga ku i investon ato para. Dhe sidomos nga pyetja shumë më e pakëndshme: çfarë u ofron vajzave përpara se t’u kërkojë të bëhen gra të suksesshme?

NJË HISTORI QË NUK FILLON SOT

KS Studenti është themeluar në vitin 1953, duke mbledhur ndër vite disa disiplina sportive nën një emër me histori në sportin shqiptar.

Por historia e basketbollit të vajzave qëndron mbi një trashëgimi më personale.

Në qendër të saj është Florentina “Irini” Mitku, e cila prej vitit 1995 është e lidhur me trajnimin e vajzave dhe sot figuron në regjistrin e Federatës Shqiptare të Basketbollit me licencë nga FIBA

Një karrierë prej më shumë se tri dekadash nuk është thjesht një CV sportive.

Është një arkiv njerëzor.

Është kujtesa e brezave të vajzave që kanë kaluar nëpër një palestër, kanë humbur ndeshje, kanë fituar të tjera, janë rritur, janë larguar, janë kthyer, kanë vazhduar studimet, kanë ndërtuar jetën e tyre. Dhe pikërisht këtu qëndron vlera e një trajnereje që ka zgjedhur të qëndrojë.
Foto e Trajneres gjate ndeshjes

Ajo nuk ka trajnuar vetëm basketbolliste. Ka trajnuar qëndrueshmëri.

TRASHËGIMIA NUK ËSHTË NJË FOTOGRAFI E VJETËR

Foto e FLORAN MITKU
Sot tradita vazhdon edhe përmes Floran Mitkut, trajnerit të ekipit. Federata Shqiptare e Basketbollit e regjistron Floran Mitkun si trajner me licencë C.

Por historia e tij ka edhe një kthesë që meriton të tregohet.

Pas studimeve në Gjermani, në Technische Universität Clausthal, ku studioi Inxhinieri Kimike dhe Procese Industriale gjatë viteve 2013–2022, ai zgjodhi të mos e ndërtonte të gjithë jetën e tij jashtë vendit. Në profilin e tij profesional ai e përshkruan kthimin dhe angazhimin e tij në Shqipëri si një zgjedhje për të investuar në vendin e vet.

Kjo është një formë tjetër patriotizmi.

Jo ajo që bërtet e ben zhurme, por ajo forme patriotizmi qe flet me vepra.

Ai solli me vete një arsimim teknik, një eksperiencë jashtë Shqipërisë dhe një mënyrë tjetër të të menduarit; por zgjodhi ta vendoste këtë kapital njerëzor në një histori që familja e tij kishte nisur shumë vite më parë.

Në parket, kjo histori merr një kuptim të thjeshtë: Një brez ia dorëzon topin brezit tjetër.

NGA PLAY-OFF-I TE KOMBËTARJA

Në sport, statistika është e pamëshirshme.

• Nuk të pyet nëse ke pasur palestra të mira.
• Nuk të pyet nëse ke pasur buxhetin e kundërshtarit.
• Nuk të pyet nëse dikush ka besuar tek ti.

Ajo thotë vetëm: sa larg shkove?

Në sezonin 2025–2026, Studenti Femra arriti në play-off, duke u përballur me Flamurtarin në gjysmëfinale. Federata e regjistron Flamurtarin si kampion të Kampionatit Kombëtar Femra 2025–2026.

Por ndoshta treguesi më interesant i punës së një klubi nuk është vetëm renditja e ekipit. Është ajo që ndodh me lojtaret pasi dalin nga palestra.

Në qershor 2024, pesë vajza të Studenti u përfshinë në Kombëtaren Shqiptare.

Në qershor 2026, katër vajza të Studenti u përfshinë në Kombëtaren Shqiptare:

Marina Pëllumbi, Dea Sali, Martina Haxhiu dhe Megi Spahiu.

• Katër emra.
• Katër histori.

Katër dëshmi se një klub mund të jetë edhe një laborator talentesh për përfaqësuesen kombëtare.

Foto e 4 vajzave

MARINA PËLLUMBI , e lindur në vitin 2002, luan në pozicionin point guard dhe është regjistruar nga FIBA me klubin Studenti. Në Kampionatin Evropian të Shteteve të Vogla 2026 ajo regjistroi mesatarisht 13 pikë, 5 kërcime dhe 4.5 asistime për ndeshje.

Të drejtosh lojën do të thotë të kuptosh se nuk mjafton të dish të shënosh. Duhet të dish kur t’ia japësh hapësirën tjetrit.Dhe kjo, në fund të fundit, është një metaforë e bukur edhe për jetën.

DEA SALI , e lindur në vitin 2004, është point guard dhe ka përfaqësuar Shqipërinë në kompeticionet e moshave të FIBA-s. Në U20 EuroBasket 2024 ajo luajti gjashtë ndeshje, me mesatare 2 pikë, 2.8 kërcime dhe 2.3 asistime.

Por ajo që ka rëndësi në historinë e një lojtareje të re nuk është vetëm tabela e statistikave.
Është vazhdimësia. Sepse sporti i femrave ka një problem të vjetër: vajzave u kërkohet shpesh të provojnë shumë herë se e meritojnë të jenë aty ku djemtë supozohet se kanë të drejtë të jenë. Prandaj çdo vajzë që vazhdon është një prove.

MARTINA HAXHIU , e lindur në vitin 2006 dhe me gjatësi 1.82 m, është një prej emrave të brezit të ri shqiptar. FIBA e regjistron si pjesë të ekipit kombëtar senior në vitin 2026, ndërsa në U20 EuroBasket 2026 ajo shënoi mesatarisht 8.6 pikë dhe 6.6 kërcime, me 0.9 asistime për ndeshje. Këtu ndodh diçka që meriton vëmendje.

Një vajzë që kalon nga ekipet e moshave drejt Kombëtares A nuk po ndërton vetëm karrierën e saj. Ajo po ndërton imagjinatën e vajzave që vijnë pas saj. Sepse tani ato kanë një provë se rruga ekziston.

MEGI SPAHIU , e lindur në vitin 2004, është gjithashtu pjesë e Kombëtares Shqiptare. Në FIBA Women’s European Championship for Small Countries 2026 ajo u paraqit në katër ndeshje, me mesatare 3.3 pikë, 2.3 kërcime dhe 0.5 asistime. Shifrat janë të dobishme.

Por ndonjëherë shifra më e rëndësishme është një tjetër:

ALB.

Tri shkronja.
Një fanellë.
Një himn.
Një vend që të sheh.

ÇFARË FITON NJË VAJZË KUR FITON SPORTIN?

Jo vetëm muskuj.
Jo vetëm teknikë.
Jo vetëm një medalje.

Ajo fiton diçka shumë më të rëndësishme: të drejtën për ta parë veten si protagoniste. Sporti i mëson një vajze të hyjë në një hapësirë dhe të mos kërkojë falje që zë vend.

Të humbasë dhe të mos zhduket.
Të fitojë dhe të mos ndihet fajtore.
Të dëgjojë një trajner. Por edhe të kundërshtojë kur duhet.
Të punojë në grup.
Të mbajë përgjegjësi.
Të njohë trupin e saj jo si objekt për t’u gjykuar, por si instrument që mund të bëjë gjëra të jashtëzakonshme.

Dhe kjo është arsyeja pse investimi te sporti i femrave nuk duhet të shpjegohet vetëm me fjalën sponsorizim. Duhet të quhet investim ne shoqëri.

SEPSE NJË VAJZË ME MBESHTETJE NUK RRITET VETËM

Ajo rrit një familje ndryshe.
Një klasë ndryshe.
Një vend pune ndryshe.
Një komunitet ndryshe.
Një shoqëri ndryshe.
Kur një vajzë mëson të konkurrojë, ajo nuk mëson të jetë kundër të tjerëve.
Mëson të mos jetë kundër vetes.
Kur mëson të humbasë, kupton se humbja nuk është fundi.
Kur mëson të fitojë, kupton se fitorja nuk është leje për të poshtëruar tjetrin.
Kur mëson të luajë në ekip, kupton se solidariteti nuk është dobësi.
Dhe kur një vajzë hyn në një palestër ku dikur nuk e imagjinonte veten, ajo ndryshon kufirin e asaj që vajzat e tjera besojnë se është e mundur.

FEMINIZMI NUK KA NEVOJË PËR SLOGANE KUR KA NJË TOP BASKETBOLLI

Ne kemi folur shumë për fuqizimin e grave.
Kemi organizuar konferenca.
Kemi printuar slogane.
Kemi bërë fotografi.
Kemi dhënë çmime.

Por një vajzë që stërvitet pesë herë në javë nuk ka nevojë për një poster motivues.
• Ajo ka nevojë për palestrën.
• Për trajnerin.
• Për pajisjet.
• Për transportin.
• Për kompeticionin.
• Për kohën.
• Për mbështetjen financiare.
Për dikë që të thotë: V A ZH D O.

Ky është feminizmi kur zbret nga podiumi dhe hyn në jetën reale.
Sepse barazia nuk fillon kur një grua arrin në majë.
• Fillon shumë më herët.
• Fillon kur një vajze i jepet mundësia të provojë.

INVESTO TE VAJZA SOT. TAKO GRUAN E NESËR.

Shoqata Studenti Basket Femra nuk është vetëm një skuadër.

Është një zinxhir.
Florentina Mitku → Floran Mitku → vajzat → Kombëtarja → brezi tjetër.

Foto e trajnerit me femijet e kopshteve

Një histori familjare që nuk ka mbetur e mbyllur brenda familjes.

Ajo është kthyer në kapital njerëzor.

Dhe ky është ndoshta kuptimi më i bukur i trashëgimisë: jo të ruash diçka siç ishte, por ta bësh të vlejë edhe për ata që do të vijnë. Në Shqipëri kemi nevojë për më shumë histori të tilla. Jo sepse vajzat kanë nevojë për mëshirë. Pikërisht e kundërta. Sepse vajzat kanë nevojë për investim. Dhe investimi nuk është lëmoshë. Është bindja se ajo që ndërton sot do të kthehet nesër në talent, profesion, karakter, familje, sipërmarrje, lidership dhe qytetari.

Prandaj pyetja nuk është:
“Sa kushton të sponsorizosh një ekip vajzash?”
Pyetja e vërtetë është:
“Sa kushton të mos investosh te një brez vajzash?”
Përgjigjen nuk e jep bilanci i një kompanie.
E jep koha.
Dhe koha, siç dihet, nuk fal askënd.
Ajo vetëm na tregon se ku kemi investuar.