Ka dokumente q\u00eb nuk kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr shum\u00eb koment. Mjafton t\u2019i lexosh fjal\u00ebt dhe e kupton menj\u00ebher\u00eb se \u00e7far\u00eb ishte n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb regjimi komunist shqiptar: jo vet\u00ebm diktatur\u00eb kund\u00ebr qytetar\u00ebve t\u00eb vet, por edhe nj\u00eb makineri e ftoht\u00eb antikomb\u00ebtare, q\u00eb shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs i priti jo si v\u00ebllez\u00ebr, por si armiq.<\/p>\n
Nj\u00eb prej k\u00ebtyre dokumenteve \u00ebsht\u00eb letra q\u00eb Nazmi Mehmet Berisha, shqiptar nga Kosova, i d\u00ebrgonte Mehmet Shehut nga Burgu i Burrelit. Nj\u00eb let\u00ebr e shkruar nga qelia, me gjuh\u00ebn e nj\u00eb njeriu q\u00eb nuk kishte m\u00eb asnj\u00eb iluzion p\u00ebr shtetin ku kishte ardhur t\u00eb gjente shp\u00ebtim. P\u00ebrball\u00eb tij nuk ishte \u201catdheu m\u00ebm\u00eb\u201d, por nj\u00eb regjim q\u00eb e kishte futur n\u00eb burg, e kishte l\u00ebn\u00eb t\u00eb pambrojtur dhe, sipas d\u00ebshmis\u00eb s\u00eb tij, po ia rrezikonte jet\u00ebn edhe brenda qelis\u00eb. N\u00eb mes t\u00eb k\u00ebsaj letre, ai shkruante nj\u00eb nga fjalit\u00eb m\u00eb trondit\u00ebse q\u00eb mund t\u00eb gjenden n\u00eb arkivat e komunizmit shqiptar: \u201cUn\u00eb nuk e kuptoj se \u00e7far\u00eb p\u00ebrbind\u00ebshash jeni q\u00eb nuk ngopeni me gjakun e kosovar\u00ebve?\u201d<\/p>\n
Kjo fjali nuk \u00ebsht\u00eb retorik\u00eb. \u00cbsht\u00eb aktakuz\u00eb.<\/p>\n
Nazmi Berisha kishte ardhur n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb vitin 1960, duke ikur nga p\u00ebrndjekja serbe. Si shum\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, ai besoi se n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb kufirit do t\u00eb gjente shtetin shqiptar, streh\u00ebn komb\u00ebtare, vendin ku fjala \u201cv\u00eblla\u201d nuk ishte propagand\u00eb. Por Shqip\u00ebria e Enver Hoxh\u00ebs nuk ishte atdhe p\u00ebr ta. Ishte nj\u00eb burg tjet\u00ebr, shpesh edhe m\u00eb mizor, sepse i godiste me emrin e kombit q\u00eb pretendonte se p\u00ebrfaq\u00ebsonte.<\/p>\n
Nazmiu u d\u00ebnua dy her\u00eb nga regjimi komunist. Vuajti gjithsej 15 vjet, 1 muaj e 10 dit\u00eb burg. Kaloi n\u00eb Burrel, Rubik, Ballsh dhe n\u00eb t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn \u201cqend\u00ebr t\u00eb emigrant\u00ebve jugosllav\u00eb\u201d n\u00eb \u00c7erm\u00eb. N\u00eb 20 vitet q\u00eb q\u00ebndroi n\u00eb Shqip\u00ebri, si\u00e7 d\u00ebshmon edhe vet\u00eb historia e tij, nuk jetoi asnj\u00eb dit\u00eb lirie. Erdhi p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga dhuna e nj\u00eb regjimi t\u00eb huaj dhe ra n\u00eb duart e nj\u00eb regjimi q\u00eb fliste shqip, por sillej si pushtues ndaj shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n
N\u00eb letr\u00ebn drejtuar Mehmet Shehut, Nazmi Berisha nuk flet si njeri q\u00eb pret m\u00ebshir\u00eb nga regjimi. Ai shkruan si dikush q\u00eb e di se shteti q\u00eb kishte \u00ebnd\u00ebrruar si streh\u00eb komb\u00ebtare i \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr jet\u00ebn. Nga Burgu i Burrelit, ai denoncon dhun\u00ebn, rrezikun fizik dhe braktisjen e q\u00ebllimshme nga komanda e burgut. Nuk k\u00ebrkon privilegj. Nuk k\u00ebrkon trajtim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Ai vendos p\u00ebrball\u00eb kryeministrit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nj\u00eb pyetje q\u00eb sot lexohet si aktakuz\u00eb morale ndaj gjith\u00eb regjimit: \u201cUn\u00eb nuk e kuptoj se \u00e7far\u00eb p\u00ebrbind\u00ebshash jeni q\u00eb nuk ngopeni me gjakun e kosovar\u00ebve?\u201d<\/p>\n
Letra tregon nj\u00eb realitet t\u00eb zi t\u00eb burgjeve komuniste: t\u00eb burgosurit politik\u00eb liheshin n\u00eb m\u00ebshir\u00eb t\u00eb dhun\u00ebs s\u00eb t\u00eb d\u00ebnuarve ordiner\u00eb, nd\u00ebrsa komanda shfaqej vet\u00ebm kur duhej t\u00eb regjistronte pasoj\u00ebn, jo p\u00ebr t\u00eb ndalur shkakun. Shteti mund t\u00eb mos vriste gjithmon\u00eb me vendim gjykate, por dinte t\u00eb vriste me heshtje, me braktisje, me s\u00ebmundje, me urin\u00eb, me frik\u00eb dhe me dor\u00ebn e t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n
\u201cMos ua kaloni kufijt\u00eb e njer\u00ebzimit e t\u00eb b\u00ebni at\u00eb q\u00eb s\u2019ka b\u00ebr\u00eb asnj\u00eb komb tjet\u00ebr\u201d, shkruante ai. Dhe m\u00eb tej pyeste n\u00ebse ishte \u201cligj i prer\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata kosovar\u00eb q\u00eb kan\u00eb ardhur k\u00ebtu\u201d q\u00eb t\u2019u p\u00ebrgatitej vdekja misterioze. K\u00ebto jan\u00eb fjal\u00eb q\u00eb rr\u00ebzojn\u00eb nj\u00eb g\u00ebnjesht\u00ebr t\u00eb madhe historike: at\u00eb se regjimi i Enver Hoxh\u00ebs ishte mbrojt\u00ebs i \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare. Jo. P\u00ebr shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs q\u00eb erdh\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri, ky regjim shpesh ishte hetues, roje, gjykat\u00ebs dhe xhelat.<\/p>\n
Nazmi Berisha nuk ishte rast i vet\u00ebm. Ai ishte nj\u00eb nga shum\u00eb shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs q\u00eb kaluan kufirin me shpres\u00ebn e shp\u00ebtimit dhe p\u00ebrfunduan n\u00eb dosjet e Sigurimit si t\u00eb dyshimt\u00eb, si agjent\u00eb t\u00eb mundsh\u00ebm, si armiq. N\u00eb logjik\u00ebn paranojake t\u00eb diktatur\u00ebs, edhe shqiptari q\u00eb vinte nga Kosova nuk ishte v\u00eblla, por rrezik. Ishte njeri q\u00eb duhej survejuar, izoluar, thyer. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga tradhtit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha morale t\u00eb komunizmit shqiptar: p\u00ebrdori Kosov\u00ebn si flamur propagande, nd\u00ebrsa kosovar\u00ebt real\u00eb i trajtoi si material burgu.<\/p>\n
Pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, Nazmi Berisha la edhe librin \u201c20 vjet n\u00eb burgjet e Enver Hoxh\u00ebs\u201d, ku d\u00ebshmoi dram\u00ebn e shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs q\u00eb erdh\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri dhe gjet\u00ebn nj\u00eb ferr tjet\u00ebr. Ai shkruante p\u00ebr jet\u00ebn e tij t\u00eb shkat\u00ebrruar: \u201cP\u00ebr mua jeta e kishte humbur kuptimin, pa grua, pa f\u00ebmij\u00eb, pa sht\u00ebpi, pa pozit\u00eb shoq\u00ebrore, pa stabilitet emocional, pa intimitet t\u00eb theksuar, pa pasuri, pa afrimitet personal, pa shum\u00ebshka q\u00eb jet\u00ebn e b\u00ebn jet\u00eb\u201d.<\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb fatura njer\u00ebzore e diktatur\u00ebs. Jo statistika t\u00eb thata. Jo fjali muzeale. Por jet\u00eb t\u00eb thyera, burra t\u00eb plakur n\u00eb burgje, familje t\u00eb pamundura, dashuri t\u00eb parealizuara, dinjitet i shtypur.<\/p>\n
M\u00eb 8 n\u00ebntor 2022, Nazmi Mehmet Berisha nd\u00ebrroi jet\u00eb n\u00eb Sarpsborg t\u00eb Norvegjis\u00eb, n\u00eb mosh\u00ebn 84-vje\u00e7are. Vdiq larg Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb e kishte burgosur dhe larg Kosov\u00ebs prej s\u00eb cil\u00ebs ishte larguar p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar. Por letra e tij nga Burreli mbetet. Dhe ajo let\u00ebr \u00ebsht\u00eb m\u00eb e fort\u00eb se \u00e7do dekorat\u00eb, m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb se \u00e7do fjalim p\u00ebr \u201clavdin\u00eb\u201d e regjimit, m\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se \u00e7do nostalgji e neveritshme p\u00ebr diktatur\u00ebn.<\/p>\n
Sepse aty nuk flet propaganda. Flet njeriu i mbyllur n\u00eb qeli, q\u00eb e ka par\u00eb shtetin pa mask\u00eb. Flet shqiptari i Kosov\u00ebs q\u00eb iu drejtua kryeministrit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe i tha, n\u00eb thelb: ju nuk na shp\u00ebtuat, ju na vrat\u00eb p\u00ebr s\u00eb gjalli.<\/p>\n
Dhe kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse komunizmi nuk mund t\u00eb kujtohet me romantiz\u00ebm. Nuk mund t\u00eb relativizohet me fjali t\u00eb tipit \u201ckishte edhe t\u00eb mira\u201d. Nj\u00eb regjim q\u00eb burgosi shqiptar\u00ebt e vet dhe torturoi shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs nuk ka \u201cedhe t\u00eb mira\u201d. Ka vet\u00ebm viktima, dosje, burgje dhe g\u00ebnjeshtra q\u00eb ende presin t\u00eb thuhen deri n\u00eb fund.<\/p>\n
Letra e Nazmi Berish\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb dokument arkivor. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb klithm\u00eb kund\u00ebr nj\u00eb regjimi q\u00eb nuk u mjaftua me vrasjen e liris\u00eb, por k\u00ebrkoi t\u00eb vriste edhe besimin e shqiptar\u00ebve te Shqip\u00ebria.\/VNA<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ka dokumente q\u00eb nuk kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr shum\u00eb koment. Mjafton t\u2019i lexosh fjal\u00ebt dhe e kupton menj\u00ebher\u00eb se \u00e7far\u00eb ishte n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb regjimi komunist shqiptar: jo vet\u00ebm diktatur\u00eb kund\u00ebr qytetar\u00ebve t\u00eb vet, por edhe nj\u00eb makineri e ftoht\u00eb antikomb\u00ebtare, q\u00eb shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs i priti jo si v\u00ebllez\u00ebr, por si armiq. Nj\u00eb prej k\u00ebtyre […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-99608","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99608","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99608"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99608\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=99608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=99608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}