{"id":99356,"date":"2026-09-11T07:48:14","date_gmt":"2026-09-11T07:48:14","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/09\/11\/prestigjozja-amerikane-newsweek-si-lufta-ligjore-kunder-trump-it-dhe-veliajt-eshte-kthyer-ne-model-global\/"},"modified":"2026-09-11T07:48:14","modified_gmt":"2026-09-11T07:48:14","slug":"prestigjozja-amerikane-newsweek-si-lufta-ligjore-kunder-trump-it-dhe-veliajt-eshte-kthyer-ne-model-global","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/09\/11\/prestigjozja-amerikane-newsweek-si-lufta-ligjore-kunder-trump-it-dhe-veliajt-eshte-kthyer-ne-model-global\/","title":{"rendered":"Prestigjozja amerikane Newsweek: Si lufta ligjore kund\u00ebr Trump-it dhe Veliajt \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb model global"},"content":{"rendered":"<p>Revista prestigjoze amerikane Newsweek i ka kushtuar nj\u00eb opinion \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb paraburgimit prej m\u00eb shum\u00eb se 18 muajsh t\u00eb Kryebashkiakut t\u00eb Tiran\u00ebs, Erion Veliaj. N\u00eb nj\u00eb opinion t\u00eb shkruar nga nj\u00eb prej bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb Presidentit t\u00eb SHBA, Donald Trump, ish i d\u00ebrguari i Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb p\u00ebr Lindjen e Mesme, Jason D. Greenblatt, ai shprehet se mbajtja n\u00eb paraburgim pa d\u00ebnim e Veliajt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen q\u00eb lidhet me p\u00ebrdorimin e drejt\u00ebsis\u00eb si arm\u00eb kund\u00ebr kund\u00ebrshtar\u00ebve politik\u00eb; fenomen q\u00eb, sipas autorit, \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb re edhe te Presidenti Trump para se t\u00eb fitonte mandatin e dyt\u00eb.<br \/>\nN\u00eb shkrimin e botuar posac\u00ebrisht p\u00ebr Newsweek, Jason D. Greenblatt v\u00eb n\u00eb pah se vet\u00eb SPAK-u, institucioni i krijuar me mb\u00ebshtetje per\u00ebndimore p\u00ebr t\u00eb luftuar korrupsionin, \u00ebsht\u00eb sot ai q\u00eb ngre pik\u00ebpyetjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha mbi shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs, me nj\u00eb sistem gjyq\u00ebsor t\u00eb mbingarkuar dhe nj\u00eb nga normat m\u00eb t\u00eb larta n\u00eb Evrop\u00eb t\u00eb paraburgimeve pa gjykim.<br \/>\nDuke iu referuar vler\u00ebsimeve t\u00eb Komisionit t\u00eb Venecias dhe DASH, Greenblatt argumenton se rasti Veliaj po d\u00ebmton si besueshm\u00ebrin\u00eb n\u00eb demokracin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, ashtu edhe pamjen e saj n\u00eb syt\u00eb e investitor\u00ebve t\u00eb huaj. Ai del n\u00eb p\u00ebrfundimin se reforma n\u00eb drejt\u00ebsi nuk mund t\u00eb konsiderohet e plot\u00eb derisa edhe vet\u00eb prokuror\u00ebt t\u2019i binden t\u00eb nj\u00ebjtit ligj q\u00eb zbatojn\u00eb.<br \/>\nPor kush \u00ebsht\u00eb Jason D. Greenblatt? Ai \u00ebsht\u00eb avokat, diplomat dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor i vjet\u00ebr i Presidentit Trump. N\u00eb vitin 1997 ai u bashkua me Trump Organization, ku kaloi rreth dy dekada si Z\u00ebvend\u00ebspresident Ekzekutiv dhe Drejtor i Departamentit Ligjor, duke mbik\u00ebqyrur marr\u00ebveshje t\u00eb m\u00ebdha pasurish. N\u00eb 2017, Presidenti Trump e em\u00ebroi Jason D. Greenblatt si t\u00eb D\u00ebrguar t\u00eb Posa\u00e7\u00ebm t\u00eb Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb p\u00ebr Lindjen e Mesme, post q\u00eb mbajti deri n\u00eb largimin e tij n\u00eb 2019. N\u00eb at\u00eb rol ishte nj\u00eb nga arkitekt\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb planit \u201cPeace to Prosperity\u201d mes Izraelit dhe Palestinez\u00ebve dhe luajti rol ky\u00e7 n\u00eb hedhjen e themeleve p\u00ebr Marr\u00ebveshjet e Abrahamit (2020), p\u00ebrmes t\u00eb cilave Izraeli normalizoi marr\u00ebdh\u00ebniet me Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahreinin, Sudanin dhe Marokun. Q\u00eb nga 2023 \u00ebsht\u00eb Drejtor i Lart\u00eb p\u00ebr Diplomacin\u00eb Arabo-Izraelite pran\u00eb Jerusalem Center for Security and Foreign Affairs.<\/p>\n<p>Artikulli i plot\u00eb:<\/p>\n<p>Nga Jason D. Greenblatt<\/p>\n<p>N\u00eb shkurt 2025, prokuror\u00ebt shqiptar\u00eb arrestuan Erion Veliajn, kryetarin e Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs p\u00ebr tre mandate. Tet\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb muaj m\u00eb von\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb burg. Ai nuk \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar p\u00ebr asgj\u00eb. Paraburgimi i tij thjesht \u00ebsht\u00eb rinovuar her\u00eb pas here, nd\u00ebrsa gjykatat shqiptare debatojn\u00eb n\u00ebse ky paraburgim \u00ebsht\u00eb i ligjsh\u00ebm apo jo. Kryeqyteti i nj\u00eb aleati t\u00eb NATO-s po qeveriset pa drejtuesin q\u00eb zgjedh\u00ebsit e tij e kan\u00eb votuar tri her\u00eb.<br \/>\nAmerikan\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb shprehje p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. E quajm\u00eb \u201cluft\u00eb ligjore\u201d (lawfare): p\u00ebrdorimin e prokuror\u00ebve, gjykatave dhe proceseve ligjore pa fund p\u00ebr t\u00eb larguar nj\u00eb kund\u00ebrshtar politik. Kjo praktik\u00eb nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb ekskluzivisht amerikane. Tani po shfaqet n\u00eb vende t\u00eb ndryshme, dhe Shqip\u00ebria ka prodhuar nj\u00eb nga shembujt e saj m\u00eb t\u00eb spikatur.<br \/>\nAjo \u00e7ka e ve\u00e7on rastin shqiptar \u00ebsht\u00eb se kush po e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb. Prokuror\u00ebt q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ta mbajn\u00eb kryebashkiakun n\u00eb paraburgim i p\u00ebrkasin Struktur\u00ebs s\u00eb Posa\u00e7me kund\u00ebr Korrupsionit dhe Krimit t\u00eb Organizuar, t\u00eb njohur si SPAK, e krijuar n\u00eb 2016 me mb\u00ebshtetjen amerikane dhe evropiane si boshti kryesor i nj\u00eb reforme t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb drejt\u00ebsi. Shqip\u00ebria kishte nevoj\u00eb p\u00ebr at\u00eb reform\u00eb. Korrupsioni kishte rr\u00ebnj\u00eb t\u00eb thella n\u00eb jet\u00ebn publike dhe rrjetet kriminale shfryt\u00ebzonin institucionet e dob\u00ebta. Teoria ishte e thjesht\u00eb: nj\u00eb sistem drejt\u00ebsie m\u00eb i fort\u00eb do t\u00eb prodhonte qeverisje m\u00eb t\u00eb past\u00ebr, besim m\u00eb t\u00eb madh publik, m\u00eb shum\u00eb investime dhe nj\u00eb rrug\u00eb m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb drejt Bashkimit Evropian. N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ndodhte kjo, tani \u00ebsht\u00eb institucioni i nd\u00ebrtuar p\u00ebr t\u00eb mbrojtur shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs ai q\u00eb ngre pik\u00ebpyetjet m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u00eb.<br \/>\nNj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb von\u00eb, rezultatet jan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u mbrojtur. Deputeti Keith Self nga Teksasi, kryetar i N\u00ebnkomitetit p\u00ebr Evrop\u00ebn pran\u00eb Komisionit t\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme t\u00eb Dhom\u00ebs s\u00eb P\u00ebrfaq\u00ebsuesve, ka v\u00ebrejtur se numri i \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb pazgjidhura gjyq\u00ebsore \u00ebsht\u00eb rritur nga rreth 16,000 n\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsim prej 200,000. Qytetar\u00ebt mund t\u00eb presin deri n\u00eb 15 vjet p\u00ebr nj\u00eb vendim p\u00ebrfundimtar. M\u00eb shum\u00eb se gjysma e popullsis\u00eb s\u00eb burgosur \u00ebsht\u00eb n\u00eb pritje t\u00eb gjykimit, nj\u00eb nga normat m\u00eb t\u00eb larta n\u00eb Evrop\u00eb. Konventa Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut e trajton paraburgimin si nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme q\u00eb duhet justifikuar rast pas rasti: rrezik arratisjeje, nd\u00ebrhyrje n\u00eb prova apo d\u00ebshmitar\u00eb, ose rrezik p\u00ebr vepra t\u00eb reja. N\u00eb Shqip\u00ebri, kjo \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb praktik\u00eb standarde.<br \/>\nKjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb i ndodhi kryebashkiakut t\u00eb Tiran\u00ebs. Komisioni i Venecias i K\u00ebshillit t\u00eb Evrop\u00ebs e studioi pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb praktik\u00eb n\u00eb shtetet an\u00ebtare. P\u00ebrfundimi i tij ishte i qart\u00eb: kur burgosja e kryebashkiak\u00ebve para gjykimit \u00e7on n\u00eb pezullimin apo z\u00ebvend\u00ebsimin e tyre automatik, kjo d\u00ebmton prezumimin e pafaj\u00ebsis\u00eb, mbyt pluralizmin politik dhe u heq qytetar\u00ebve p\u00ebrfaq\u00ebsimin q\u00eb kan\u00eb zgjedhur. Nj\u00eb urdh\u00ebr paraburgimi, jo nj\u00eb vendim gjyq\u00ebsor, e ka penguar udh\u00ebheq\u00ebsin e zgjedhur t\u00eb qytetit m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb kryej\u00eb pun\u00ebn q\u00eb i besuan zgjedh\u00ebsit e tij.<br \/>\nKur prokuror\u00ebt kan\u00eb prova t\u00eb besueshme p\u00ebr shkelje, ata duhet t\u2019i ndjekin ato kudo q\u00eb t\u00eb \u00e7ojn\u00eb, madje edhe brenda bashkis\u00eb. Ata gjithashtu duhet t\u00eb p\u00ebrgjigjen edhe vet\u00eb para ligjit. Nj\u00eb fushat\u00eb kund\u00ebr korrupsionit e ruan legjitimitetin e saj vet\u00ebm p\u00ebrderisa respekton procesin e rregullt ligjor, dhe mbajtja e nj\u00eb njeriu n\u00eb qeli kaq gjat\u00eb, pa vendim gjyq\u00ebsor, nuk e p\u00ebrmbush k\u00ebt\u00eb standard. Gjykata Kushtetuese e Shqip\u00ebris\u00eb ka vendosur dy her\u00eb n\u00eb favor t\u00eb kryebashkiakut, s\u00eb pari duke mbrojtur mandatin e tij t\u00eb zgjedhur dhe m\u00eb pas duke urdh\u00ebruar nj\u00eb rishikim n\u00ebse mbajtja e tij n\u00eb burg \u00ebsht\u00eb krejt e justifikuar.<br \/>\nE njoh mir\u00eb k\u00ebt\u00eb stil. Kalova pothuajse nj\u00eb \u00e7erek shekulli duke punuar p\u00ebr Presidentin Donald Trump, fillimisht n\u00eb biznes e m\u00eb pas n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb si i d\u00ebrguari i tij p\u00ebr Lindjen e Mesme. E kam v\u00ebzhguar, si nga brenda rrethit t\u00eb tij ashtu edhe nga jasht\u00eb, se si prokuror\u00ebt dhe aleat\u00ebt e tyre politik\u00eb kaluan vite duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb fitonin p\u00ebrmes procesit ligjor at\u00eb q\u00eb nuk mund ta fitonin n\u00eb kutin\u00eb e votimit. N\u00eb fund, zgjedh\u00ebsit e vendos\u00ebn \u00e7\u00ebshtjen.<br \/>\nVende t\u00eb tjera po jetojn\u00eb versionet e tyre t\u00eb k\u00ebsaj historie. Izraelit\u00ebt kan\u00eb debatuar prej vitesh mbi ndjekjen penale t\u00eb Kryeministrit Benjamin Netanyahu. Argjentinasit po debatojn\u00eb sot mbi hetimet e drejtuara kund\u00ebr Presidentit Javier Milei. Francez\u00ebt kaluan vitin e shkuar duke pritur t\u00eb m\u00ebsonin n\u00ebse nj\u00eb gjykat\u00eb do ta mbante Marine Le Pen jasht\u00eb flet\u00ebs s\u00eb votimit presidencial. Brazilian\u00ebt po zhvillojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn betej\u00eb mbi burgosjen e ish-Presidentit Jair Bolsonaro. \u00c7do rast ka faktet e veta dhe \u00e7do vend do ta gjykoj\u00eb vet\u00eb. Modeli \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb duhet t\u00eb na shqet\u00ebsoj\u00eb: n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn demokratike, akuzat penale jan\u00eb b\u00ebr\u00eb arm\u00eb t\u00eb luft\u00ebs politike, dhe objektivat jan\u00eb shpesh vet\u00eb drejtuesit q\u00eb zgjedh\u00ebsit zgjedhin.<br \/>\nPer\u00ebndimi ka nj\u00eb arsye t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr t\u00eb v\u00ebzhguar Shqip\u00ebrin\u00eb; ndihmuan n\u00eb krijimin e SPAK-ut, dhe besueshm\u00ebria e tij q\u00ebndron pas tyre. Kur nj\u00eb sistem drejt\u00ebsie mban nj\u00eb kryebashkiak t\u00eb zgjedhur muaj pas muaji pa nj\u00eb d\u00ebnim, kjo i jep municion \u00e7do autokrati q\u00eb pretendon se retorika per\u00ebndimore p\u00ebr shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs \u00ebsht\u00eb selektive.<br \/>\nD\u00ebmi \u00ebsht\u00eb ekonomik po aq sa politik. Puna ime m\u00eb ka t\u00ebrhequr koh\u00ebt e fundit drejt Ballkanit, ku kam qen\u00eb duke eksploruar me kujdes mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rajon ku klient\u00ebt e mi duhet t\u00eb ndihen rehat t\u00eb b\u00ebjn\u00eb biznes, prandaj i kushtoj v\u00ebmendje m\u00ebnyr\u00ebs si kompanit\u00eb e vler\u00ebsojn\u00eb vendin. Raporti i vitit 2025 i Departamentit t\u00eb Shtetit mbi klim\u00ebn e investimeve i njeh Shqip\u00ebris\u00eb potencial t\u00eb gjer\u00eb ekonomik, por gjen se investitor\u00ebt e konsiderojn\u00eb ende nj\u00eb vend t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb biznes, duke p\u00ebrmendur korrupsionin n\u00eb gjyq\u00ebsor dhe prokurimin publik, zbatimin e dob\u00ebt t\u00eb kontratave, pastrimin e parave dhe rregulloret n\u00eb ndryshim t\u00eb vazhduesh\u00ebm. Drejtuesit e bizneseve nuk kan\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb ndjekin nga af\u00ebr politik\u00ebn shqiptare. Nj\u00eb titull lajmi p\u00ebr nj\u00eb kryebashkiak t\u00eb mbajtur nj\u00eb vit e gjysm\u00eb pa vendim gjyq\u00ebsor e b\u00ebn vet\u00eb k\u00ebt\u00eb pun\u00eb, dhe investimi, partneriteti apo zgjerimi shkon n\u00eb heshtje diku tjet\u00ebr, m\u00eb t\u00eb parashikuesh\u00ebm. Zyrtar\u00ebt q\u00eb n\u00ebnshkruajn\u00eb urdhrat e paraburgimit nuk do ta ndiejn\u00eb at\u00eb humbje. Shqiptar\u00ebt e thjesht\u00eb do ta ndiejn\u00eb, n\u00eb vende pune q\u00eb s\u2019krijohen kurr\u00eb dhe paga q\u00eb s\u2019paguhen kurr\u00eb.<br \/>\nShqip\u00ebria nuk duhet t\u00eb zgjedh\u00eb mes luft\u00ebs kund\u00ebr korrupsionit dhe mbrojtjes s\u00eb shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs. Vendet q\u00eb ia dalin i b\u00ebjn\u00eb t\u00eb dyja gj\u00ebrat, sepse nj\u00ebra varet nga tjetra. Nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb par\u00eb, Shqip\u00ebria u nis t\u2019ua merrte pushtetin e pakontrolluar t\u00eb korruptuarve. Kryebashkiaku i kryeqytetit t\u00eb saj sot ndodhet n\u00eb burg, pa vendim gjyq\u00ebsor, sepse ai pushtet nuk u zhduk kurr\u00eb. Ai u zhvendos n\u00eb zyr\u00ebn e prokuroris\u00eb. Shqip\u00ebria duhet ta p\u00ebrfundoj\u00eb at\u00eb q\u00eb reforma ishte menduar t\u00eb arrinte: q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb luft\u00ebtar\u00ebt kund\u00ebr korrupsionit, t\u00eb zbatojn\u00eb ligjin.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Revista prestigjoze amerikane Newsweek i ka kushtuar nj\u00eb opinion \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb paraburgimit prej m\u00eb shum\u00eb se 18 muajsh t\u00eb Kryebashkiakut t\u00eb Tiran\u00ebs, Erion Veliaj. N\u00eb nj\u00eb opinion t\u00eb shkruar nga nj\u00eb prej bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb Presidentit t\u00eb SHBA, Donald Trump, ish i d\u00ebrguari i Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb p\u00ebr Lindjen e Mesme, Jason D. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-99356","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99356"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99356\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=99356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=99356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}