{"id":98284,"date":"2026-08-30T11:48:24","date_gmt":"2026-08-30T11:48:24","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/08\/30\/108-vjet-nga-atentati-ndaj-leninit-historia-e-gruas-qe-e-qelloi-tri-here-dhe-ndryshoi-rrjedhen-e-revolucionit-rus\/"},"modified":"2026-08-30T11:48:24","modified_gmt":"2026-08-30T11:48:24","slug":"108-vjet-nga-atentati-ndaj-leninit-historia-e-gruas-qe-e-qelloi-tri-here-dhe-ndryshoi-rrjedhen-e-revolucionit-rus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/08\/30\/108-vjet-nga-atentati-ndaj-leninit-historia-e-gruas-qe-e-qelloi-tri-here-dhe-ndryshoi-rrjedhen-e-revolucionit-rus\/","title":{"rendered":"108 vjet nga atentati ndaj Leninit, historia e gruas q\u00eb e q\u00eblloi tri her\u00eb dhe ndryshoi rrjedh\u00ebn e Revolucionit Rus"},"content":{"rendered":"<p>M\u00eb 30 gusht 1918, Vladimir Ili\u00e7 Lenin i shp\u00ebtoi p\u00ebr pak vdekjes pas nj\u00eb atentati n\u00eb Mosk\u00eb, nj\u00eb ngjarje q\u00eb la gjurm\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb sh\u00ebndetin e tij, por edhe n\u00eb historin\u00eb e Bashkimit Sovjetik. Pas nj\u00eb fjalimi para pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb fabrik\u00ebn \u201cMikhelson\u201d, ai po shkonte drejt makin\u00ebs kur nga turma u d\u00ebgjuan t\u00eb sht\u00ebna me arm\u00eb.<\/p>\n<p>Dy plumba e godit\u00ebn Leninin. Nj\u00ebri kaloi posht\u00eb nofull\u00ebs, p\u00ebrshkoi nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mushk\u00ebris\u00eb dhe ndaloi pran\u00eb kock\u00ebs s\u00eb qaf\u00ebs, nd\u00ebrsa tjetri mbeti n\u00eb shpatull. Edhe pse mbijetoi, ai nuk e mori m\u00eb kurr\u00eb veten plot\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Autorja e atentatit ishte Fanja (Fanny) Kaplan, e lindur me emrin Feiga Haimovna Rojtblat. Ajo ishte p\u00ebrfshir\u00eb q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re n\u00eb l\u00ebvizjet revolucionare dhe p\u00ebrfundoi n\u00eb burgjet e Siberis\u00eb, ku kaloi vite n\u00eb pun\u00eb t\u00eb detyruar dhe p\u00ebsoi d\u00ebmtime t\u00eb p\u00ebrhershme n\u00eb shikim. Pas Revolucionit t\u00eb Shkurtit t\u00eb vitit 1917 u lirua dhe iu bashkua Partis\u00eb Socialiste Revolucionare (SR), nj\u00eb forc\u00eb politike e majt\u00eb me mb\u00ebshtetje t\u00eb fort\u00eb te fshatar\u00ebsia.<\/p>\n<p>Kaplan besonte se bolshevik\u00ebt kishin tradhtuar revolucionin duke shp\u00ebrndar\u00eb Asamblen\u00eb Kushtetuese dhe duke vendosur pushtetin e nj\u00eb partie t\u00eb vetme. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, n\u00eb ver\u00ebn e vitit 1918 vendosi t\u00eb vriste Leninin, t\u00eb cilin e konsideronte \u201ctradhtar\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, Rusia ishte p\u00ebrfshir\u00eb nga Lufta Civile. N\u00eb mars 1918, bolshevik\u00ebt kishin n\u00ebnshkruar Traktatin e Brest-Litovsk me Perandorin\u00eb Gjermane, duke i dor\u00ebzuar territore t\u00eb m\u00ebdha, nd\u00ebrsa luftimet me forcat e Bardha dhe trupat e huaja vazhdonin n\u00eb disa fronte. Po at\u00eb dit\u00eb kur u plagos Lenini, n\u00eb Petrograd u vra edhe Moisei Uritski, drejtues i deg\u00ebs s\u00eb \u00c7ek\u00ebs, policis\u00eb sekrete bolshevike. Disa dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, qeveria e p\u00ebrdori vrasjen e tij dhe atentatin ndaj Leninit p\u00ebr t\u00eb legalizuar \u201cTerrorin e Kuq\u201d, nj\u00eb fushat\u00eb represioni masiv ndaj kund\u00ebrshtar\u00ebve real\u00eb ose t\u00eb dyshuar t\u00eb regjimit.<\/p>\n<p>Sipas shumic\u00ebs s\u00eb d\u00ebshmive, pas fjalimit Kaplan iu afrua Leninit dhe q\u00eblloi tre her\u00eb me nj\u00eb pistolet\u00eb belge FN 1900. Dy plumba e godit\u00ebn, nd\u00ebrsa i treti nuk e preku. Lenini refuzoi t\u00eb d\u00ebrgohej n\u00eb spital nga frika e nj\u00eb prite tjet\u00ebr dhe u transportua n\u00eb Kremlin, ku mori ndihm\u00ebn mjek\u00ebsore.<\/p>\n<p>Edhe sot vazhdojn\u00eb debatet p\u00ebr disa detaje t\u00eb atentatit. Jo t\u00eb gjith\u00eb d\u00ebshmitar\u00ebt pan\u00eb momentin e t\u00eb sht\u00ebnave dhe arma nuk u lidh kurr\u00eb me siguri t\u00eb plot\u00eb me autoren. Megjithat\u00eb, p\u00ebrfundimi zyrtar mbeti se p\u00ebrgjegj\u00ebse ishte Fanja Kaplan.<\/p>\n<p>Kaplan u arrestua menj\u00ebher\u00eb pas atentatit. Gjat\u00eb marrjes n\u00eb pyetje nuk pranoi t\u00eb tregonte bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb apo burimin e arm\u00ebs. Kat\u00ebr dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, m\u00eb 3 shtator 1918, \u00c7eka e ekzekutoi pa gjyq n\u00eb Kopshtin Aleksand\u00ebr, pran\u00eb Kremlinit. Trupi i saj u dogj n\u00eb vend me urdh\u00ebr q\u00eb t\u00eb mos mbetej asnj\u00eb gjurm\u00eb.<\/p>\n<p>Her\u00eb pas here \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur pretendimi se Leninin e q\u00eblluan dy motra, Fanja dhe Dora Kaplan. Megjithat\u00eb, burimet e besueshme nuk e mb\u00ebshtesin k\u00ebt\u00eb version. Emri \u201cDora\u201d shfaqet n\u00eb disa dokumente t\u00eb koh\u00ebs si nj\u00eb tjet\u00ebr em\u00ebr i p\u00ebrdorur nga vet\u00eb Kaplan, gj\u00eb q\u00eb besohet se ka krijuar konfuzion. Nuk ka prova t\u00eb besueshme se n\u00eb atentat mori pjes\u00eb nj\u00eb person i dyt\u00eb me mbiemrin Kaplan.<\/p>\n<p>Partia Socialiste Revolucionare ishte nj\u00eb nga forcat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha politike t\u00eb Rusis\u00eb para vitit 1917 dhe mb\u00ebshtetej kryesisht nga fshatar\u00ebt. Pas Revolucionit t\u00eb Tetorit, partia u p\u00ebr\u00e7a. Nj\u00eb pjes\u00eb bashk\u00ebpunoi p\u00ebrkoh\u00ebsisht me bolshevik\u00ebt, por u nda prej tyre pas Traktatit t\u00eb Brest-Litovsk dhe organizoi nj\u00eb kryengritje t\u00eb pasuksesshme n\u00eb korrik 1918.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, \u00c7eka, e krijuar n\u00eb fund t\u00eb vitit 1917 si \u201cKomisioni i Jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebr Luftimin e Kund\u00ebrrevolucionit dhe Sabotimit\u201d, u kthye pas atentatit ndaj Leninit n\u00eb instrumentin kryesor t\u00eb \u201cTerrorit t\u00eb Kuq\u201d, me kompetenca q\u00eb shkonin p\u00ebrtej gjykatave t\u00eb zakonshme.<\/p>\n<p>Edhe pse Lenini iu rikthye pun\u00ebs pas disa jav\u00ebsh, mjek\u00ebt dhe bashk\u00ebkoh\u00ebsit vun\u00eb re se sh\u00ebndeti i tij ishte d\u00ebmtuar p\u00ebrgjithmon\u00eb. Lidhja mes plag\u00ebve t\u00eb vitit 1918 dhe goditjeve n\u00eb tru q\u00eb p\u00ebsoi m\u00eb von\u00eb mbetet pjes\u00ebrisht spekulative.<\/p>\n<p>N\u00eb planin politik, atentati forcoi bindjen e udh\u00ebheqjes bolshevike se pushteti duhej mbrojtur me masa t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. Represioni, nd\u00ebshkimi kolektiv dhe propaganda q\u00eb e paraqiste dhun\u00ebn si mbrojtje t\u00eb revolucionit u b\u00ebn\u00eb pjes\u00eb e m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb qeverisjes n\u00eb vitet e para t\u00eb shtetit sovjetik.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb 30 gusht 1918, Vladimir Ili\u00e7 Lenin i shp\u00ebtoi p\u00ebr pak vdekjes pas nj\u00eb atentati n\u00eb Mosk\u00eb, nj\u00eb ngjarje q\u00eb la gjurm\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb sh\u00ebndetin e tij, por edhe n\u00eb historin\u00eb e Bashkimit Sovjetik. Pas nj\u00eb fjalimi para pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb fabrik\u00ebn \u201cMikhelson\u201d, ai po shkonte drejt makin\u00ebs kur nga turma u d\u00ebgjuan t\u00eb sht\u00ebna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-98284","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98284"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98284\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}