Nga Alain CHARBONNIER<\/p>\n
D\u00ebshtimet jan\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e historis\u00eb s\u00eb spiunazhit. Disa njihen, t\u00eb tjerat jan\u00eb fshehur p\u00ebr vite me radh\u00eb, pavar\u00ebsisht se kan\u00eb kushtuar jet\u00ebn e burrave dhe grave, t\u00eb familjeve t\u00eb t\u00ebra. Si\u00e7 ka ndodhur n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb mes t\u00eb viteve 1949 dhe 1953, kur amerikan\u00ebt dhe britanik\u00ebt, n\u00eb tentativ\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur regjimin komunist t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs, me operacionet subversive kryer nga shqiptar\u00eb t\u00eb st\u00ebrvitur jasht\u00eb shtetit, pas vendosjes s\u00eb regjimit stalinist. Tradhtuar nga Kim Philby, t\u00eb \u201cdjegur\u201d nga cekt\u00ebsia e atyre q\u00eb organizuan misionet, shqiptar\u00ebt u kap\u00ebn, u burgos\u00ebn dhe u vran\u00eb nga Sigurimi, policia sekrete e Tiran\u00ebs. Disa detaje t\u00eb operacionit t\u00eb \u00e7muar jan\u00eb ende t\u00eb fshehura deri m\u00eb sot.<\/p>\n
Kur n\u00eb prill t\u00eb vitit 1954, n\u00eb burgun e Tiran\u00ebs, Hamit Matjani ngjitej n\u00eb trek\u00ebmb\u00ebsh, n\u00eb Washington dhe Lond\u00ebr u sh\u00ebnua nj\u00eb vij\u00eb e kuqe n\u00eb operacionin \u201cValuable\u201d. Ai kishte zgjatur pes\u00eb vjet duke u p\u00ebrpjekur p\u00ebr t\u00eb nxitur nj\u00eb luft\u00eb revolucionare n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur regjimin komunist t\u00eb instaluar nga Enver Hoxha. N\u00eb pes\u00eb vjet kishin vdekur rreth nj\u00ebqind \u201cantishqiptar\u00eb\u201d, besnik\u00eb ndaj monarkis\u00eb, republikan\u00eb, demokrat\u00eb liberal\u00eb, t\u00eb gatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb luftuar me guxim kund\u00ebr shtypjes q\u00eb rrethonte e \u201cTok\u00ebn e Shqiponjave.\u201d<\/p>\n
N\u00eb shp\u00ebrthimin e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, Shtetet e Bashkuara dhe Britania kishin si problem m\u00ebnyrat p\u00ebr t\u2019u hakmarr\u00eb ndaj Bashkimit Sovjetik, i cili kishte mb\u00ebshtetur grushte shteti n\u00eb \u00c7ekosllovaki, Rumani, Hungari, Poloni, Bullgari dhe ishte mb\u00ebshtet\u00ebs p\u00ebr partizan\u00ebt komunist\u00eb, n\u00eb luft\u00ebn civile n\u00eb Greqi. Zgjedhja ra mbi Shqip\u00ebrin\u00eb p\u00ebr nj\u00eb num\u00ebr arsyesh. Para s\u00eb gjithash, gjat\u00ebsia e bregut, pik\u00ebrisht p\u00ebrpara Italis\u00eb dhe af\u00ebrsia me Greqin\u00eb. Pastaj varf\u00ebria e vendit, e b\u00ebr\u00eb edhe m\u00eb e varf\u00ebr nga regjimi komunist. Shum\u00eb t\u00eb arratisur ishin t\u00eb vendosur p\u00ebr t\u00eb luftuar regjimin e Hoxh\u00ebs dhe p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb Shqip\u00ebri si \u00e7lirimtar\u00eb.<\/p>\n
P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, gjat\u00eb shum\u00eb misioneve t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore t\u00eb \u201cOperacioneve Speciale Ekzekutive\u201d t\u00eb (NSH) ishte bashk\u00ebpunuar me partizan\u00ebt, edhe pse Hoxha e kishte shlyer k\u00ebt\u00eb me mosmir\u00ebnjohje. Dhe britanik\u00ebt k\u00ebt\u00eb fakt e \u201ckishin lidhur nyje me gishtin\u201d e tyre. N\u00eb operacionin \u201cValuable\u201d u dalluan disa elemente: profesionalizmi dhe p\u00ebrvoja e NSH-s\u00eb, cekt\u00ebsia kombinuar me nj\u00eb amatoriz\u00ebm t\u00eb CIA-s s\u00eb sapokrijuar, vullnetarizmi pothuajse gjithmon\u00eb joreal i refugjat\u00ebve shqiptar\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb rekrutuar dhe \u201cluft\u00ebtar\u00ebt t liris\u00eb\u201d dhe faktori njeri q\u00eb nuk pritet: tradhtia e Kim Philby, i Sh\u00ebrbimit britanik \u201cSecret Intelligence\u201d, agjent dhe nd\u00ebrlidh\u00ebs britanik me \u201cZyr\u00ebn p\u00ebr Politikat Koordinuese\u201d amerikane (OPC), e krijuar p\u00ebr t\u00eb organizuar p\u00ebrmbysje n\u00eb vendet evropiane armiq\u00ebsore me Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n
N\u00eb mbr\u00ebmjen e 3 tetorit 1949, nj\u00eb anije e bukur pikturuar blu dhe flori, me flamuj portokalli, e quajtur \u201cStormie\u201d, hodhi spiranc\u00ebn gjysm\u00eb milje nga gadishulli i Karaburunit. Nga nj\u00eb ekzaminim sip\u00ebrfaq\u00ebsor kishte t\u00eb gjitha karakteristikat e nj\u00eb anije si cruise. N\u00eb fakt ajo ishte anija nga u ul\u00ebn n\u00eb tok\u00eb e \u201clugat\u00ebt\u201d, si\u00e7 ishin em\u00ebrtuar partizan\u00ebt \u201canti-shqiptare\u201d. Dhe k\u00ebt\u00eb nat\u00eb n\u00ebnt\u00eb \u201clugat\u00ebt\u201d e par\u00eb u kthyen n\u00eb atdhe p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb zjarr n\u00eb barutin e revolt\u00ebs. \u201cLugat\u00ebt\u201d kishin p\u00ebrfunduar disa dit\u00eb trajnimin e tyre n\u00eb artin e luft\u00ebs guerile dhe sabotim n\u00eb Malt\u00eb, n\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebn e Bin JEMA. Ata kishin si m\u00ebsues zyrtar\u00eb britanik\u00eb t\u00eb \u201cNSH\u201d, q\u00eb kishin luftuar kund\u00ebr gjerman\u00ebve n\u00eb Shqip\u00ebri. Kur prek\u00ebn tok\u00ebn, \u201clugat\u00ebt\u201d nuk mund t\u00eb dinin se misioni i tyre ishte i destinuar t\u00eb d\u00ebshtonte.<\/p>\n
Kim Philby, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte duke udh\u00ebtuar n\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb bordin e transatlantikes \u201cCaronia\u201d. Ai e shijoi lundrimin duke pir\u00eb shampanj\u00eb dhe duke u angazhuar n\u00eb biseda miq\u00ebsore. Por vet\u00ebm pak para se t\u00eb nisej, n\u00eb Lond\u00ebr, ai kishte takuar \u201csurvejuesin\u201d e tij Sovjetik dhe kishte v\u00ebn\u00eb drit\u00eb mbi funksionimin aktual t\u00eb operacionit \u201cValuable\u201d, mbi t\u00eb cilin kishte njohje n\u00eb saj\u00eb t\u00eb detyr\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb re n\u00eb Uashington. Duke shmangur hapat e r\u00ebnd\u00eb dhe burimet e ujit, vende ideale p\u00ebr prita, grupi, me uniform\u00eb, me arm\u00eb, eksploziv, monedha ari dhe radio, filloi marshimin n\u00eb malin Tragjas.<\/p>\n
Kat\u00ebr burra, t\u00eb kryesuar nga Bido Kuka, u nis\u00ebn p\u00ebr n\u00eb Kurvelesh, dhe kat\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb u nis\u00ebn p\u00ebr Vlor\u00eb. Sapo grupi i Bido Kuk\u00ebs arriti n\u00eb fshatin Gjorm, kan\u00eb m\u00ebsuar se shok\u00ebt e tyre ishin kapur dhe ata ishin t\u00eb z\u00ebn\u00eb prit\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn kush\u00ebrinjt\u00eb Lepenica dhe Zogoll Sheno, ishin vrar\u00eb, nd\u00ebrsa i kat\u00ebrti ishte zhdukur. Nj\u00eb vajz\u00eb i tha Bido Kuk\u00ebs, se repartet e ushtris\u00eb shqiptare kishin rrethuar t\u00eb gjith\u00eb bregun e detit, disa dit\u00eb m\u00eb par\u00eb. Nga n\u00ebnt\u00eb \u201clugat\u00eb\u201d kat\u00ebr u vran\u00eb, nj\u00eb u zhduk dhe kat\u00ebr u shp\u00ebtuan.<\/p>\n
Misioni i dyt\u00eb u nda p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb dy:<\/p>\n
Grupi \u201cKor\u00e7a\u201d, i udh\u00ebhequr nga Sefer Musho dhe grupi \u201dGjirokastra\u201d, i komanduar nga Bardhyl Gerveshi. Ndryshe nga grupi i Bido Kuk\u00ebs, ata shp\u00ebtuan nga ndjekja e ushtris\u00eb dhe policis\u00eb. Por shpejt kuptuan mosbesimin q\u00eb i rrethonte, edhe pse regjimi i Hoxh\u00ebs ishte jo popullor n\u00eb mesin e popullsis\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb u kthyen n\u00eb Greqi, b\u00ebn\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb detajuar mbi situat\u00ebn. \u00cbsht\u00eb koha kur ka lindur nj\u00eb l\u00ebvizje anti-qeveritare, disa shqiptar\u00eb jan\u00eb arrestuar, torturuar nga Sigurimi (policia sekrete e Tiran\u00ebs) dhe eliminuar, njer\u00ebzit treguan interes, por s\u00eb pari donin t\u00eb shikonin angazhimin e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe konkret t\u00eb amerikan\u00ebve dhe britanik\u00ebve. OPC dhe SIS vler\u00ebsuan se n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi nuk ishte aq e keqe. Me trajnim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe p\u00ebrgatitje m\u00eb t\u00eb mir\u00eb politike, ishte e mundur t\u00eb arrinte n\u00eb vendin e vet\u00ebm komunist, q\u00eb nuk ishte i af\u00ebrt me Bashkimin Sovjetik.<\/p>\n
Nj\u00eb mision n\u00eb dukje i leht\u00eb, por u v\u00ebshtir\u00ebsua nga konkurrenca midis atyre q\u00eb kishin ambicie p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, ose nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb saj, si Greqia dhe Jugosllavia. Ata synonin ta b\u00ebnin at\u00eb n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb me ndikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, me Shtetet e Bashkuara q\u00eb synonin t\u00eb zhduknin Britanin\u00eb e Madhe. S\u00eb fundi, dhe jo m\u00eb pak Italia, pika shqiptare e emigrimit dhe mb\u00ebrritjes, me t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb bashk\u00ebsi t\u00eb madhe n\u00eb Si\u00e7ili, dhe interesat asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb fshehura mbi \u201cTok\u00ebn e Shqiponjave\u201d, q\u00eb kishte \u00e7uar edhe n\u00eb profesion, pak para Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, sh\u00ebrbimet sekrete italiane kishin trajnuar agjent\u00eb shqiptar\u00eb gjat\u00eb luft\u00ebs dhe vazhdonin t\u2019i p\u00ebrdorin ata edhe pas, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse ata ishin katolik\u00eb apo t\u00eb lidhur me partin\u00eb e Grupit Indipendet Komb\u00ebtar.<\/p>\n
P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Roma nuk u p\u00eblqente amerikan\u00ebve dhe anglez\u00ebve p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur territorin italian si baz\u00eb p\u00ebr operacionet e p\u00ebrmbysjes s\u00eb regjimit. Si rezultat, u orkestruan \u201crrjedhje informacioni p\u00ebr arsye t\u00eb ndryshme\u201d, \u201cinate\u201d dhe \u201cintriga\u201d, por p\u00ebrfundimi kushtoi jet\u00ebn e njer\u00ebzve me besim t\u00eb mir\u00eb dhe t\u00eb gatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb sakrifikuar p\u00ebr lirin\u00eb e vendit t\u00eb tyre. Rrjedhja e informacioneve shkoi krah p\u00ebr krah me loj\u00ebn e dyfisht\u00eb t\u00eb Philby, dhe u vendos n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb operacionit \u201cValuable\u201d. Vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmendur disa, 14 shtator 1949, London \u201cChronichel Re\u201d shkroi: \u201cVullkani shqiptar \u00ebsht\u00eb gati t\u00eb shp\u00ebrthej\u00eb\u201d. Cyrus L. Sulzberger, korrespondent i \u201cNew York Times\u201d, m\u00eb par\u00eb ai shkroi se \u201cdob\u00ebsimi dhe p\u00ebrmbysja e m\u00ebvonshme e regjimit shqiptar ishin nj\u00eb q\u00ebllim themelor i Per\u00ebndimit\u201d. Pastaj ai foli p\u00ebr rezistenc\u00ebn antikomuniste dhe p\u00ebr rekrutimin e bandave t\u00eb guerrilasve.<\/p>\n
S\u00eb fundi, m\u00eb 27 mars 1950, Sulzberger rr\u00ebfeu mbi dy grupe agjent\u00ebsh q\u00eb zbarkuan n\u00eb territorin shqiptar, me q\u00ebllim t\u00eb organizimit t\u00eb komunikimit me l\u00ebvizjen anti-komuniste. \u201cNd\u00ebrkoh\u00eb, Kim Philby nd\u00ebrtonte kontakte dhe mblidhte simpatin\u00eb. Pasi i zbuluan tradhtin\u00eb e tij, shum\u00eb njer\u00ebz kujtuan dehjet e tij kolosale t\u00eb paraprira nga bisedimet e gjata mbi operacionet e fshehta, agjenti i dyfisht\u00eb gjithmon\u00eb i gatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dispozicion t\u00eb \u201cinteligjenc\u00ebs\u201d Anglo-Amerikane dhe miqve t\u00eb tij informacione, me k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr reciprocitet. Philby arriti deri aty sa t\u00eb ndante me James Mc CARGAR, nj\u00eb nga njer\u00ebzit e par\u00eb rekrutuar n\u00eb OPC, zyr\u00ebn ku jan\u00eb analizuar operacionet n\u00eb Shqip\u00ebri dhe m\u00eb pas jan\u00eb kryer dhe informacionet dhe raportimet p\u00ebrfundimtare si nj\u00eb mision i p\u00ebrfunduar.<\/p>\n
Pik\u00ebrisht n\u00eb at\u00eb zyr\u00eb, me Philbyn jan\u00eb shprehur shqet\u00ebsime mbi fundin i grupit t\u00eb Lepenic\u00ebs n\u00eb jug t\u00eb Vlor\u00ebs dhe faktin q\u00eb operacioni i spastrimit u drejtua direkt nga shefi i Shtabit t\u00eb Ushtris\u00eb Shqiptare. Pavar\u00ebsisht nga d\u00ebshtimet, pengesat, humbja e burrave dhe ajo materiale, familje t\u00eb t\u00ebra u shfarosen n\u00eb hakmarrje, misionet e \u201cluget\u00ebrve\u201d vazhduan deri n\u00eb vitin 1953. Philby kishte p\u00ebrfunduar n\u00ebn v\u00ebzhgimin e Kund\u00ebrzbulimit, pasi Guy Burgess dhe Donald MacLean, shok\u00eb dehjesh e pijesh t\u00eb tij, tradhtuan dhe ik\u00ebn n\u00eb Mosk\u00eb. Ai ishte larguar nga zyra e tij n\u00eb Uashington p\u00ebr nj\u00eb muaj, kur u vendos t\u00eb paracaktonte tre grupe. Dymb\u00ebdhjet\u00eb njer\u00ebz n\u00eb total, n\u00eb tre zona t\u00eb ndryshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, konsideroheshin t\u00eb \u201csigurt\u201d.<\/p>\n
Ata as nuk pat\u00ebn koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb prekur tok\u00ebn. Ushtria, policia dhe agjent\u00ebt e Sigurimit po i prisnin. Ata q\u00eb nuk u vran\u00eb menj\u00ebher\u00eb, u gjykuan, edhe n\u00eb qoft\u00eb se gjykimi nuk kishte rezonanc\u00eb t\u00eb fuqishme t\u00eb gjyqeve t\u00eb tjera \u201cstaliniste\u201d. Jo t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb u arrestuan, u d\u00ebnuan me vdekje. Por askush nuk u pa m\u00eb gjall\u00eb. Por goditja p\u00ebrfundimtare do t\u00eb vinte m\u00eb pas. Lufta Koreane impononte t\u00eb mos ndalonin operacionet subversive. Por askush nuk ishte n\u00eb dijeni t\u00eb nivelit t\u00eb improvizimit, diletantizmit dhe cekt\u00ebsis\u00eb me t\u00eb cilin u zhvilluan. Philby ishte d\u00ebm i vog\u00ebl t\u00ebshm\u00eb, i larguar nga vendimet me r\u00ebnd\u00ebsi, por ajo q\u00eb sh\u00ebrbimet sekrete sovjetike dhe shqiptar\u00ebt kishin m\u00ebsuar nga t\u00eb burgosurit, p\u00ebrpara se t\u2019i ekzekutonin ata, kishte lejuar p\u00ebr t\u00eb rind\u00ebrtuar t\u00eb gjith\u00eb bised\u00ebn e palidhur: Nga rekrutimi i luft\u00ebtar\u00ebve, trajnimet, teknikat e infiltrimit, sistemet e transmetimit dhe kodet p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n
Nd\u00ebrsa t\u00eb gjitha k\u00ebto ndodhnin, agjent\u00ebt e CIA-s e kuptuan se kishin gjetur njeriun e duhur tek Hamit Matjani. Ai u konsiderua si nj\u00eb lloj \u201cRobin Hood\u201d, i aft\u00eb t\u00eb hyj\u00eb dhe t\u00eb largohet nga Shqip\u00ebria, t\u00eb kontaktoj\u00eb grupet e rezistenc\u00ebs, t\u00eb krijoj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie, t\u00eb rekrutoj\u00eb luft\u00ebtar\u00eb t\u00eb rinj. M\u00eb 28 prill 1952, Hamit Matjani, Xhelo Tresova, Zenel Shehu, Haxhi Gijle, Halil Branica, Tahir Pren\u00e7i, kaluan kufirin nga Shqip\u00ebria n\u00eb Greqi n\u00eb rajonin e Kor\u00eb\u00ebs. Branica u s\u00ebmur dhe duhej t\u00eb kthehej. T\u00eb tjer\u00ebt arrit\u00ebn n\u00eb zon\u00ebn e Matit, ku u takuan me grupe antikomuniste t\u00eb rekrutuara nga Matjani. Me ta ishin Pren\u00e7i dhe Shehu, monarkist\u00eb t\u00eb besimit t\u00eb d\u00ebshmuar dhe an\u00ebtar\u00eb t\u00eb Gard\u00ebs s\u00eb Mbretit. T\u00eb tjer\u00ebt u kthyen n\u00eb Greqi.<\/p>\n
Gjat\u00eb ver\u00ebs s\u00eb vitit 1952, OPC nuk po mund t\u00eb merrte komunikime n\u00eb koh\u00ebn e duhur p\u00ebr progresin e operacioneve subversive n\u00eb Shqip\u00ebri. Tahir Pren\u00e7i transmeton rregullisht, ka k\u00ebrkuar materiale, para, arm\u00eb, madje edhe nj\u00eb kana\u00e7e me ngjyr\u00eb bezh\u00eb. Ai tregoi pikat e nisjes dhe faturat e materialeve. Shum\u00eb keq q\u00eb ai ishte viktim\u00eb e nj\u00eb d\u00ebmtimi: kishte krahun e djatht\u00eb t\u00eb thyer dhe transmetonte n\u00eb alfabetin Morse me dor\u00ebn e majt\u00eb, si rrjedhim sinjalet nuk ishin sakt\u00ebsisht t\u00eb p\u00ebrsosura. Rrethana nuk ishte gj\u00eb e vog\u00ebl dhe pa dyshim provokoi m\u00eb shum\u00eb se disa pyetje. Por si t\u00eb p\u00ebrcaktohet n\u00ebse ai q\u00eb transmetonte ishte Pren\u00e7i, apo nj\u00eb operator tjet\u00ebr?<\/p>\n
Mbret\u00ebresha Geraldina sugjeroi si ta zgjidh\u00eb problemin. \u201cM\u2019u kujtua \u2013 tha sovrania e Shqip\u00ebris\u00eb \u2013 q\u00eb Zenel Shehu m\u00eb kishte dh\u00ebn\u00eb kujdestarin\u00eb e vlerave t\u00eb tij monetare. Un\u00eb u thash\u00eb amerikan\u00ebve q\u00eb t\u00eb pyesnin Zenelin, se ku i la ai gj\u00ebrat e tij personale. Ai do t\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrgjigjej; \u201cTek Zonj\u00eb e Sht\u00ebpis\u00eb\u201d ose \u201ctek N\u00ebna\u201d. Por amerikan\u00ebt mor\u00ebn nj\u00eb p\u00ebrgjigje ndryshe nga agjent\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri, t\u00eb tipit, mjaft b\u00ebt\u00eb pyetje idiote. Kjo mjaftoi dhe ata kaluan n\u00eb nj\u00eb komunikim me kode. Dhe kjo ishte fatkeq\u00ebsia. Branica ishte i pari q\u00eb zbriti me parashut\u00eb. M\u00eb pas preku tok\u00ebn Matjani me Naum Sul\u00ebn dhe Gani Malushin. T\u00eb gjith\u00eb u ul\u00ebn n\u00eb vendet e treguara nga Pren\u00e7i dhe u kap\u00ebn.<\/p>\n
Vet\u00ebm n\u00eb fund t\u00eb vitit 1953, kur asnj\u00eb nga operacionet e planifikuara nuk ishte materializuar, dyshimi p\u00ebr transmetimet radiofonike u b\u00eb mbizot\u00ebrues. N\u00eb prag t\u00eb Vitit t\u00eb Ri ju dha goditja e fundit. Radio Tirana njoftoi se Matjani, shok\u00ebt e tij dhe miqt\u00eb e tyre t\u00eb rekrutuar n\u00eb Shqip\u00ebri, ishin kapur. Gjykimi i prillit 1954, p\u00ebrve\u00e7 d\u00ebnimeve t\u00eb shumta me vdekje, zbuloi madh\u00ebsin\u00eb e fatkeq\u00ebsis\u00eb dhe mbi t\u00eb gjitha q\u00eb p\u00ebr 18 muaj agjent\u00ebt e Sigurimit me ndihm\u00ebn e koleg\u00ebve t\u00eb KGB-s\u00eb, kishin p\u00ebrpunuar dhe transmetuar mesazhet mbi t\u00eb cilat bazoheshin vendimet amerikane.<\/p>\n
Nj\u00eb \u201cshah mat\u201d i cili gjithashtu lejoi ironin\u00eb makab\u00ebr t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs n\u00eb kujtimet e tij<\/p>\n
\u201cNe i detyruam agjent\u00ebt e kapur t\u00eb lidheshin me radio me qendrat e tyre t\u00eb spiunazhit n\u00eb Itali dhe vende t\u00eb tjera, duke b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu loj\u00ebn ton\u00eb dhe rrotulluar turpsh\u00ebm zot\u00ebrinjt\u00eb e tyre, t\u00eb cil\u00ebt kishin provuar t\u00eb jen\u00eb i paaft\u00eb dhe drit\u00ebshkurt\u00ebr. Ne kemi arritur deri aty sa t\u00eb na hidhnin \u00e7do gj\u00eb q\u00eb diktonin agjent\u00ebt e tyre t\u00eb kapur. Bandat e kriminel\u00ebve u parashutuan ose dep\u00ebrtuan p\u00ebrtej kufirit, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb mesazheve tona, e lan\u00eb veten t\u00eb drejtohen nga ne si delja n\u00eb thertore. Arm\u00ebt dhe materialet e tjera t\u00eb hedhura ose t\u00eb marra prej tyre ishin n\u00eb emrin ton\u00eb.<\/p>\n
K\u00ebshtu rrjetet e spiunazhit hidhnin at\u00eb q\u00eb ata kishin p\u00ebr t\u00eb hedhur dhe ne ishim ata q\u00eb e prisnin. Agjent\u00ebt e tyre u d\u00ebrguan n\u00eb gjyq e m\u00eb pas kan\u00eb marr\u00eb d\u00ebnimin e merituar.<\/p>\n
Ishim mashtrimi yn\u00eb i famsh\u00ebm me radio, inteligjenca, ligji i mir\u00eb, vigjilenca revolucionare e popullit shqiptar dhe jo merita e nj\u00eb Kim Philby, si mund t\u00eb besojn\u00eb disa, gj\u00eb q\u00eb b\u00ebri q\u00eb planet e armiqve t\u00eb jasht\u00ebm t\u00eb d\u00ebshtonin me turp\u201d. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, sidomos amerikan\u00ebt kurr\u00eb nuk u dor\u00ebzuan deri n\u00eb fund p\u00ebr p\u00ebrmbysjen shqiptare. Dhe mbi t\u00eb gjitha, ata krijuan nj\u00eb operacion t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj \u201cnj\u00eb mohimi t\u00eb besuesh\u00ebm\u201d. Edhe sot, pavar\u00ebsisht se arkivat jan\u00eb hapur dhe shum\u00eb dokumente jan\u00eb de-klasifikuar, disa detaje t\u00eb operacionit \u201cValualble\u201d mbeten t\u00eb mbuluara nga sekreti. \/ Memorie.al<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nga Alain CHARBONNIER D\u00ebshtimet jan\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e historis\u00eb s\u00eb spiunazhit. Disa njihen, t\u00eb tjerat jan\u00eb fshehur p\u00ebr vite me radh\u00eb, pavar\u00ebsisht se kan\u00eb kushtuar jet\u00ebn e burrave dhe grave, t\u00eb familjeve t\u00eb t\u00ebra. Si\u00e7 ka ndodhur n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb mes t\u00eb viteve 1949 dhe 1953, kur amerikan\u00ebt dhe britanik\u00ebt, n\u00eb tentativ\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-97267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97267"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97267\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}