N\u00ebse mendoni se Shqip\u00ebria ka ndryshuar n\u00eb k\u00ebto 30 vite, imagjinoni \u00e7far\u00eb ka ndodhur nd\u00ebrkoh\u00eb me shqiptar\u00ebt p\u00ebrtej Adriatikut.<\/p>\n
Dhe k\u00ebt\u00eb her\u00eb nuk po flasim p\u00ebr italian\u00ebt q\u00eb mbushin plazhet shqiptare gjat\u00eb ver\u00ebs, p\u00ebr numrin e turist\u00ebve, fluturimet apo restorantet ku d\u00ebgjohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb italisht. Po flasim p\u00ebr l\u00ebvizjen n\u00eb drejtimin e kund\u00ebrt. P\u00ebr shqiptar\u00ebt q\u00eb dikur mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb Itali si emigrant\u00eb dhe q\u00eb sot gjenden brenda ekonomis\u00eb italiane si pronar\u00eb biznesesh, administrator\u00eb, drejtues dhe ortak\u00eb.<\/p>\n
Nj\u00eb fotografi shum\u00eb interesante e k\u00ebtij transformimi vjen nga Puglia.<\/p>\n
Raporti \u201cThe Rooting of Albanian and Montenegrin Entrepreneurship in Apulia\u201d, i realizuar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit BRESTAT dhe mb\u00ebshtetur n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e Registro Imprese, tregon se n\u00eb fund t\u00eb vitit 2025 n\u00eb kompanit\u00eb aktive t\u00eb Puglias rezultonin 1,734 persona t\u00eb lindur n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb mbanin pozicione aktive n\u00eb biznes. Registro Imprese \u00ebsht\u00eb baza zyrtare e t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr sip\u00ebrmarrjet italiane, e administruar n\u00eb nivel teknologjik nga InfoCamere, shoq\u00ebria e sistemit t\u00eb Dhomave t\u00eb Tregtis\u00eb italiane q\u00eb menaxhon dhe zhvillon sh\u00ebrbimet informatike dhe bankat e t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb sistemit t\u00eb tyre.<\/p>\n
Por shifra b\u00ebhet shum\u00eb m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse kur sheh se \u00e7far\u00eb pozicionesh mbajn\u00eb.<\/p>\n
1,051 prej tyre jan\u00eb pronar\u00eb. 583 jan\u00eb administrator\u00eb apo drejtues. 80 jan\u00eb ortak\u00eb dhe 20 mbajn\u00eb pozicione t\u00eb tjera n\u00eb kompani.<\/p>\n
Pra, n\u00eb rreth 94% t\u00eb rasteve b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr njer\u00ebz q\u00eb jan\u00eb ose pronar\u00eb, ose pjes\u00eb e drejtimit t\u00eb kompanive. Raporti evidenton madje krijimin e nj\u00eb shtrese menaxheriale me origjin\u00eb shqiptare, me role vendimmarr\u00ebse dhe qeveris\u00ebse n\u00eb kompani, nga administrator\u00ebt te president\u00ebt apo an\u00ebtar\u00ebt e bordeve.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme nj\u00eb sakt\u00ebsi q\u00eb vet\u00eb studimi e n\u00ebnvizon: teknikisht nuk mund t\u2019i quajm\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto \u201cbiznese shqiptare\u201d. Ato jan\u00eb kompani italiane, t\u00eb regjistruara dhe aktive n\u00eb Puglia, brenda t\u00eb cilave persona t\u00eb lindur n\u00eb Shqip\u00ebri kan\u00eb pozicione pron\u00ebsie, drejtimi apo p\u00ebrgjegj\u00ebsie.<\/p>\n
Dhe ndoshta pik\u00ebrisht k\u00ebtu q\u00ebndron pjesa m\u00eb interesante e historis\u00eb: nuk po matet thjesht emigracioni shqiptar, por rr\u00ebnjosja e shqiptar\u00ebve brenda struktur\u00ebs ekonomike italiane.<\/p>\n
Shifrat e dhjet\u00eb viteve t\u00eb fundit e b\u00ebjn\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb duksh\u00ebm ndryshimin.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2015 ishin 989 shqiptar\u00eb me pozicione n\u00eb bizneset e Puglias. N\u00eb vitin 2020 ishin b\u00ebr\u00eb 1,269. N\u00eb fund t\u00eb vitit 2025 arrit\u00ebn n\u00eb 1,734.<\/p>\n
Pra, 75% m\u00eb shum\u00eb n\u00eb vet\u00ebm dhjet\u00eb vjet, nj\u00eb rritje q\u00eb sipas raportit tejkalon edhe tendenc\u00ebn komb\u00ebtare. Autor\u00ebt e konsiderojn\u00eb p\u00ebrshpejtimin e viteve t\u00eb fundit si shenj\u00eb t\u00eb nj\u00eb rr\u00ebnjosjeje strukturore dhe jo episodike t\u00eb komunitetit shqiptar n\u00eb ekonomin\u00eb e rajonit.<\/p>\n
Edhe m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb momenti kur kan\u00eb hyr\u00eb n\u00eb biznes.<\/p>\n
Nga 1,734 shqiptar\u00ebt q\u00eb rezultojn\u00eb sot n\u00eb regjist\u00ebr, vet\u00ebm 9 e kan\u00eb regjistrimin p\u00ebrpara vitit 1990. N\u00eb vitet 1990\u20131999 regjistrohen 33; n\u00eb dekad\u00ebn 2000\u20132009, 188; n\u00eb vitet 2010\u20132019, 537.<\/p>\n
Por shp\u00ebrthimi vjen pas vitit 2020: 967 regjistrime vet\u00ebm nga viti 2020 deri n\u00eb fund t\u00eb 2025-s.<\/p>\n
Do t\u00eb thot\u00eb se mbi 55% e shqiptar\u00ebve q\u00eb sot kan\u00eb pozicione aktive n\u00eb bizneset e Puglias jan\u00eb regjistruar vet\u00ebm gjat\u00eb gjasht\u00eb viteve t\u00eb fundit. Raporti e lidh k\u00ebt\u00eb me maturimin e komunitetit, aft\u00ebsit\u00eb dhe kapitalin e akumuluar nd\u00ebr vite, por edhe me integrimin gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madh ekonomik mes dy brigjeve t\u00eb Adriatikut.<\/p>\n
Ka edhe nj\u00eb ndryshim tjet\u00ebr q\u00eb tregon se historia nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb vet\u00ebm ajo e emigrantit q\u00eb hap nj\u00eb aktivitet t\u00eb vog\u00ebl individual.<\/p>\n
Sip\u00ebrmarrja individuale vazhdon t\u00eb dominoj\u00eb, me 1,054 persona. Por pjesa q\u00eb ka ndryshuar m\u00eb fort n\u00eb dhjet\u00eb vjet jan\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e kapitalit.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2015 vet\u00ebm 167 shqiptar\u00eb rezultonin me pozicione n\u00eb k\u00ebto kompani. N\u00eb 2020 ishin 310. N\u00eb 2025 jan\u00eb 491.<\/p>\n
Rritja n\u00eb dhjet\u00eb vjet \u00ebsht\u00eb 194%.<\/p>\n
Pesha e tyre brenda totalit \u00ebsht\u00eb rritur nga 16.9% n\u00eb vitin 2015 n\u00eb 28.3% n\u00eb 2025. Raporti e lexon k\u00ebt\u00eb si nj\u00eb proces \u201cmaturimi sip\u00ebrmarr\u00ebs\u201d: kalimin gradual nga modeli i aktivitetit individual drejt strukturave m\u00eb t\u00eb organizuara, me potencial m\u00eb t\u00eb madh investimi, akses n\u00eb kredi dhe dalje n\u00eb treg.<\/p>\n
Edhe sektor\u00ebt tregojn\u00eb historin\u00eb e k\u00ebtij transformimi.<\/p>\n
Nd\u00ebrtimi mbetet motori kryesor. N\u00eb vitin 2015 kishte 316 shqiptar\u00eb t\u00eb angazhuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor; n\u00eb 2025 jan\u00eb rreth 750, ose 43.3% e totalit. Por nd\u00ebrkoh\u00eb shqiptar\u00ebt jan\u00eb shtrir\u00eb n\u00eb tregti, restorante, sh\u00ebrbime, transport, industri ushqimore, mir\u00ebmbajtje, hoteleri dhe bujq\u00ebsi.<\/p>\n
Ve\u00e7an\u00ebrisht interesante \u00ebsht\u00eb bujq\u00ebsia: nga vet\u00ebm 41 persona n\u00eb vitin 2015, n\u00eb 142 n\u00eb vitin 2025. Dhe kjo ndodh nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb numri i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i bizneseve bujq\u00ebsore t\u00eb Puglias \u00ebsht\u00eb n\u00eb tkurrje. Raporti e konsideron nj\u00eb penetrim ende t\u00eb kufizuar, por dometh\u00ebn\u00ebs t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor.<\/p>\n
Dhe nuk jan\u00eb vet\u00ebm burrat.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2015 kishte 224 gra shqiptare me pozicione n\u00eb bizneset e Puglias. Sot jan\u00eb 403. Numri i tyre \u00ebsht\u00eb rritur me pothuajse 80% n\u00eb dhjet\u00eb vjet.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb komunitet sip\u00ebrmarr\u00ebs relativisht i ri. 1,081 persona, mbi 62% e totalit, jan\u00eb 30\u201349 vje\u00e7, nd\u00ebrsa 125 jan\u00eb n\u00ebn 30 vje\u00e7.<\/p>\n
Edhe gjeografia ka surprizat e saj.<\/p>\n
Bari dhe zona BAT mbajn\u00eb mbi gjysm\u00ebn e gjith\u00eb pranis\u00eb sip\u00ebrmarr\u00ebse shqiptare t\u00eb Puglias, me 947 persona. Pas tyre vijn\u00eb Lecce me 285, Brindisi me 190, Foggia me 176 dhe Taranto me 136.<\/p>\n
Por qendra m\u00eb e madhe n\u00eb nivel bashkie nuk \u00ebsht\u00eb Bari.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb Altamura, me 260 shqiptar\u00eb t\u00eb regjistruar me pozicione n\u00eb biznes, pothuajse dyfishi i Barit, q\u00eb ka 131. Kjo tregon se sip\u00ebrmarrja shqiptare nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrqendruar vet\u00ebm n\u00eb qytetet e m\u00ebdha, por \u00ebsht\u00eb futur thell\u00eb n\u00eb ekonomit\u00eb lokale dhe qendrat e mesme t\u00eb Puglias.<\/p>\n
Raporti shkon edhe p\u00ebrtej pronar\u00ebve dhe drejtuesve dhe analizon shqiptar\u00ebt si fuqi pune.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2025 n\u00eb Puglia u aktivizuan 18,902 kontrata t\u00eb reja pune p\u00ebr shtetas shqiptar\u00eb dhe malazez\u00eb, por raporti sqaron se pothuajse t\u00eb gjitha u p\u00ebrkasin shqiptar\u00ebve. Nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr 18,902 persona t\u00eb ndrysh\u00ebm, pasi i nj\u00ebjti punonj\u00ebs mund t\u00eb ket\u00eb pasur m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb kontrat\u00eb gjat\u00eb vitit, por shifra mat intensitetin e pranis\u00eb s\u00eb komunitetit n\u00eb tregun e pun\u00ebs.<\/p>\n
Vet\u00ebm n\u00eb bujq\u00ebsi u aktivizuan 11,321 kontrata p\u00ebr shqiptar\u00eb gjat\u00eb vitit 2025. Mbi 2,100 t\u00eb tjera n\u00eb tregtin\u00eb me shumic\u00eb, 1,405 n\u00eb sh\u00ebrbimet e ushqimit dhe pijeve dhe mbi 1,100 n\u00eb dy deg\u00ebt kryesore t\u00eb nd\u00ebrtimit.<\/p>\n
Tridhjet\u00eb e pes\u00eb vjet pas eksodeve q\u00eb krijuan nj\u00eb nga imazhet m\u00eb t\u00eb forta t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb viteve \u201990, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Adriatikut kemi tashm\u00eb nj\u00eb brez shqiptar\u00ebsh q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb thjesht pjes\u00eb e tregut italian t\u00eb pun\u00ebs. \u00cbsht\u00eb pronar, administrator, ortak, drejtues dhe sip\u00ebrmarr\u00ebs.<\/p>\n
K\u00ebto jan\u00eb shifra q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri lexohen pak, por q\u00eb tregojn\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n
Sepse p\u00ebrtej statistikave t\u00eb emigracionit, remitancave apo numrit t\u00eb shqiptar\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Itali, ato tregojn\u00eb nj\u00eb transformim shum\u00eb m\u00eb t\u00eb thell\u00eb: kalimin nga krahu i pun\u00ebs te pron\u00ebsia, drejtimi dhe sip\u00ebrmarrja.<\/p>\n
Jan\u00eb nj\u00eb tregues i qart\u00eb i asaj q\u00eb ka ndodhur me shqiptar\u00ebt n\u00eb Itali gjat\u00eb tri dekadave t\u00eb fundit: nj\u00eb komunitet q\u00eb hyri kryesisht si fuqi pun\u00ebtore dhe q\u00eb sot \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb i pranish\u00ebm brenda vet\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb biznesit italian.<\/p>\n
Pas shifrave \u00ebsht\u00eb puna e Unioncamere Puglia dhe e ekipit q\u00eb ka analizuar t\u00eb dh\u00ebnat e Registro Imprese. Menaxhimi dhe koordinimi i raportit mban emrin e Luigi Triggiani, Segretario Generale i Unioncamere Puglia, nd\u00ebrsa analiza ekonomike \u00ebsht\u00eb redaktuar nga Cosmo Albertini dhe Giovanni Restivo.<\/p>\n
Nga 989 n\u00eb 1,734 n\u00eb dhjet\u00eb vjet. Nga sip\u00ebrmarrja individuale te kompanit\u00eb e kapitalit. Nga puna te drejtimi dhe pron\u00ebsia. Ndoshta kjo \u00ebsht\u00eb fotografia m\u00eb e sakt\u00eb e ndryshimit q\u00eb shifrat e emigracionit, t\u00eb vetme, nuk arrijn\u00eb m\u00eb ta tregojn\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
N\u00ebse mendoni se Shqip\u00ebria ka ndryshuar n\u00eb k\u00ebto 30 vite, imagjinoni \u00e7far\u00eb ka ndodhur nd\u00ebrkoh\u00eb me shqiptar\u00ebt p\u00ebrtej Adriatikut. Dhe k\u00ebt\u00eb her\u00eb nuk po flasim p\u00ebr italian\u00ebt q\u00eb mbushin plazhet shqiptare gjat\u00eb ver\u00ebs, p\u00ebr numrin e turist\u00ebve, fluturimet apo restorantet ku d\u00ebgjohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb italisht. Po flasim p\u00ebr l\u00ebvizjen n\u00eb drejtimin e kund\u00ebrt. […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-97172","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97172"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97172\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}