{"id":95289,"date":"2026-07-26T11:49:10","date_gmt":"2026-07-26T11:49:10","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/07\/26\/shba-kunder-kines-beteja-qe-do-te-vendose-te-ardhmen-3\/"},"modified":"2026-07-26T11:49:10","modified_gmt":"2026-07-26T11:49:10","slug":"shba-kunder-kines-beteja-qe-do-te-vendose-te-ardhmen-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/07\/26\/shba-kunder-kines-beteja-qe-do-te-vendose-te-ardhmen-3\/","title":{"rendered":"SHBA kund\u00ebr Kin\u00ebs: Beteja q\u00eb do t\u00eb vendos\u00eb t\u00eb ardhmen"},"content":{"rendered":"<p>Lufta e Ftoht\u00eb teknologjike \u00ebsht\u00eb ajo e SHBA kund\u00ebr Kin\u00ebs.<\/p>\n<p>Mao Ce Duni, themeluesi i Republik\u00ebs Popullore t\u00eb Kin\u00ebs, kritikonte ata q\u00eb \u00abi shohin lulet hipur mbi kal\u00eb\u00bb, pra n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsore. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb paralajm\u00ebrim i dobish\u00ebm, sepse kur n\u00eb Per\u00ebndim flitet p\u00ebr Kin\u00ebn, rrall\u00ebher\u00eb zbret kush nga kali: t\u00eb gjitha lulet duken shum\u00eb t\u00eb bukura. Kjo qasje e nxituar dhe mashtruese rrezikon t\u00eb zbatohet edhe ndaj p\u00ebrplasjes m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb k\u00ebtyre viteve, asaj q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb s\u00eb ardhmes: modeli i inteligjenc\u00ebs artificiale q\u00eb do t\u00eb adoptoj\u00eb bota.<\/p>\n<p>N\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb, situata \u00ebsht\u00eb kjo: gjigant\u00ebt privat\u00eb amerikan\u00eb t\u00eb teknologjis\u00eb zhvillojn\u00eb ekosisteme pron\u00ebsore, t\u00eb mbyllura t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale (AI) dhe ua shesin me \u00e7mime t\u00eb larta kompanive q\u00eb i p\u00ebrdorin; kinez\u00ebt prodhojn\u00eb modele open-source, pra t\u00eb shkarkueshme falas ose me kosto t\u00eb ul\u00ebt, t\u00eb shk\u00eblqyera n\u00eb disa fusha; nd\u00ebrsa pjesa tjet\u00ebr e bot\u00ebs, p\u00ebr momentin, nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb konkurroj\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb gar\u00eb dhe me shum\u00eb gjas\u00eb nuk do t\u00eb arrij\u00eb ta b\u00ebj\u00eb. <\/p>\n<p>Prandaj pyetja e madhe \u00ebsht\u00eb: a do t\u00eb imponohet n\u00eb shkall\u00eb globale sistemi amerikan, i bazuar n\u00eb investime gjigante dhe n\u00eb treg, apo ai kinez, i nd\u00ebrtuar mbi kosto m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, efikasitet, inovacion dhe i orientuar nga shteti?<\/p>\n<p>Dit\u00ebt e fundit, Kina ka krijuar World AI Cooperation Organisation (Waico), t\u00eb cil\u00ebn presidenti Xi Jinping e ka quajtur \u00abnj\u00eb gur kilometrik n\u00eb historin\u00eb bot\u00ebrore t\u00eb zhvillimit t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale\u00bb.<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb organizat\u00eb t\u00eb krijuar nga Pekini, ku mund t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohen vendet q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorin modelin kinez open-source t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale. Gjat\u00eb nj\u00eb konference n\u00eb Shangai, Xi u b\u00ebri thirrje vendeve t\u00eb Jugut Global t\u00eb p\u00ebrdorin modelin kinez, t\u00eb hapur dhe t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr nevoja t\u00eb ndryshme. N\u00eb thelb, ai sfidoi Shtetet e Bashkuara n\u00eb gar\u00ebn p\u00ebr t\u00eb vendosur rregullat e funksionimit dhe t\u00eb qeverisjes s\u00eb AI-s\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen dhe propozoi Pekinin si udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb rendit t\u00eb ri t\u00eb krijuar nga inteligjenca artificiale; si alternativ\u00eb ndaj Pax Silica, t\u00eb promovuar nga Shtetet e Bashkuara, s\u00eb cil\u00ebs i jan\u00eb bashkuar rreth nj\u00ebzet vende nga Amerika, Evropa dhe rajoni Indo-Paq\u00ebsor. N\u00eb Waico jan\u00eb bashkuar deri tani 29 vende nga Afrika, Amerika Latine dhe Azia, si edhe Rusia e Bjellorusia.<\/p>\n<p>P\u00ebrplasja mes dy modeleve ka hyr\u00eb tashm\u00eb n\u00eb faz\u00ebn e hapur dhe Kina po fiton terren. Sistemi i saj open-source dhe me kosto t\u00eb ul\u00ebt po t\u00ebrheq vendet n\u00eb zhvillim, por edhe jo pak kompani evropiane dhe amerikane, t\u00eb cilat dyshojn\u00eb n\u00ebse ia vlen t\u00eb shpenzojn\u00eb shuma t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr inteligjenc\u00ebn artificiale amerikane, kur ende nuk dihet qart\u00eb \u00e7far\u00eb dhe sa p\u00ebrmir\u00ebsime produktiviteti ajo sjell.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb Shtetet e Bashkuara po lindin kompani q\u00eb zgjedhin modelin open-source p\u00ebr shp\u00ebrndarjen e sistemeve t\u00eb tyre t\u00eb AI-s\u00eb. Gjigant\u00ebt amerikan\u00eb t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar, madje nervoz\u00eb. N\u00eb fakt, mund t\u00eb duket se loja tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb mbyllur: modeli kinez, me kosto t\u00eb ul\u00ebt, do ta mposht\u00eb at\u00eb amerikan, shum\u00eb m\u00eb t\u00eb shtrenjt\u00eb. Por, n\u00ebse zbresim nga kali dhe e shohim m\u00eb nga af\u00ebr, nuk \u00ebsht\u00eb aspak e sigurt.<\/p>\n<p>Nga nj\u00ebra an\u00eb, sistemet e hapura mbartin nj\u00eb rrezik t\u00eb brendsh\u00ebm, sidomos ato m\u00eb t\u00eb avancuara: ato mund t\u00eb modifikohen, t\u00eb pakt\u00ebn pjes\u00ebrisht, edhe nga aktor\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm; mund t\u00eb dalin jasht\u00eb kontrollit, t\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb duart e kriminel\u00ebve, terrorist\u00ebve, kompanive t\u00eb pap\u00ebrgjegjshme apo qeverive dashakeqe. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb rrezik serioz jo vet\u00ebm p\u00ebr Amerik\u00ebn dhe Evrop\u00ebn, por edhe p\u00ebr vet\u00eb Kin\u00ebn.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, modeli q\u00eb Xi e paraqiti si nj\u00eb dhurat\u00eb kineze p\u00ebr njer\u00ebzimin \u00ebsht\u00eb n\u00eb thelb i projektuar mbi baz\u00ebn e \u00abkarakteristikave kineze\u00bb, si\u00e7 i quan Partia Komuniste: ai duhet t\u00eb respektoj\u00eb rrept\u00ebsisht vlerat socialiste, stabilitetin politik dhe shoq\u00ebror, si edhe sigurin\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb Kin\u00ebs. Jo vet\u00ebm kaq. Nd\u00ebrsa n\u00eb Per\u00ebndim synohet q\u00eb n\u00eb sistemet e AI-s\u00eb t\u00eb integrohen vlera si demokracia dhe liria, kinez\u00ebt e konsiderojn\u00eb k\u00ebt\u00eb qasje reaksionare, sepse sipas tyre ajo synon t\u00eb riafirmoj\u00eb nj\u00eb ep\u00ebrsi ideologjike mbi pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs. Ashtu si n\u00eb politik\u00eb dhe diplomaci, edhe p\u00ebr inteligjenc\u00ebn artificiale, Pekini u ofron vendeve q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrdorin modelin e tij nj\u00eb indiferenc\u00eb t\u00eb plot\u00eb ndaj sistemit politik t\u00eb tyre, qoft\u00eb ai diktatur\u00eb, regjim represiv apo nj\u00eb shtet gjysm\u00eb i d\u00ebshtuar.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00eb ekosistemin e zgjeruar t\u00eb AI-s\u00eb q\u00eb Kina po krijon p\u00ebr vendet pjes\u00ebmarr\u00ebse, qeveria kineze do t\u00eb ruaj\u00eb mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb bllokuar ose \u00e7aktivizuar sistemet e p\u00ebrbashk\u00ebta kur ta k\u00ebrkojn\u00eb arsye sigurie (e nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe p\u00ebr sistemet e zhvilluara n\u00eb Shtetet e Bashkuara, si\u00e7 tregoi Donald Trump, duke bllokuar p\u00ebrhapjen e disa modeleve shum\u00eb t\u00eb avancuara).<\/p>\n<p>P\u00ebr vendet q\u00eb nuk jan\u00eb as kineze dhe as amerikane, sidomos p\u00ebr ne evropian\u00ebt, situata \u00ebsht\u00eb kritike. T\u00eb mos p\u00ebrdorim inteligjenc\u00ebn artificiale, ose t\u00eb p\u00ebrdorim sisteme pak t\u00eb zhvilluara, do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb d\u00ebnojm\u00eb veten me nj\u00eb r\u00ebnie progresive, jo vet\u00ebm ekonomike. N\u00ebse zgjedhim AI-n\u00eb amerikane, do t\u00eb b\u00ebhemi t\u00eb varur nga vendimet dhe fati i gjigant\u00ebve teknologjik\u00eb amerikan\u00eb, duke rrezikuar t\u00eb vuajm\u00eb pasojat e zgjedhjeve politike t\u00eb Uashingtonit. N\u00ebse zgjedhim AI-n\u00eb kineze, do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb hyjm\u00eb n\u00eb nj\u00eb ekosistem t\u00eb dominuar nga Pekini, t\u00eb kapur n\u00eb nj\u00eb rrjet autoritar prej t\u00eb cilit do t\u00eb ishte shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, n\u00eb mos e pamundur, t\u00eb shk\u00ebputeshim. Sipas ekspert\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nj\u00eb inteligjenc\u00eb artificiale evropiane, t\u00eb pavarur dhe konkurruese, jemi tashm\u00eb n\u00eb nj\u00eb vones\u00eb q\u00eb me shum\u00eb gjasa nuk mund t\u00eb rikuperohet, p\u00ebrve\u00e7 ndoshta n\u00eb disa fusha shum\u00eb t\u00eb specializuara.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb decoupling-u i v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb po shfaqet: shk\u00ebputja konkurruese mes sfer\u00ebs amerikano-per\u00ebndimore dhe sfer\u00ebs s\u00eb \u00abAI-s\u00eb s\u00eb kuqe\u00bb, t\u00eb dominuar nga Kina. Nj\u00eb Luft\u00eb e Ftoht\u00eb e re, k\u00ebsaj here hiper-teknologjike: n\u00ebse zbret nga kali, at\u00ebher\u00eb e sheh qart\u00eb. \/ Corriere della Sera \u2013 Bota.al<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lufta e Ftoht\u00eb teknologjike \u00ebsht\u00eb ajo e SHBA kund\u00ebr Kin\u00ebs. Mao Ce Duni, themeluesi i Republik\u00ebs Popullore t\u00eb Kin\u00ebs, kritikonte ata q\u00eb \u00abi shohin lulet hipur mbi kal\u00eb\u00bb, pra n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsore. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb paralajm\u00ebrim i dobish\u00ebm, sepse kur n\u00eb Per\u00ebndim flitet p\u00ebr Kin\u00ebn, rrall\u00ebher\u00eb zbret kush nga kali: t\u00eb gjitha lulet duken shum\u00eb t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-95289","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95289"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95289\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}