{"id":95267,"date":"2026-07-26T09:48:19","date_gmt":"2026-07-26T09:48:19","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/07\/26\/ura-mes-historise-dhe-kohes-se-mbretit\/"},"modified":"2026-07-26T09:48:19","modified_gmt":"2026-07-26T09:48:19","slug":"ura-mes-historise-dhe-kohes-se-mbretit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/07\/26\/ura-mes-historise-dhe-kohes-se-mbretit\/","title":{"rendered":"Ura, mes historis\u00eb dhe Koh\u00ebs s\u00eb Mbretit"},"content":{"rendered":"<p>Nga Auron Tare<\/p>\n<p>Tashm\u00eb nuk ka mbetur asnj\u00eb dyshim se \u00e7far\u00eb ka ndodhur n\u00eb Kanionin e Langaric\u00ebs. Nuk ishte nj\u00eb investim turistik, si\u00e7 u quajt n\u00ebp\u00ebr konferenca shtypi e kronika Televizioni. Ishte nj\u00eb krim. Nj\u00eb krim kund\u00ebr natyr\u00ebs dhe, nj\u00ebkoh\u00ebsisht, kund\u00ebr kultur\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb em\u00ebr t\u00eb zhvillimit u urbanizua nj\u00eb nga oazet m\u00eb t\u00eb rralla t\u00eb jugut shqiptar. Lumi i Langaric\u00ebs u shkel nga mjetet e r\u00ebnda, q\u00eb nxor\u00ebn gur\u00ebt p\u00ebr prita. Hap\u00ebsirat e gjelbra u mbuluan me beton dhe u pag\u00ebzuan \u201cparkingje\u201d. Vaskat e uj\u00ebrave termale, q\u00eb natyra i kishte gdhendur me durimin e mij\u00ebvje\u00e7ar\u00ebve, u rind\u00ebrtuan prej betoni, sikur bukuria e tyre t\u00eb ishte nj\u00eb faj q\u00eb duhej korrigjuar.<\/p>\n<p>Gjith\u00e7ka u b\u00eb n\u00ebn hijen e ligjit fam\u00ebkeq t\u00eb vitit 2024 p\u00ebr Zonat e Mbrojtura. Me nj\u00eb hua prej 2.5 milion\u00eb eurosh nga Banka Bot\u00ebrore, Ministria e Turizmit arriti t\u00eb kryej\u00eb at\u00eb q\u00eb pak kush do ta kishte menduar t\u00eb mundur, ta \u201cp\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb\u201d natyr\u00ebn duke e shkat\u00ebrruar. Nuk kuptoi, ose nuk deshi t\u00eb kuptonte, se vizitori nuk udh\u00ebton qindra kilometra p\u00ebr t\u00eb par\u00eb betonin shqiptar. Beton gjen kudo. N\u00eb Langaric\u00eb shkonte p\u00ebr t\u00eb par\u00eb at\u00eb q\u00eb betoni nuk mund ta krijoj\u00eb kurr\u00eb, natyr\u00ebn.<\/p>\n<p>Por sot nuk dua t\u00eb ndalem te ky kapitull. P\u00ebr t\u00eb kam shkruar edhe m\u00eb par\u00eb.<br \/>\nSot dua t\u00eb flas p\u00ebr nj\u00eb krim tjet\u00ebr, m\u00eb t\u00eb heshtur, por jo m\u00eb pak t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Nj\u00eb krim q\u00eb mban vul\u00ebn e Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs.<\/p>\n<p>Viktima \u00ebsht\u00eb Ura e Kadiut.<br \/>\nNj\u00eb ur\u00eb mesjetare, e nd\u00ebrtuar me at\u00eb zgjuarsi t\u00eb heshtur q\u00eb mjeshtrat e dikursh\u00ebm e kishin m\u00eb shum\u00eb n\u00eb duar sesa n\u00eb diploma. Ajo lidhte lugin\u00ebn e Vjos\u00ebs me fshatrat e Shqeris\u00eb dhe p\u00ebrcillte karvan\u00ebt drejt tregjeve t\u00eb Ballkanit. Nuk ishte vet\u00ebm nj\u00eb ur\u00eb. Ishte nj\u00eb cop\u00eb historie e gdhendur n\u00eb gur.<\/p>\n<p>Nj\u00ebra k\u00ebmb\u00eb e saj mb\u00ebshtetej mbi nj\u00eb formacion shk\u00ebmbor natyror, t\u00eb zgjedhur me nj\u00eb intuit\u00eb inxhinierike q\u00eb koha e provoi t\u00eb pagabueshme. P\u00ebr shekuj me radh\u00eb lumi u fry, dimrat erdh\u00ebn e ik\u00ebn, perandori u ngrit\u00ebn e ran\u00eb, por ura mbeti n\u00eb k\u00ebmb\u00eb.<br \/>\nDeri sa erdhi koha e Mbretit ton\u00eb.<\/p>\n<p>Askush nuk e di me sakt\u00ebsi se cili institucion mban p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr monumentet. Ka drejtori, institute, agjenci e komitete. Vet\u00ebm specialist\u00eb ka gjithnj\u00eb e m\u00eb pak. Restaurator\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb jan\u00eb larguar ose jan\u00eb larguar me kujdes, duke ua l\u00ebn\u00eb vendin njer\u00ebzve q\u00eb e njohin m\u00eb mir\u00eb procedur\u00ebn e tenderit sesa historin\u00eb e gurit.<br \/>\nDhe k\u00ebshtu me bekimin institucional, trash\u00ebgimia kulturore u b\u00eb pron\u00eb e kompanive t\u00eb nd\u00ebrtimit. Monumenti nuk studiohet me, por fitohet me tender. Historia nuk restaurohet sipas kritereve shkencore por ajo faturohet.<br \/>\nNd\u00ebrhyrja n\u00eb Ur\u00ebn e Kadiut \u00ebsht\u00eb shembulli m\u00eb i qart\u00eb i k\u00ebsaj filozofie. Formacioni shk\u00ebmbor q\u00eb mbante ur\u00ebn u prish me eskavator dhe vendin e tij e zuri betoni. Nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje shijeje, si\u00e7 mund t\u00eb mendoj\u00eb ndonj\u00eb burokrat. \u00cbsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje inxhinierike.<\/p>\n<p>Kam pyetur restaurator\u00eb dhe inxhinier\u00eb t\u00eb brezit t\u00eb vjet\u00ebr. Asnj\u00ebri nuk merr p\u00ebrsip\u00ebr t\u00eb parashikoj\u00eb se si do t\u00eb sillet Ura kur uj\u00ebrat e dimrit t\u00eb godasin themelet e reja prej betoni. Si do t\u00eb bashk\u00ebjetojn\u00eb gur\u00ebt shekullor\u00eb me nj\u00eb material q\u00eb nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebsaj strukture? Askush nuk ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb sigurt.<br \/>\nPor puna nuk mbaron k\u00ebtu.<\/p>\n<p>Mbi ur\u00eb vazhdojn\u00eb nd\u00ebrhyrje q\u00eb po fshijn\u00eb gjurm\u00ebt e koh\u00ebs, sikur koha t\u00eb ishte nj\u00eb njoll\u00eb q\u00eb duhet pastruar. Po zhduken edhe nderhyrjet e m\u00ebparshme, te cilat ishin b\u00ebr\u00eb tashm\u00eb pjes\u00eb e historis\u00eb s\u00eb monumentit. Sepse nj\u00eb monument nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm dita kur u nd\u00ebrtua, \u00ebsht\u00eb edhe gjith\u00e7ka q\u00eb i ka ndodhur gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n<p>K\u00ebtu q\u00ebndron keqkuptimi yn\u00eb m\u00eb i madh me trash\u00ebgimin\u00eb. Ne nuk dim\u00eb ta ruajm\u00eb t\u00eb vjetr\u00ebn, dim\u00eb vet\u00ebm ta z\u00ebvend\u00ebsojm\u00eb me nj\u00eb kopje t\u00eb re.<\/p>\n<p>Dhe k\u00ebshtu, pa zhurm\u00eb ne Shqiperine tone te dashur po vendoset nj\u00eb doktrin\u00eb e re e restaurimit shqiptar, monumenti duhet t\u00eb duket sikur sapo ka dal\u00eb nga kantieri. Historia duhet t\u00eb pastrohet bashk\u00eb me myshkun. Shekujt duhen fshir\u00eb me lla\u00e7. Historia duhet rindertuar.<br \/>\nQ\u00eb nes\u00ebr, kur vizitori t\u00eb ndalet para Ur\u00ebs s\u00eb Kadiut e jo vet\u00ebm asaj, duhet t\u00eb lexoj\u00eb se ky \u201cMonument u Nd\u00ebrtua n\u00eb koh\u00ebn e Mbretit\u201d.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Auron Tare Tashm\u00eb nuk ka mbetur asnj\u00eb dyshim se \u00e7far\u00eb ka ndodhur n\u00eb Kanionin e Langaric\u00ebs. Nuk ishte nj\u00eb investim turistik, si\u00e7 u quajt n\u00ebp\u00ebr konferenca shtypi e kronika Televizioni. Ishte nj\u00eb krim. Nj\u00eb krim kund\u00ebr natyr\u00ebs dhe, nj\u00ebkoh\u00ebsisht, kund\u00ebr kultur\u00ebs. N\u00eb em\u00ebr t\u00eb zhvillimit u urbanizua nj\u00eb nga oazet m\u00eb t\u00eb rralla t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-95267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95267"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95267\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}