Nj\u00eb dokument i hartuar nga Sigurimi i Shtetit m\u00eb 11 qershor 1974 hedh drit\u00eb mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si regjimi komunist monitoronte \u00e7do kontakt me intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb nga Kosova.<\/p>\n
Raporti, me titull \u201cMbi vizit\u00ebn e studiuesve kosovar\u00eb n\u00eb vendin ton\u00eb\u201d, p\u00ebrshkruan n\u00eb detaje vizit\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri, nga 27 maji deri m\u00eb 7 qershor 1974, t\u00eb dy studiuesve t\u00eb Institutit Albanologjik t\u00eb Prishtin\u00ebs, Ali Aliu dhe Ibrahim Rugova.<\/p>\n
Dokumenti \u00ebsht\u00eb hartuar dhe firmosur nga dy shoq\u00ebruesit e delegacionit, Hamid Fori\u00e7i dhe Jorgo Bulo, t\u00eb cil\u00ebt gjat\u00eb gjith\u00eb raportit p\u00ebrshkruajn\u00eb bisedat, sjelljen, interesat dhe q\u00ebndrimet e dy studiuesve, duke i analizuar ato n\u00eb prizmin ideologjik t\u00eb regjimit komunist.<\/p>\n
Ali Aliu, pedagog n\u00eb Fakultetin Filozofik t\u00eb Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs, dhe Ibrahim Rugova, punonj\u00ebs shkencor n\u00eb Institutin Albanologjik t\u00eb Prishtin\u00ebs, kishin ardhur me ftes\u00eb t\u00eb Institutit t\u00eb Gjuh\u00ebsis\u00eb dhe Let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb simpozium kushtuar let\u00ebrsis\u00eb shqipe p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Gjat\u00eb q\u00ebndrimit vizituan Tiran\u00ebn, Vlor\u00ebn, Fierin, Gjirokastr\u00ebn, Sarand\u00ebn, Durr\u00ebsin, Elbasanin dhe Kor\u00e7\u00ebn.<\/p>\n
N\u00ebn v\u00ebzhgimin e Sigurimit<\/p>\n
Raporti analizon pothuajse \u00e7do sjellje t\u00eb dy studiuesve.<\/p>\n
Sipas autor\u00ebve, Ali Aliu shfaqej aktiv, b\u00ebnte vazhdimisht pyetje dhe tregonte interes p\u00ebr objektet q\u00eb vizitonte. P\u00ebr Ibrahim Rugov\u00ebn, vler\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb krejt tjet\u00ebr. Ai p\u00ebrshkruhet si \u201cnjeri q\u00eb fliste pak, i menduar\u201d, nd\u00ebrsa zakonisht miratonte ose plot\u00ebsonte mendimet e Ali Aliut.<\/p>\n
Dokumenti ndalet edhe n\u00eb disa episode konkrete. N\u00eb nj\u00eb bised\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb, Ali Aliu vler\u00ebsoi flet\u00eb-rrufen\u00eb si nj\u00eb form\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr edukimin e shoq\u00ebris\u00eb, nd\u00ebrsa sipas raportit Rugova e mb\u00ebshteti k\u00ebt\u00eb mendim. N\u00eb nj\u00eb rast tjet\u00ebr, Ali Aliu u shpreh se n\u00eb Shqip\u00ebri \u201cnuk ke frik\u00eb t\u00eb dal\u00ebsh lirisht dit\u00ebn dhe nat\u00ebn\u201d, nd\u00ebrsa Rugova e ilustroi k\u00ebt\u00eb krahasim me p\u00ebrvoj\u00ebn e tij personale, duke th\u00ebn\u00eb se n\u00eb Kosov\u00eb ishte i detyruar t\u00eb shoq\u00ebronte dhe t\u00eb priste t\u00eb fejuar\u00ebn sa her\u00eb ajo shkonte n\u00eb fakultet.<\/p>\n
Analiza politike e Sigurimit<\/p>\n
Nj\u00eb nga pjes\u00ebt m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse t\u00eb raportit lidhet me analiz\u00ebn politike q\u00eb Sigurimi i b\u00ebn bisedave me delegacionin.<\/p>\n
Autor\u00ebt arrijn\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundimin se inteligjenca shqiptare e Kosov\u00ebs ushqente \u201cdashuri e konsiderat\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr Titon\u201d, duke shtuar se ata e konsideronin udh\u00ebheq\u00ebsin jugosllav si garant t\u00eb t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
Raporti citon edhe nj\u00eb deklarat\u00eb q\u00eb i atribuohet Ibrahim Rugov\u00ebs lidhur me emigracionin ekonomik, ku ai shprehet se shum\u00eb kosovar\u00eb punonin n\u00eb Gjermani dhe Austri, fitonin t\u00eb ardhura dhe m\u00eb pas ktheheshin p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar kushtet ekonomike t\u00eb familjeve t\u00eb tyre, nd\u00ebrsa disa vendosnin t\u00eb mos riktheheshin m\u00eb.<\/p>\n
Debatet mbi let\u00ebrsin\u00eb<\/p>\n
Nj\u00eb pjes\u00eb e raportit i kushtohet diskutimeve mbi let\u00ebrsin\u00eb shqiptare.<\/p>\n
Sipas dokumentit, Ali Aliu kishte shprehur mendimin se n\u00eb periodizimin e let\u00ebrsis\u00eb shqipe nuk duhej vendosur n\u00eb qend\u00ebr Lufta Nacional\u00e7lirimtare, por zhvillimi historik i saj. Autor\u00ebt e raportit e konsiderojn\u00eb k\u00ebt\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb gabuar dhe e lidhin me pik\u00ebpamjet e Rexhep Qoses.<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr episod p\u00ebrmendet debati p\u00ebr romanin \u201cTuneli\u201d t\u00eb Ko\u00e7o Bihikut, ku raporti evidenton se vet\u00ebm Rexhep Hoxha mbrojti kritik\u00ebn ndaj romanit, nd\u00ebrsa pjesa tjet\u00ebr e delegacionit nuk reagoi.<\/p>\n
Vizita n\u00eb Kor\u00e7\u00eb dhe interesi p\u00ebr Drit\u00ebro Agollin<\/p>\n
Gjat\u00eb q\u00ebndrimit n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, sipas raportit, Ibrahim Rugova k\u00ebrkoi t\u00eb takonte ish-m\u00ebsuesin e tij Dhorka, nd\u00ebrsa shfaqi interes edhe p\u00ebr shkrimtarin Sotir Andoni.<\/p>\n
Po ashtu, ai k\u00ebrkoi t\u00eb vizitonte Bilishtin dhe zon\u00ebn e Presp\u00ebs, duke u shprehur se donte t\u00eb njihte \u201cplepat e Bilishtit p\u00ebr t\u00eb cilat ka shkruar aq bukur Drit\u00ebro Agolli\u201d. Autor\u00ebt sh\u00ebnojn\u00eb se gjat\u00eb udh\u00ebtimit Rugova v\u00ebshtronte me interes fshatrat dhe peizazhin e zon\u00ebs, por fliste shum\u00eb pak, duke b\u00ebr\u00eb vet\u00ebm komente t\u00eb shkurtra p\u00ebr bukurin\u00eb e fshatrave.<\/p>\n
Librat dhe simpoziumi<\/p>\n
Edhe librat q\u00eb blen\u00eb studiuesit regjistrohen me imt\u00ebsi.<\/p>\n
Sipas raportit, Ibrahim Rugova nuk bleu asnj\u00eb lib\u00ebr p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe nuk tregoi interes t\u00eb madh p\u00ebr botimet shqiptare, me p\u00ebrjashtim t\u00eb nj\u00eb v\u00ebllimi t\u00eb \u201cKapitalit\u201d t\u00eb Karl Marksit.<\/p>\n
Nd\u00ebrkoh\u00eb Ali Aliu bleu nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh librash p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb artistike, madje n\u00eb disa raste nga dy ose tre kopje t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs vep\u00ebr. Raporti sh\u00ebnon se 11 pako me libra, me pesh\u00eb mbi 20 kilogram\u00eb, iu d\u00ebrguan me post\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, nd\u00ebrsa nj\u00eb pjes\u00eb tjet\u00ebr u nis me mikrobusin e sht\u00ebpis\u00eb botuese \u201cRilindja\u201d.<\/p>\n
Megjith\u00ebse kishin ardhur n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr simpoziumin e let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, autor\u00ebt e raportit v\u00ebrejn\u00eb se as Rugova dhe as Ali Aliu nuk treguan interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr punimet e tij. Ata k\u00ebrkuan vet\u00ebm nga nj\u00eb kopje t\u00eb referateve dhe kumtesave, nd\u00ebrsa nj\u00eb dit\u00eb para largimit, pas nj\u00eb v\u00ebrejtjeje nga organizator\u00ebt, u zhvillua nj\u00eb bised\u00eb p\u00ebr simpoziumin dhe let\u00ebrsin\u00eb shqiptare p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Sipas raportit, t\u00eb dy lan\u00eb t\u00eb kuptohej nj\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsi, pasi nuk ishin njoftuar me koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb simpozium me kumtesat e tyre.<\/p>\n
P\u00ebrfundimi i raportit<\/p>\n
N\u00eb p\u00ebrfundim, Hamid Fori\u00e7i dhe Jorgo Bulo arrijn\u00eb n\u00eb konkluzionin se, ve\u00e7an\u00ebrisht Ali Aliu, por edhe Ibrahim Rugova, kishin si synim t\u00eb krijonin kontakte sa m\u00eb t\u00eb gjera me intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb dhe t\u00eb linin p\u00ebrshtypje pozitive gjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb tyre n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n
Raporti, i dat\u00ebs 11 qershor 1974, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb d\u00ebshmi e m\u00ebnyr\u00ebs se si Sigurimi i Shtetit monitoronte intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb nga Kosova gjat\u00eb regjimit komunist. \u00c7do bised\u00eb, koment, takim, blerje librash apo vler\u00ebsim p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb regjistrohej dhe interpretohej p\u00ebrmes filtrit ideologjik t\u00eb koh\u00ebs, duke u kthyer n\u00eb material informativ p\u00ebr organet e Sigurimit.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nj\u00eb dokument i hartuar nga Sigurimi i Shtetit m\u00eb 11 qershor 1974 hedh drit\u00eb mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si regjimi komunist monitoronte \u00e7do kontakt me intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb nga Kosova. Raporti, me titull \u201cMbi vizit\u00ebn e studiuesve kosovar\u00eb n\u00eb vendin ton\u00eb\u201d, p\u00ebrshkruan n\u00eb detaje vizit\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri, nga 27 maji deri m\u00eb 7 qershor 1974, t\u00eb dy […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-94615","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94615","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94615"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94615\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=94615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=94615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}