{"id":92232,"date":"2026-06-20T08:48:16","date_gmt":"2026-06-20T08:48:16","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/06\/20\/disa-shenime-mbi-nje-kenge-zvicerane-te-ngjashme-me-kenget-shqiptare-te-nizameve\/"},"modified":"2026-06-20T08:48:16","modified_gmt":"2026-06-20T08:48:16","slug":"disa-shenime-mbi-nje-kenge-zvicerane-te-ngjashme-me-kenget-shqiptare-te-nizameve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/06\/20\/disa-shenime-mbi-nje-kenge-zvicerane-te-ngjashme-me-kenget-shqiptare-te-nizameve\/","title":{"rendered":"Disa sh\u00ebnime mbi nj\u00eb k\u00ebng\u00eb zvicerane t\u00eb ngjashme me k\u00ebng\u00ebt shqiptare t\u00eb nizam\u00ebve"},"content":{"rendered":"<p>Nga Enver Robelli<\/p>\n<p>N\u00eb 1865 metra lart\u00ebsi mbidetare, mes liqeneve Walensee dhe Z\u00fcrichsee, gjendet maja Federispitz. Ka disa shtigje p\u00ebr t\u2019u ngjitur n\u00eb k\u00ebt\u00eb maj\u00eb; un\u00eb vendosa t\u00eb zbres nga treni n\u00eb fshatin Ziegelbr\u00fccke.<\/p>\n<p>Nga aty deri n\u00eb maj\u00eb, n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb me diell p\u00ebrc\u00ebllues, duhen llogaritur nja 5 or\u00eb ecje. Shtegu kalon her\u00eb n\u00ebp\u00ebr livadhe, her\u00eb n\u00ebp\u00ebr pyje. Pas \u00e7do hapi, pamja b\u00ebhet m\u00eb madh\u00ebshtore. Walensee, nj\u00eb liqen t\u00eb cilit poeti Azem Shkreli i ka kushtuar nj\u00eb poezi, \u00ebsht\u00eb i rrethuar me kodra impozante dhe fshatra t\u00eb bukura. N\u00eb krahun tjet\u00ebr gjendet liqeni i Z\u00fcrichut (Z\u00fcrichsee, si\u00e7 i thon\u00eb n\u00eb gjermanisht), i dominuar nga zona urbane.<\/p>\n<p>Walensee \u00ebsht\u00eb nj\u00eb liqen pran\u00eb alpeve dhe me trajt\u00eb fjordi, me nj\u00eb gjat\u00ebsi prej 15,3 kilometrash, thell\u00ebsi maksimale prej 151 metrash dhe gjer\u00ebsi prej 1,3 kilometrash.<\/p>\n<p>N\u00eb bregun jugor t\u00eb liqenit kalon hekurudha q\u00eb e lidh Z\u00fcrichun me qytetin e Churit dhe kantonin Graub\u00fcnden. Prurjet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme ujore jan\u00eb lumi Seez nga rajoni i Sargansit, p\u00ebrroi i Murgut (Murgbach) dhe lumi Linth nga rajoni i Glarusit. Walensee dhe Z\u00fcrichsee (Liqeni i Z\u00fcrichut) jan\u00eb t\u00eb lidhur n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb kanali t\u00eb gjat\u00eb 17 kilometra dhe t\u00eb hapur m\u00eb 1816.<\/p>\n<p>Zbritja nga maja Federispitz deri n\u00eb Sch\u00e4nis zgjat 3 or\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb pjes\u00ebrisht e mundimshme, por v\u00ebmendjen e marrin fushat e gjelbra, t\u00eb stolisura me lloj-lloj lulesh. Kudo n\u00eb larg\u00ebsi d\u00ebgjohen k\u00ebmbana lop\u00ebsh.<\/p>\n<p>P\u00ebr shqiptar\u00ebt simbol nacional \u00ebsht\u00eb shqiponja, nd\u00ebrsa p\u00ebr zviceran\u00ebt lopa. N\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb popullore zvicerane, t\u00eb quajtur vallja e lop\u00ebve (fr\u00ebngjisht: \u201eRanz des vaches\u201c ose gjermanisht: \u201cKuhreigen\u201d), p\u00ebrs\u00ebritet fjala \u201cLioba\u201d. Em\u00ebrtimi \u201eLobe\u201c p\u00ebr lop\u00ebn gjendet n\u00eb dialektet alemanike dhe romane t\u00eb alpeve. N\u00eb Zvicr\u00ebn qendrore (Innerschweiz), lop\u00ebve edhe sot e k\u00ebsaj dite u thon\u00eb \u201eLoobeli\u201c.<\/p>\n<p>K\u00ebnga u b\u00eb e famshme edhe jasht\u00eb kufijve t\u00eb Zvicr\u00ebs \u2013 madje sh\u00ebrbeu si burim inspirimi p\u00ebr motivet baritore t\u00eb kompozitor\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj si Beethoven, Liszt apo Wagner. Thuhet se kjo melodi u zgjonte mercenar\u00ebve zviceran\u00eb mall aq t\u00eb madh p\u00ebr vendlindjen, saq\u00eb dezertonin nga ushtria.<\/p>\n<p>Kemi n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe di\u00e7ka t\u00eb ngjashme me k\u00ebng\u00ebn zvicerane p\u00ebr lop\u00ebt: jan\u00eb k\u00ebng\u00ebt e nizam\u00ebve. N\u00eb osmanisht Niz\u00e2m-\u0131 Ced\u00eed p\u00ebrshkruan ushtarin e rregullt pas Reformave t\u00eb Tanzimatit, t\u00eb cilat i detyruan shqiptar\u00ebt t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb n\u00eb ushtrin\u00eb osmane si ushtar\u00eb t\u00eb rregullt. Ata sh\u00ebrbenin deri n\u00eb 7 vjet (shpesh edhe m\u00eb shum\u00eb) n\u00eb Anadoll, Jemen, Kaukaz dhe Tripoli t\u00eb Libis\u00eb.<\/p>\n<p>Ndodhte q\u00eb t\u00eb mos ktheheshin kurr\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi. Dhimbja shprehet edhe n\u00eb k\u00ebng\u00eb, si kjo n\u00eb vijim:<br \/>\nMbe\u00e7\u00eb, more shok\u00eb, mbe\u00e7\u00eb<br \/>\nP\u00ebrtej Ur\u00ebs s\u00eb Qabes\u00eb<br \/>\nFal\u00ebm me sh\u00ebndet n\u00ebnes\u00eb,<br \/>\nK\u00e0un e zi le ta shes\u00eb.<br \/>\nN\u00eb pyest\u00eb n\u00ebna p\u00ebr mua<br \/>\nI thoni q\u00eb u martua.<br \/>\nN\u00eb pyest\u00eb se \u00e7\u2019grua mori<br \/>\nTre plumba te kraharori,<br \/>\nN\u00eb pyest\u00eb se \u00e7\u2019kal\u00eb hypi<br \/>\nAtje tek hyp\u00ebn meiti.<br \/>\nN\u00eb pyest\u00eb se \u00e7\u2019krushq i van\u00eb<br \/>\nSorrat e korbat q\u00eb e han\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Enver Robelli N\u00eb 1865 metra lart\u00ebsi mbidetare, mes liqeneve Walensee dhe Z\u00fcrichsee, gjendet maja Federispitz. Ka disa shtigje p\u00ebr t\u2019u ngjitur n\u00eb k\u00ebt\u00eb maj\u00eb; un\u00eb vendosa t\u00eb zbres nga treni n\u00eb fshatin Ziegelbr\u00fccke. Nga aty deri n\u00eb maj\u00eb, n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb me diell p\u00ebrc\u00ebllues, duhen llogaritur nja 5 or\u00eb ecje. Shtegu kalon her\u00eb n\u00ebp\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-92232","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92232"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92232\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}