{"id":86434,"date":"2026-05-08T15:48:22","date_gmt":"2026-05-08T15:48:22","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/05\/08\/cfare-ndodh-nese-evropa-ia-beson-sigurine-e-saj-industrise-gjermane\/"},"modified":"2026-05-08T15:48:22","modified_gmt":"2026-05-08T15:48:22","slug":"cfare-ndodh-nese-evropa-ia-beson-sigurine-e-saj-industrise-gjermane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/05\/08\/cfare-ndodh-nese-evropa-ia-beson-sigurine-e-saj-industrise-gjermane\/","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb ndodh n\u00ebse Evropa ia beson sigurin\u00eb e saj industris\u00eb gjermane?"},"content":{"rendered":"<p>Sot sh\u00ebnohet p\u00ebrvjetori i 81-t\u00eb i p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb Evrop\u00eb, dhe \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se Gjermania s\u00eb shpejti do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrs\u00ebri fuqia kryesore ushtarake e kontinentit.<\/p>\n<p>Shpenzimet gjermane p\u00ebr mbrojtjen do t\u00eb jen\u00eb tashm\u00eb t\u00eb barabarta me ato t\u00eb Franc\u00ebs dhe Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar t\u00eb kombinuara vitin e ardhsh\u00ebm \u2013 dhe pritet t\u2019i tejkalojn\u00eb ato shum\u00eb deri n\u00eb vitin 2030. Q\u00ebllimi i deklaruar i qeveris\u00eb gjermane \u00ebsht\u00eb t\u00eb ket\u00eb \u201cushtrin\u00eb m\u00eb t\u00eb fort\u00eb konvencionale n\u00eb Evrop\u00eb\u201d.<br \/>\n\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb Franca dhe Mbret\u00ebria e Bashkuar posedojn\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore, por kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb m\u00eb pak burime mund t\u00eb ndahen n\u00eb fusha t\u00eb tjera t\u00eb mbrojtjes.<\/p>\n<p>Prandaj, \u00ebsht\u00eb e padiskutueshme q\u00eb fuqia ushtarake gjermane \u00ebsht\u00eb e destinuar t\u00eb rritet, p\u00ebrve\u00e7 rrethanave t\u00eb paparashikuara.<br \/>\nPyetja q\u00eb lind, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb rast kaq solemn, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr: si mund t\u00eb sigurohemi q\u00eb k\u00ebt\u00eb her\u00eb ajo t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb nj\u00eb faktor pozitiv p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn?, shkruan La Repubblica.<\/p>\n<p>Ka dy arsye p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ndryshim radikal nga kursi gjithnj\u00eb e m\u00eb i pap\u00ebrshtatsh\u00ebm i ndjekur nga perspektiva optimiste e viteve 1990 n\u00eb pushtimin n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs nga Vladimir Putin m\u00eb 24 shkurt 2022. E para \u00ebsht\u00eb vet\u00eb agresioni rus.<br \/>\nBerlini po fiton terren n\u00eb besimin se Putini nuk do t\u00eb ndalet n\u00eb Ukrain\u00eb. E dyta \u00ebsht\u00eb se Presidenti Donald Trump ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje angazhimin gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr mbrojtjen e Evrop\u00ebs, t\u00eb mish\u00ebruar nga NATO q\u00eb nga viti 1949. Njoftimi i fundit p\u00ebr t\u00ebrheqjen e 5,000 trupave amerikane (dhe ndoshta m\u00eb shum\u00eb) nga Gjermania \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm shenja e fundit n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n<p>Njoftimi, m\u00eb shum\u00eb sesa vet\u00eb t\u00ebrheqja, rrjedh nga pak\u00ebnaq\u00ebsia personale e Trump ndaj kancelarit gjerman Friedrich Merz, i cili ishte kritik ndaj luft\u00ebs katastrofike t\u00eb presidentit amerikan kund\u00ebr Iranit.<br \/>\nSfida me t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrballet Evropa \u00ebsht\u00eb pra kjo: a jemi ne t\u00eb vetmit t\u00eb aft\u00eb t\u00eb pengojm\u00eb nj\u00eb Rusi agresive dhe t\u00eb armatosur me arm\u00eb b\u00ebrthamore? (\u201cNe\u201d duhet t\u00eb p\u00ebrfshijm\u00eb Ukrain\u00ebn, e cila ka ushtrin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe dhe m\u00eb me p\u00ebrvoj\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb.)<\/p>\n<p>Por ekziston edhe nj\u00eb sfid\u00eb m\u00eb pak e dukshme, por po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme: si mund ta shmangim ringjalljen e tensioneve akute mbi shp\u00ebrndarjen e fuqis\u00eb ushtarake midis vendeve evropiane, t\u00eb cilat, deri n\u00eb vitin 1945, ishin si norma ashtu edhe mallkimi i kontinentit? Si nj\u00eb fuqi hegjemonike ushtarake kryesisht dashamir\u00ebse, Shtetet e Bashkuara na kan\u00eb mbrojtur nga t\u00eb dyja eventualitetet.<\/p>\n<p>Gjermania \u00ebsht\u00eb qendrore p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur t\u00eb dyja pyetjeve. Strategjia e saj e re ushtarake, e para n\u00eb historin\u00eb e Republik\u00ebs Federale, titullohet \u201cP\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr Evrop\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>Por \u201cp\u00ebr Evrop\u00ebn\u201d \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb fraz\u00eb q\u00eb t\u00eb gjitha vendet evropiane (p\u00ebrve\u00e7 Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar) e p\u00ebrdorin p\u00ebr t\u2019iu referuar politikave t\u00eb tyre komb\u00ebtare. Pyetja e v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00ebse fjal\u00ebt do t\u00eb p\u00ebrkthehen n\u00eb veprime v\u00ebrtet evropiane.<\/p>\n<p>Fushat kryesore q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta jan\u00eb industria e mbrojtjes dhe aft\u00ebsit\u00eb tona aktuale t\u00eb luftimit. Teknologjia dhe prodhimi i mbrojtjes jan\u00eb muskujt dhe tendinat e fuqis\u00eb ushtarake.<\/p>\n<p>Otto von Bismarck shpesh i atribuohet gabimisht shprehja \u201cgjak dhe hekur\u201d, por historiani Peter Wilson kujton se, n\u00eb vitin 1862, kur i k\u00ebrkoi Parlamentit Prusian t\u00eb rriste shpenzimet ushtarake, kancelari n\u00eb fakt foli p\u00ebr \u201chekur dhe gjak\u201d. S\u00eb pari hekur, pastaj gjak.<\/p>\n<p>Wilson gjithashtu v\u00ebren se, edhe para vitit 2022, pavar\u00ebsisht se kishte zvog\u00ebluar ushtrin\u00eb e saj dhe vazhdonte t\u00eb mb\u00ebshteste fort nj\u00eb politik\u00eb paq\u00ebsimi ndaj Rusis\u00eb, Gjermania ishte ende nd\u00ebr eksportuesit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb arm\u00ebve n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse Gjermania vazhdon t\u00eb investoj\u00eb burimet e m\u00ebdha t\u00eb dedikuara p\u00ebr mbrojtje n\u00eb industrin\u00eb e saj vendase (nd\u00ebrsa nj\u00ebkoh\u00ebsisht zvog\u00eblon blerjet nga Shtetet e Bashkuara), ajo p\u00ebrfundimisht mund t\u00eb kap\u00ebrcej\u00eb Franc\u00ebn, aktualisht eksportuesja e dyt\u00eb m\u00eb e madhe e arm\u00ebve n\u00eb bot\u00eb pas Shteteve t\u00eb Bashkuara. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb e shqet\u00ebson shum\u00eb Parisin.<\/p>\n<p>Me logjik\u00eb t\u00eb pat\u00ebmet\u00eb karteziane, Franca e interpreton \u201csovranitetin evropian\u201d si: mos blini arm\u00eb amerikane, britanike ose gjermane \u2013 blini arm\u00eb franceze. Ose, n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb keq, franko-gjermane; por projekti kryesor i p\u00ebrbashk\u00ebt midis Parisit dhe Berlinit, Sistemi i Ardhsh\u00ebm i Ajrit Luftarak, tani po shkat\u00ebrrohet.<\/p>\n<p>Francez\u00ebt nuk jan\u00eb t\u00eb vetmit q\u00eb kan\u00eb shqet\u00ebsime. E djathta polake \u00ebsht\u00eb n\u00eb ankth, nd\u00ebrsa vendet e tjera evropiane gjithashtu po fillojn\u00eb t\u00eb ndihen t\u00eb shqet\u00ebsuara.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shqet\u00ebsim tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb perspektiva q\u00eb Alternativa p\u00ebr Gjermanin\u00eb (AfD), partia nacionaliste populiste q\u00eb aktualisht kryeson n\u00eb sondazhe, t\u00eb mund t\u00eb marr\u00eb kontrollin e forcave t\u00eb fuqishme t\u00eb armatosura.<\/p>\n<p>N\u00eb realitet, ka t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb AfD t\u00eb kthehet n\u00eb nj\u00eb politik\u00eb paq\u00ebsimi ndaj Mosk\u00ebs. Por kush mund t\u00eb parashikoj\u00eb se cila do t\u00eb jet\u00eb situata politike n\u00eb Gjermani n\u00eb fund t\u00eb horizontit t\u00eb planifikimit afatmes\u00ebm t\u00eb strategjis\u00eb ushtarake, t\u00eb vendosur p\u00ebr vitin 2035?<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb fundit, vet\u00ebm nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb par\u00eb, askush nuk do ta kishte imagjinuar se AfD do t\u00eb b\u00ebhej partia m\u00eb popullore n\u00eb Gjermani deri n\u00eb vitin 2026.<\/p>\n<p>Qeveria gjermane \u00ebsht\u00eb n\u00ebn presion t\u00eb madh p\u00ebr t\u00eb shpenzuar miliarda dollar\u00ebt e saj brenda vendit. Modeli ekonomik i vendit i bazuar n\u00eb eksport \u00ebsht\u00eb n\u00eb kriz\u00eb dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga t\u00eb paktat zgjidhje n\u00eb dispozicion.<\/p>\n<p>Disa fabrika makinash tashm\u00eb po shnd\u00ebrrohen n\u00eb prodhim arm\u00ebsh. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, \u00e7do kontrat\u00eb prokurimi ushtarak q\u00eb tejkalon 25 milion\u00eb euro duhet t\u00eb miratohet nga Komiteti i Buxhetit i Bundestagut, nj\u00eb proces q\u00eb favorizon nj\u00eb shp\u00ebrndarje territoriale t\u00eb shpenzimeve q\u00eb synon konsensusin zgjedhor.<\/p>\n<p>Nga ana operative, realiteti, sado i pak\u00ebndsh\u00ebm, \u00ebsht\u00eb se mbrojtja e Evrop\u00ebs sot varet nga NATO-ja e udh\u00ebhequr nga SHBA-t\u00eb. Planet e betej\u00ebs parashikojn\u00eb nj\u00eb makin\u00eb masive lufte gati p\u00ebr t\u2019u vendosur n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb sulmi rus p\u00ebrgjat\u00eb krahut lindor t\u00eb Aleanc\u00ebs.<\/p>\n<p>Brigadat shum\u00ebkomb\u00ebshe n\u00eb vendet e vij\u00ebs s\u00eb frontit do t\u00eb merrnin shpejt p\u00ebrforcime nga an\u00ebtar\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb aleanc\u00ebs. Kjo p\u00ebrgjigje mb\u00ebshtetet te Shtetet e Bashkuara n\u00eb \u00e7do nivel, nga inteligjenca satelitore te avion\u00ebt e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb transportit, nga mbrojtja ajrore e integruar te sistemet e komand\u00ebs dhe kontrollit, dhe madje edhe parandalimi b\u00ebrthamor.<\/p>\n<p>Arritja edhe e nj\u00eb evropianizimi t\u00eb pjessh\u00ebm t\u00eb k\u00ebtij aparati t\u00eb friksh\u00ebm \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb aq e nevojshme sa edhe komplekse.<\/p>\n<p>Ku t\u00eb fillohet? K\u00ebt\u00eb ver\u00eb, kancelari Merz pritet t\u00eb takohet me presidentin francez Emmanuel Macron, kryeministrin britanik Keir Starmer (ose pasardh\u00ebsin e tij) dhe kryeministrin polak Donald Tusk n\u00eb nj\u00eb dark\u00eb pune joformale p\u00ebr t\u00eb adresuar sinqerisht dhe pragmatikisht \u00e7\u00ebshtjet kryesore: si t\u00eb evropianizohet industria e mbrojtjes dhe si t\u00eb forcohen aft\u00ebsit\u00eb ushtarake autonome t\u00eb kontinentit.<\/p>\n<p>Lidhur me pik\u00ebn e par\u00eb, \u00ebsht\u00eb paradoksale q\u00eb, krahasuar me 33 sistemet kryesore t\u00eb arm\u00ebve t\u00eb SHBA-s\u00eb, Evropa krenohet me af\u00ebrsisht 174 \u2013 duke p\u00ebrfshir\u00eb 12 lloje t\u00eb ndryshme tankesh dhe 14 avion\u00eb luftarak\u00eb. Sa i p\u00ebrket pjes\u00ebs tjet\u00ebr, hapi i par\u00eb \u00ebsht\u00eb thjesht krijimi i kontekstit p\u00ebr k\u00ebt\u00eb diskutim, i cili duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb edhe \u00e7\u00ebshtjen e zgjerimit drejt lindjes t\u00eb frenimit b\u00ebrthamor franko-britanik.<\/p>\n<p>N\u00eb vitet 1990, paraardh\u00ebsi i madh i Merz, Helmut Kohl, e integroi Gjermanin\u00eb e ribashkuar n\u00eb tregun e vet\u00ebm evropian dhe bashkimin monetar. Asnj\u00eb vend nuk p\u00ebrfitoi m\u00eb shum\u00eb se vet\u00eb Gjermania. Merz duhet t\u00eb synoj\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb evropiane.<\/p>\n<p>Zgjidhjet nuk do t\u00eb jen\u00eb n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aq lineare sa tregu i vet\u00ebm dhe bashkimi monetar \u2013 as nuk do t\u00eb vendosen kryesisht brenda Bashkimit Evropian. N\u00eb fund t\u00eb fundit, testet do t\u00eb jen\u00eb k\u00ebto: n\u00eb perceptimin e fqinj\u00ebve t\u00eb Gjermanis\u00eb, a do t\u00eb shfaqet nj\u00eb industri mbrojt\u00ebse evropiane v\u00ebrtet e integruar, apo do t\u00eb mbeten sisteme komb\u00ebtare konkurruese?<\/p>\n<p>Dhe a do t\u2019i perceptoj\u00eb Vladimir Putin asetet ushtarake autonome evropiane, sado kaotike dhe t\u00eb pap\u00ebrsosura, si nj\u00eb penges\u00eb t\u00eb mjaftueshme?<\/p>\n<p>N\u00ebse Merz, s\u00eb bashku me udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb evropian\u00eb, mund t\u00eb japin p\u00ebrgjigje bind\u00ebse p\u00ebr k\u00ebto dy pyetje, ai do t\u00eb siguroj\u00eb nj\u00eb vend n\u00eb librat e historis\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sot sh\u00ebnohet p\u00ebrvjetori i 81-t\u00eb i p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb Evrop\u00eb, dhe \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se Gjermania s\u00eb shpejti do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrs\u00ebri fuqia kryesore ushtarake e kontinentit. Shpenzimet gjermane p\u00ebr mbrojtjen do t\u00eb jen\u00eb tashm\u00eb t\u00eb barabarta me ato t\u00eb Franc\u00ebs dhe Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar t\u00eb kombinuara vitin e ardhsh\u00ebm \u2013 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-86434","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86434"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86434\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}