Ka nd\u00ebrruar jet\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 89-vje\u00e7are, akademiku i njohur, Rexhep Qosja. Si\u00e7 b\u00ebri me dije familja, ceremonia e varrimit u zhvillua n\u00eb pranin\u00eb e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb familjes.<\/p>\n
Kush ishte Rexhep Qosja?<\/p>\n
Rexhep Qosja ka lindur n\u00eb 25 qershor t\u00eb vitit 1936 n\u00eb Vuthaj. Ai ka q\u00ebn\u00eb \u00ebsht\u00eb, kritik letrar, shkrimtar, publicist, politikan dhe akademik shqiptar, nd\u00ebrsa nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb studimeve e ka kryer n\u00eb Beograd.<\/p>\n
Nj\u00eb nga debatet m\u00eb t\u00eb njohura ka qen\u00eb ai i vitit 2006 p\u00ebr identitetin shqiptar me Ismail Kadaren\u00eb, apo debatin e hapur n\u00eb vitin 2018 mbi shk\u00ebmbimin e territoreve mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, duke mbrojtur fort iden\u00eb e shk\u00ebmbimit t\u00eb territoreve. N\u00eb vitin 1971 mbrojti tez\u00ebn e doktorat\u00ebs mbi jet\u00ebn dhe krijimtarin\u00eb e Asdrenit me punimin \u201cAsdreni, jeta dhe vepra e tij\u201d.
\nFigura e tij me d\u00ebshir\u00ebn apo pa d\u00ebshir\u00ebn e tij ishte e lidhur fort\u00eb me politik\u00ebn.<\/p>\n
M\u00eb 1989 iu propozua q\u00eb t\u00eb b\u00ebhej kryetar i Lidhjes Demokratike t\u00eb Kosov\u00ebs, por Qosja refuzoi. E vetmja l\u00ebvizje konkrete politike e tij ishte Forumin Demokratik t\u00eb Intelektual\u00ebve Shqiptar\u00eb si kund\u00ebrpesh\u00eb ndaj LDK-s\u00eb s\u00eb Ibrahim Rugov\u00ebs, m\u00eb 1998 shkoi edhe m\u00eb tej, duke e themeluar L\u00ebvizjen Demokratike t\u00eb Bashkuar me t\u00eb cilin nuk njohu rezultate t\u00eb mira n\u00eb zgjedhje.
\n\u00cbsht\u00eb autor i mbi tridhjet\u00eb librave me studime p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb dhe kritik\u00eb letrare, proz\u00eb artistike, tregime, romane dhe drama, publicistik\u00eb e shkrime polemike. Disa punime dhe vepra t\u00eb tij jan\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb tjera.<\/p>\n
Nga m\u00eb t\u00eb njohurat jan\u00eb romani \u201cVdekja m\u00eb vjen prej syve t\u00eb till\u00eb\u201d (1974), \u201cNj\u00eb dashuri dhe shtat\u00eb faje\u201d (2003), \u201cNata \u00ebsht\u00eb dita jon\u00eb\u201d (2007), \u201cBijt\u00eb e askujt\u201d (2010) dhe T\u00eb fshehtat e treguara (2020). P\u00ebrve\u00e7 n\u00eb Prishtin\u00eb romani \u201cVdekja m\u00eb vjen prej syve t\u00eb till\u00eb\u201d \u00ebsht\u00eb botuar n\u00eb vitin 1987 edhe n\u00eb Tiran\u00eb, me inisiativ\u00eb t\u00eb shkrimtarit Ismail Kadare, e po ashtu n\u00ebn ndihm\u00ebn e tij ai u p\u00ebrkthye edhe n\u00eb Franc\u00eb. Qendra e mendimit t\u00eb Qosjes \u00ebsht\u00eb se identiteti mbar\u00ebshqiptar n\u00eb ng\u00ebrthen elemente t\u00eb t\u00eb dy qytet\u00ebrimeve, si atij per\u00ebndimor, si atij lindor, duke e kthyer k\u00ebt\u00eb nj\u00eb nga debatet m\u00eb t\u00eb forta t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij akademike.<\/p>\n
Bibliografia<\/p>\n
Vepra n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe:<\/p>\n
Episode letrare, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1967.
\nDialogje me shkrimtar\u00ebt, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1968.
\nKritika letrare, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1969.
\nAntologjia e lirik\u00ebs shqipe, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1970.
\nKontinuitete, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1972.
\nAsdreni \u2013 jeta dhe vepra e tij, Instituti Albanologjik, Prishtin\u00eb, 1972.
\nPanteoni i rralluar, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1973.
\nVdekja m\u00eb vjen prej syve t\u00eb till\u00eb, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1974.
\nShkrimtar\u00ebt dhe periudha, Instituti Albanologjik, Prishitn\u00eb, 1975.
\nAnatomia e kultur\u00ebs, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1976.
\nMite t\u00eb zhveshura, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1978.
\nPrej tipologjis\u00eb deri te periodizimi, ASHAK, Prishtin\u00eb, 1979.
\nMorfologjia e nj\u00eb fushate, Instituti Albanologjik,Prishtin\u00eb, 1980.
\nNocione t\u00eb reja albanologjike, Instituti Albanologjik, Prishtin\u00eb, 1983.
\nHistoria e let\u00ebrsis\u00eb shqipe \u2013 Romantizmi I-II-III, Rilindja, Prishtin\u00eb, 1984-1985.
\nAntologjia historike e let\u00ebrsis\u00eb shqipe. Poezia dhe Proza, Enti i Teksteve dhe i Mjeteve M\u00ebsimore, Prishtin\u00eb, 1985.
\nPorosia e madhe, Prishtin\u00eb, 1986.
\nPopulli i ndaluar, Prishtin\u00eb, 1990.
\nFjalori demokratik, Prishtin\u00eb, 1997.
\n\u00c7\u00ebshtja shqiptare, Historia dhe politika, Prishtin\u00eb, 1998.
\nLigj\u00ebrime paravajt\u00ebse, Prishtin\u00eb, 1998.
\nStrategjia e bashkimit komb\u00ebtar, Prishtin\u00eb, 1998.
\nPaqja e p\u00ebrgjakshme, Konferenca nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Kosov\u00ebn, Prishtin\u00eb, 1999.
\nTronditja e shekullit I, Tiran\u00eb, 2001.
\nTronditja e shekullit II, Tiran\u00eb, 2001.
\nNj\u00eb dashuri dhe shtat\u00eb faje, roman, bot. Toena, Tiran\u00eb, 2001.
\nI ringjalluri i penduar, tregim satirik. Toena, Tiran\u00eb, 2002.
\nPrej let\u00ebrsis\u00eb romantike deri te let\u00ebrsia moderne \u2013 Shkrimtar\u00eb dhe periudha, Instituti Albanologjik, Prishtin\u00eb, 2006.
\nIdeologjia e shp\u00ebrb\u00ebrjes, trajtes\u00eb mbi idet\u00eb \u00e7integruese n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e sotme shqiptare Toena, Tiran\u00eb, 2006.
\nRealiteti i shp\u00ebrfillur, V\u00ebshtrim kritik mbi pik\u00ebpamjet e Ismail Kadares\u00eb p\u00ebr identitetin shqiptar, Toena, Tiran\u00eb, 2006.
\nT\u00eb v\u00ebrtetat e vonuara: p\u00ebrgjigje e dyt\u00eb n\u00eb polemikat e Ismail Kadares\u00eb dhe t\u00eb bashk\u00ebmendimtar\u00ebve t\u00eb tij, Toena, Tiran\u00eb, 2006.
\nRilindja e dyt\u00eb, Toena, Tiran\u00eb, 2007.
\nNata \u00ebsht\u00eb dita jon\u00eb, Toena, Tiran\u00eb, 2007.
\nBijt\u00eb e askujt, I dhe II, Valdoli, 2010.
\nN\u00eb vitin 2010 Instituti Albanologjik i Prishtin\u00ebs botoi kompletin e veprave n\u00eb 29 v\u00ebllime, i cili n\u00eb pes\u00eb cikle p\u00ebrmban k\u00ebto vepra: I. Veprat historiko-letrare: 1. Vazhdim\u00ebsi, 2. Panteoni i rralluar, 3.Asdreni \u2013 jeta dhe vepra, 4. Prej let\u00ebrsis\u00eb romantike deri te let\u00ebrsia moderne, 5. Anatomia e kultur\u00ebs, 6. Nocione t\u00eb reja albanologjike, 7. Historia e let\u00ebrsis\u00eb shqipe \u2013 Romantizmi 1, Historia e let\u00ebrsis\u00eb shqipe \u2013 Romantizmi 2, Historia e let\u00ebrsis\u00eb shqipe \u2013 Romantizmi 3, 8. Porosia e madhe, 9. Tri m\u00ebnyra t\u00eb shkrimit shqip, 10. Semantika e ndryshimeve historiko-letrare. II. Veprat letrare: 11. Antologjia e lirik\u00ebs shqipe, 12. I ringjalluri i penduar, 13. Mite t\u00eb zhveshura, 14. Vdekja m\u00eb vjen prej syve t\u00eb till\u00eb, 15. Nj\u00eb dashuri dhe shtat\u00eb faje, 16. Nata \u00ebsht\u00eb dita jon\u00eb, 17. Bijt\u00eb e askujt 1, Bijt\u00eb e askujt 2. III. Veprat historike dhe historiko-dokumentare: 18. \u00c7\u00ebshtja shqiptare \u2013 historia dhe politika, 19. Programet serbe p\u00ebr shp\u00ebrnguljen e shqiptar\u00ebve, 20. Paqja e p\u00ebrgjakshme, 21. Tronditja e shekullit 1, Tronditja e shekullit 2, 22. Rilindja e dyt\u00eb. IV. Veprat publicistike: 23. Populli i ndaluar, 24. Strategjia e bashkimit shqiptar, 25. Ligj\u00ebrime paravajt\u00ebse, 26. Fjalor demokratik, 27. Demokracia e shp\u00ebrdorur, 28. Intelektual\u00ebt, etika dhe politika. V. Veprat polemike: 29. Morfologjia e nj\u00eb fushate, Ideologjia e shp\u00ebrb\u00ebrjes, Realiteti i shp\u00ebrfillur, T\u00eb v\u00ebrtetat e vonuara.<\/p>\n
Vepra t\u00eb p\u00ebrkthyera n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb tjera:<\/p>\n
\u017diva sfinga, Jedinstvo, Pri\u0161tina, 1976.
\nSmrt vreba iz o?iju, Narodna knjiga, Beograd, 1976.
\nKnji\u017eevnost i kritika, Prosveta, Beograd, Jedinstvo, Pri\u0161tina, 1979.
\nSmrt pre\u017ei v o?eg, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1979.
\nSmrta mi ide ot takiva o?i, Hristo Danov, Plovdiv, 1982.
\nBeselam pse m\u00eb flijojn\u00eb (arabisht), Kuvajt, 1983.
\nLa mort me vient de ces yeux l\u00e0, Gallimard, Paris, 1994.
\nLa question Alabanaise, Fayard, Paris, 1995.
\nIn solchen Augen lieg der Tod, Hayman Verlag, Innsbruck, 1995.
\nDie ogen en de dood, Van Genep, Amsterdam, 1996.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ka nd\u00ebrruar jet\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 89-vje\u00e7are, akademiku i njohur, Rexhep Qosja. Si\u00e7 b\u00ebri me dije familja, ceremonia e varrimit u zhvillua n\u00eb pranin\u00eb e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb familjes. Kush ishte Rexhep Qosja? Rexhep Qosja ka lindur n\u00eb 25 qershor t\u00eb vitit 1936 n\u00eb Vuthaj. Ai ka q\u00ebn\u00eb \u00ebsht\u00eb, kritik letrar, shkrimtar, publicist, politikan dhe […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-83724","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83724"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83724\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}