{"id":82867,"date":"2026-04-19T09:49:25","date_gmt":"2026-04-19T09:49:25","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/04\/19\/diaspora-sic-e-paraqesim-nuk-ekziston\/"},"modified":"2026-04-19T09:49:25","modified_gmt":"2026-04-19T09:49:25","slug":"diaspora-sic-e-paraqesim-nuk-ekziston","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/04\/19\/diaspora-sic-e-paraqesim-nuk-ekziston\/","title":{"rendered":"Diaspora si\u00e7 e paraqesim nuk ekziston"},"content":{"rendered":"<p>Bjorn Runa<\/p>\n<p>Ngjarja kryesore e k\u00ebsaj jave n\u00eb Tiran\u00eb ishte Samiti i IV-t\u00eb i Diaspor\u00ebs, ku gjat\u00eb kat\u00ebr dit\u00ebve n\u00eb kryeqytet u mblodh\u00ebn shqiptar\u00eb nga e gjith\u00eb bota, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb organizim, ku v\u00ebmendja kryesore iu dha performancave kulturore, fjalimeve dhe sigurisht medaljeve q\u00eb iu akorduan disa prej personazheve m\u00eb t\u00eb dalluara n\u00eb vendet ku jetojn\u00eb, ose p\u00ebr kontributin e tyre ndaj \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb ndryshme shqiptare. Estetikisht i gjith\u00eb organizimi ishte i ngroht\u00eb dhe madje elegant, ndon\u00ebse si\u00e7 ndodh shpesh n\u00eb raste t\u00eb tilla, i dominuar nga nj\u00eb qasje folklorike ndaj ndjesis\u00eb s\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, Samiti funksionoi dhe n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre ia doli t\u00eb p\u00ebrmbushte q\u00ebllimin e vet m\u00eb imediat: t\u2019i b\u00ebnte shqiptar\u00ebt q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb t\u00eb ndihen mir\u00eb me veten, pasi t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr k\u00ebto kat\u00ebr dit\u00eb arrit\u00ebn t\u00eb provojn\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht ndaj miqve dhe t\u00eb af\u00ebrmve t\u00eb tyre n\u00eb Shqip\u00ebri, se ia kan\u00eb dal\u00eb mban\u00eb. Aq sa kryeministri dhe presidenti i shtetit am\u00eb vendos\u00ebn t\u2019i dekorojn\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, duke formalizuar k\u00ebshtu vler\u00ebsimin ndaj arritjeve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Por ky version i diaspor\u00ebs \u00ebsht\u00eb, n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, i pjessh\u00ebm.<\/p>\n<p>P\u00ebr shumic\u00ebn e shqiptar\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht ata q\u00eb jan\u00eb larguar pas viteve 2010-t\u00eb apo jan\u00eb rritur n\u00eb Per\u00ebndim, vet\u00eb fjala \u201cdiaspor\u00eb\u201d ngjall nj\u00eb lloj s\u00ebk\u00eblldie kur p\u00ebrmendet. Nuk \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebrisht ofenduese, por thjesht e pasakt\u00eb n\u00eb at\u00eb q\u00eb tenton t\u00eb p\u00ebrshkruaj\u00eb. Terma t\u00eb till\u00eb si \u201cdiaspora,\u201d apo \u201cdiaspora shqiptare\u201d sugjerojn\u00eb nj\u00eb lloj uniteti q\u00eb n\u00eb fakt nuk ekziston. Sikur shqiptar\u00ebt n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb t\u00eb qenkeshin nj\u00eb lloj fronti i bashkuar me q\u00ebllime t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta dhe t\u00eb sinkronizuar n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien e tyre me atdheun. \u00cbsht\u00eb disi ambicioze t\u00eb mendosh se uniteti mund t\u00eb kap\u00ebrcej\u00eb kufij dhe oqeane kur n\u00eb fakt ai \u00ebsht\u00eb i pamundur t\u00eb gjendet edhe mes banor\u00ebve t\u00eb nj\u00eb pallati 5-kat\u00ebsh n\u00eb Tiran\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt t\u00eb pakt\u00ebn teorikisht ndajn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat k\u00ebrkesa dhe aspirata n\u00eb lidhje me jet\u00ebn e tyre t\u00eb p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>Ky unitet i supozuar nuk ekziston. Ajo \u00e7far\u00eb jo vet\u00ebm shqiptar\u00ebt, por njer\u00ebzit e \u00e7do komb\u00ebsie q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb emigrim p\u00ebrjetojn\u00eb, \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrndarja. Ndahen s\u00eb pari nga klasat shoq\u00ebrore t\u00eb cilave iu p\u00ebrkasin, trajektoret q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb jet\u00ebt e tyre n\u00eb emigracion dhe, n\u00eb fund, nga intensiteti i ndrysh\u00ebm i marr\u00ebdh\u00ebnieve q\u00eb kan\u00eb me vet\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb. Edhe brenda atyre q\u00eb shpesh trajtohen si nj\u00eb diaspor\u00eb e vetme \u2013 p\u00ebr shembull shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs si m\u00eb t\u00eb z\u00ebshmit, po k\u00ebtu mund t\u00eb marrim cilindo shtet \u2013 diferencat jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. Nj\u00eb biznesmen shqiptar n\u00eb Nju Jork, i cili \u00ebsht\u00eb i integruar n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb amerikane dhe g\u00ebzon siguri financiare, jeton n\u00eb nj\u00eb realitet krejt tjet\u00ebr nga ai i nj\u00eb shqiptari t\u00eb sapovajtur n\u00eb SHBA, t\u00eb cilit shpesh i duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb dy a tri pun\u00eb me or\u00eb t\u00eb zgjatura p\u00ebr pag\u00eb minimale dhe p\u00ebrballet \u00e7do dit\u00eb me pasiguri ekonomike. Shqet\u00ebsimet e tyre t\u00eb p\u00ebrditshme, por edhe marr\u00ebdh\u00ebnia emocionale me Shqip\u00ebrin\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta. Madje, shpesh t\u00eb dy gjenden n\u00eb an\u00ebt e kund\u00ebrta t\u00eb nj\u00eb konflikti klasor n\u00eb shtetin ku jetojn\u00eb. T\u00eb mendosh se pronari shqiptar i nj\u00eb restoranti n\u00eb Milano, nj\u00eb inxhinier softueri n\u00eb Toronto dhe nj\u00eb nj\u00eb pastrues n\u00eb Athin\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb diaspor\u00eb kohezive me q\u00ebllime t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta poltiike, \u00ebsht\u00eb n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb optimiz\u00ebm i ekzagjeruar dhe n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb keq, miopi.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, termi mbijeton sepse \u00ebsht\u00eb i dobish\u00ebm, pasi iu mund\u00ebson institucioneve q\u00eb t\u2019i drejtohen nj\u00eb bashk\u00ebsie fiktive. \u201cDiaspora\u201d mund t\u00eb ftohet n\u00eb takime, mund t\u2019i mbahen fjalime dhe jepen dekorata, nd\u00ebrsa nj\u00eb popullate e shp\u00ebrndar\u00eb me konflikte interesash nuk ke \u00e7far\u00eb t\u2019i thuash dhe mbi t\u00eb gjitha, s\u2019ke \u00e7far\u00eb i premton.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebto arsye diaspora, sado e sinqert\u00eb n\u00eb dashamir\u00ebsin\u00eb e shprehur n\u00eb samite t\u00eb tilla, ting\u00ebllonte n\u00eb fakt e larg\u00ebt n\u00eb fjalimet e saj, sikur t\u00eb fliste nga nj\u00eb realitet tjet\u00ebr, pothuajse jasht\u00ebtok\u00ebsor. Distanca ishte edhe m\u00eb e dukshme n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si u inskenua i gjith\u00eb organizimi, q\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn d\u00ebrrmuese t\u00eb tij anoi nga simbolizmi i veshjeve tradicionale dhe k\u00ebng\u00ebve e valleve popullore, duke e zhveshur kultur\u00ebn nga \u00e7do lloj tensioni. Mjafton nj\u00eb pyetje e vetme p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb t\u00eb dukshm\u00ebm k\u00ebt\u00eb boshll\u00ebk: a do ta ftonim pastruesin shqiptar nga Athina n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn sken\u00eb me biznesmenin e dekoruar nga Nju Jorku, dhe do t\u2019i jepnim t\u00eb nj\u00ebjtin mikrofon? N\u00ebse jo, at\u00ebher\u00eb samiti s\u2019\u00ebsht\u00eb tjet\u00ebr gj\u00eb ve\u00e7se nj\u00eb ceremonial seleksionimi.<\/p>\n<p>N\u00ebn simbolizmin e ngjyrave kuq e zi, qelesheve dhe fustanellave, diaspora n\u00eb Pallatin e Kongreseve nuk arriti t\u00eb b\u00ebnte hapin e nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u2019u larguar nga performanca estetike drejt t\u00eb qenit m\u00eb politike.<\/p>\n<p>Problemi tjet\u00ebr i k\u00ebsaj paraqitjeje t\u00eb diaspor\u00ebs q\u00ebndron tek krijimi hierarkive mes shqiptar\u00ebve t\u00eb ikur dhe atyre q\u00eb jetojn\u00eb ende k\u00ebtu. Shqiptari jasht\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht ai i suksesshmi, shpesh paraqitet si nj\u00eb qenie m\u00eb e lart\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb m\u00eb i aft\u00eb dhe m\u00eb i disiplinuar se shqiptari q\u00eb nuk ka ikur.  \u00cbsht\u00eb nj\u00eb fabul deri diku motivuese, por q\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht deformon nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb realitetit sepse l\u00eb t\u00eb kuptohet se suksesi jasht\u00eb reflekton gjithnj\u00eb cil\u00ebsi individuale, nd\u00ebrsa ata q\u00eb nuk kan\u00eb ikur, mbeten k\u00ebtu sepse jan\u00eb m\u00eb t\u00eb paaft\u00eb apo m\u00eb pak ambicioz\u00eb, duke injoruar rrethanat q\u00eb e prodhuan vet\u00eb emigracionin si fenomen.<\/p>\n<p>Panorama nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb e bukur edhe n\u00ebse e kthejm\u00eb lenten n\u00eb krahun tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb par\u00eb si e sheh Shqip\u00ebria diaspor\u00ebn e saj. Skepticizmi ndaj diaspor\u00ebs, q\u00eb qarkullon gjer\u00ebsisht n\u00eb bisedat e p\u00ebrditshme, edhe pse nuk shfaqet n\u00eb mjedise zyrtare, nuk \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb i pabaz\u00eb. Emigranti q\u00eb kthehet gjat\u00eb ver\u00ebs dhe fillon t\u00eb diagnostikoj\u00eb me vet\u00ebbesim problemet e vendit mund t\u00eb ket\u00eb edhe t\u00eb drejt\u00eb. Por t\u00eb th\u00ebnit e t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs kur nuk rrezikon gj\u00eb, kur do t\u00eb largohesh s\u00ebrish pas disa dit\u00ebsh, nuk ka ndonj\u00eb pesh\u00eb. <\/p>\n<p>Marr\u00ebdhn\u00ebia e shqiptar\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb k\u00ebtu dhe diaspor\u00ebs nd\u00ebrtohet mbi keqkuptimin e nd\u00ebrsjell\u00eb t\u00eb t\u00eb dy pal\u00ebve. P\u00ebr diaspor\u00ebn q\u00eb e sheh nga jasht\u00eb, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem abstrakt p\u00ebr t\u00eb cilin mund t\u00eb gjesh pa fund zgjidhje teorike. Nd\u00ebrsa diaspora, e par\u00eb nga Shqip\u00ebria, merr trajt\u00ebn e leksioneve t\u00eb disa \u201cjasht\u00ebtok\u00ebsor\u00ebve,\u201d q\u00eb ting\u00ebllojn\u00eb bukur kur i d\u00ebgjon, por nuk mund t\u2019iu besosh kurr\u00eb plot\u00ebsisht. Diaspora e idealizon atdheun, nd\u00ebrsa atdheu e injoron diaspor\u00ebn, duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb pamundur nj\u00eb p\u00ebrballje serioze mes t\u00eb dyjave.<\/p>\n<p>\u00c7ka na kthen s\u00ebrish tek samiti q\u00eb, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ofronte zgjidhje t\u00eb k\u00ebtyre kontradiktave, na k\u00ebrkon vet\u00ebm t\u2019i harrojm\u00eb ato p\u00ebr kat\u00ebr dit\u00eb, p\u00ebr hat\u00ebr t\u00eb nj\u00eb imazhi t\u00eb mir\u00ebkuruar dhe q\u00eb funksionon pik\u00ebrisht sepse shmang kompleksitetet q\u00eb do duhej t\u2019i adresonte.<\/p>\n<p>Ne kemi natyrisht nj\u00eb diaspor\u00eb t\u00eb konsiderueshme, por problemi \u00ebsht\u00eb se e paraqesim at\u00eb si di]ka koherente dhe t\u00eb bashkuar ,kur n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ajo \u00ebsht\u00eb krejt e kund\u00ebrta. Diaspora \u00ebsht\u00eb e shp\u00ebrndar\u00eb, jo e nj\u00ebtrajtshme dhe brenda saj ekzistojn\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb kontradiktash dhe nuk mund t\u00eb mblidhet e t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohet aq leht\u00ebsisht sa\u00e7 sugjerojn\u00eb organizime t\u00eb tilla. Nj\u00eb samit i sinqert\u00eb do t\u00eb fillonte duke pranuar se ajo q\u00eb ne e quajm\u00eb diaspor\u00eb, n\u00eb fakt p\u00ebrb\u00ebhet nj\u00eb s\u00ebr\u00eb interesash konkurruese, dhe se angazhimi i v\u00ebrtet\u00eb me to k\u00ebrkon konflikt. Derisa kjo nuk ndodh, ndoshta \u00ebsht\u00eb m\u00eb e sakt\u00eb t\u00eb thuhet se diaspora, ashtu si\u00e7 e paraqesim, nuk ekziston. Ekziston vet\u00ebm nevoja jon\u00eb p\u00ebr ta patur at\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bjorn Runa Ngjarja kryesore e k\u00ebsaj jave n\u00eb Tiran\u00eb ishte Samiti i IV-t\u00eb i Diaspor\u00ebs, ku gjat\u00eb kat\u00ebr dit\u00ebve n\u00eb kryeqytet u mblodh\u00ebn shqiptar\u00eb nga e gjith\u00eb bota, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb organizim, ku v\u00ebmendja kryesore iu dha performancave kulturore, fjalimeve dhe sigurisht medaljeve q\u00eb iu akorduan disa prej personazheve m\u00eb t\u00eb dalluara [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-82867","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82867","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=82867"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82867\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=82867"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=82867"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=82867"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}