{"id":77302,"date":"2026-03-20T17:49:05","date_gmt":"2026-03-20T17:49:05","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/03\/20\/lufta-e-trete-e-gjirit-i-njejti-gabim-me-pasoja-shume-me-te-medha-2\/"},"modified":"2026-03-20T17:49:05","modified_gmt":"2026-03-20T17:49:05","slug":"lufta-e-trete-e-gjirit-i-njejti-gabim-me-pasoja-shume-me-te-medha-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/03\/20\/lufta-e-trete-e-gjirit-i-njejti-gabim-me-pasoja-shume-me-te-medha-2\/","title":{"rendered":"Lufta e Tret\u00eb e Gjirit: i nj\u00ebjti gabim, me pasoja shum\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha"},"content":{"rendered":"<p>KJO \u00cbSHT\u00cb LUFTA E TRET\u00cb E GJIRIT dhe shp\u00ebrthimi i radh\u00ebs i nj\u00eb konflikti, q\u00eb nga momenti kur Shtetet e Bashkuara mor\u00ebn rolin e fuqis\u00eb dominuese dhe ndikimit kryesor n\u00eb Lindjen e Mesme n\u00eb fund t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Dhe ndoshta \u00ebsht\u00eb m\u00eb e rrezikshmja, m\u00eb me pasoja dhe m\u00eb e paqarta nga t\u00eb gjitha.<\/p>\n<p>Shkat\u00ebrrimi dhe kaosi q\u00eb po p\u00ebrhapen n\u00eb rajon konfirmojn\u00eb statusin e Lindjes s\u00eb Mesme si \u201cfabrika kryesore e krizave\u201d n\u00eb bot\u00eb, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht shtrojn\u00eb pyetjen se si president\u00ebt amerikan\u00eb deklarojn\u00eb se po i japin fund nd\u00ebrhyrjes s\u00eb SHBA-s\u00eb, vet\u00ebm p\u00ebr t\u2019u zhytur s\u00ebrish.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, SHBA ka synuar t\u00eb rr\u00ebzoj\u00eb nj\u00eb qeveri n\u00eb Lindjen e Mesme mesatarisht nj\u00eb her\u00eb n\u00eb \u00e7so dekad\u00eb, dhe pothuajse n\u00eb \u00e7do rast, si vendi n\u00eb fjal\u00eb ashtu edhe vet\u00eb SHBA kan\u00eb dal\u00eb m\u00eb keq, pasi me kalimin e koh\u00ebs jan\u00eb shfaqur pasoja t\u00eb papritura. Nd\u00ebrsa Donald Trump nis nj\u00eb tjet\u00ebr ndryshim regjimi, k\u00ebt\u00eb her\u00eb n\u00eb Iran, nj\u00eb vend me 90 milion\u00eb banor\u00eb, ndjesia e frik\u00ebs \u00ebsht\u00eb e thell\u00eb.<\/p>\n<p>Tashm\u00eb afatet po zgjaten dhe po rritet bindja se Trumpi po luan bixhoz me fatin e nj\u00eb vendi p\u00ebr t\u00eb cilin di shum\u00eb pak.<\/p>\n<p>Lufta e par\u00eb e Gjirit, n\u00eb vitet 1990-91, kishte t\u00eb pakt\u00ebn avantazhin e nj\u00eb q\u00ebllimi, shtrirjeje dhe kohe t\u00eb kufizuar. Pasi Saddam Husseini pushtoi Kuvajtin n\u00eb nj\u00eb akt t\u00eb shtremb\u00ebruar panarabizmi, George H. W. Bushi i d\u00ebboi forcat irakiane relativisht kollaj, duke ruajtur nj\u00eb koalicion t\u00eb gjer\u00eb arab, pjes\u00ebrisht duke siguruar q\u00eb Izraeli t\u00eb mos reagonte ndaj provokimeve t\u00eb Saddamit.<\/p>\n<p>Duke respektuar mandatin e K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit t\u00eb OKB-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb \u00e7liruar Kuvajtin, por jo p\u00ebr t\u00eb pushtuar Irakun, Bushi vendosi t\u00eb mos ndjek\u00eb ushtrin\u00eb irakiane deri n\u00eb Bagdad. Fushata tok\u00ebsore zgjati vet\u00ebm 100 or\u00eb.<\/p>\n<p>Pabarazia e asaj lufte ka paralele me at\u00eb q\u00eb po ndodh n\u00eb Iran. Intelektuali arab Azmi Bishara e quajti at\u00eb nj\u00eb model lufte, ku nj\u00ebra pal\u00eb lufton pa rrezik dhe tjetra pa shpres\u00eb: \u201cnj\u00ebra pal\u00eb humb rast\u00ebsisht disa njer\u00ebz, tjetra humb qindra-mij\u00ebra me forc\u00eb arm\u00ebsh\u201d.<\/p>\n<p>Por lufta la pasoja. Kurd\u00ebt dhe mysliman\u00ebt shiit\u00eb m\u00ebsuan rrezikun e p\u00ebrdorimit nga nj\u00eb president amerikan, vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb zbuluar se Bushi do t\u00eb rrinte m\u00ebnjan\u00eb teksa ata shtypeshin. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebsim q\u00eb kurd\u00ebt e Iranit mund ta ken\u00eb studiuar.<\/p>\n<p>Lufta solli gjysm\u00eb milioni trupa amerikane n\u00eb Lindjen e Mesme dhe, si\u00e7 shkruan Marc Lynch n\u00eb librin \u201cThe Ruination of a Region\u201d, ato \u201cnuk u kthyen kurr\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi, por u shp\u00ebrndan\u00eb n\u00eb nj\u00eb arkipelag bazash amerikane n\u00eb Gjirin Persik, Levant dhe Turqin\u00eb jugore p\u00ebr t\u00eb zbatuar kontrollin ndaj Irakut dhe Iranit\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebto baza, sot n\u00ebn sulm nga Irani, u b\u00ebn\u00eb \u201cthemeli infrastrukturor i dominimit amerikan\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb luft\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb Gjirit, e njohur si Lufta e Irakut (2003-2011), George W. Bushi vendosi se Saddami duhej t\u00eb largohej p\u00ebr shkak t\u00eb arm\u00ebve t\u00eb supozuara t\u00eb shkat\u00ebrrimit n\u00eb mas\u00eb.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht n\u00ebse SHBA hyri n\u00eb luft\u00eb mbi baz\u00ebn e nj\u00eb g\u00ebnjeshtre apo keqkuptimi, ajo hyri pa ditur mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr vendin q\u00eb po pushtonte dhe p\u00ebr forcat q\u00eb do t\u00eb shp\u00ebrthenin pas r\u00ebnies s\u00eb Saddamit.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>KJO \u00cbSHT\u00cb LUFTA E TRET\u00cb E GJIRIT dhe shp\u00ebrthimi i radh\u00ebs i nj\u00eb konflikti, q\u00eb nga momenti kur Shtetet e Bashkuara mor\u00ebn rolin e fuqis\u00eb dominuese dhe ndikimit kryesor n\u00eb Lindjen e Mesme n\u00eb fund t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Dhe ndoshta \u00ebsht\u00eb m\u00eb e rrezikshmja, m\u00eb me pasoja dhe m\u00eb e paqarta nga t\u00eb gjitha. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-77302","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=77302"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77302\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=77302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}