{"id":7724,"date":"2025-03-01T18:26:59","date_gmt":"2025-03-01T18:26:59","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/03\/01\/europa-duhet-te-rrembeje-planet-revolucionare-qe-trumpi-ka-per-boten\/"},"modified":"2025-03-01T18:26:59","modified_gmt":"2025-03-01T18:26:59","slug":"europa-duhet-te-rrembeje-planet-revolucionare-qe-trumpi-ka-per-boten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/03\/01\/europa-duhet-te-rrembeje-planet-revolucionare-qe-trumpi-ka-per-boten\/","title":{"rendered":"Europa duhet t\u00eb rr\u00ebmbej\u00eb planet revolucionare q\u00eb Trumpi ka p\u00ebr bot\u00ebn"},"content":{"rendered":"<p>Nga Ivan Krastev<\/p>\n<p>Duke d\u00ebgjuar fjalimin e z\u00ebvend\u00ebspresidentit amerikan JD Vance n\u00eb Mynih dhe duke par\u00eb rezultatet e zgjedhjeve parlamentare n\u00eb Gjermani, m\u2019u kujtua Berlini Lindor n\u00eb vitin 1989 dhe rr\u00ebzimi i regjimeve komuniste n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn Lindore. Ishin jav\u00ebt e fundit t\u00eb perandoris\u00eb sovjetike n\u00eb Europ\u00eb kur Mikhail Gorba\u00e7ovi, lideri reformist sovjetik, u tha shok\u00ebve t\u00eb tij t\u00eb linj\u00ebs s\u00eb ashp\u00ebr n\u00eb Gjermanin\u00eb Lindore, se ata rrezikonin t\u00eb mbeteshin n\u00eb an\u00ebn e gabuar t\u00eb historis\u00eb dhe se \u201cnj\u00eb rrezik i pret ata q\u00eb nuk reagojn\u00eb ndaj realitetit\u201d. Vance mbajti nj\u00eb fjalim t\u00eb ngjash\u00ebm, duke u th\u00ebn\u00eb europian\u00ebve se ata ishin n\u00eb an\u00ebn e gabuar t\u00eb presidentit Donald Trump. Por ky mesazh nuk pati efektin e pritur.<\/p>\n<p>Doli se p\u00ebrfituesi kryesor i postimeve n\u00eb rrjetet sociale t\u00eb Elon Musk dhe paralajm\u00ebrimit t\u00eb Vance nuk ishte partia e ekstremit t\u00eb djatht\u00eb Alternativa p\u00ebr Gjermanin\u00eb, por partia radikale e majt\u00eb, Die Linke. Rezultati tjet\u00ebr i papritur ishte se Friedrich Merz, me shum\u00eb gjas\u00eb kancelari i ardhsh\u00ebm i Gjermanis\u00eb, u shnd\u00ebrrua brenda nat\u00ebs nga nj\u00eb atlantist i vjet\u00ebr, n\u00eb nj\u00eb gaulist europian. Menj\u00ebher\u00eb pas votimit, Merz shpalli gatishm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e Europ\u00ebs nga SHBA.<\/p>\n<p>Revolucioni trumpian tashm\u00eb ka ndryshuar natyr\u00ebn e politik\u00ebs europiane. M\u00eb pak se dy muaj nga fillimi i mandatit t\u00eb ri n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb, skena politike europiane \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrplasje mes revolucionar\u00ebve t\u00eb aleanc\u00ebs s\u00eb Trumpit dhe liberal\u00ebve nacionalist\u00eb t\u00eb rezistenc\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt thon\u00eb \u201cmos na shantazhoni\u201d.<\/p>\n<p>Tani \u00ebsht\u00eb detyr\u00eb e ekstremit t\u00eb djatht\u00eb t\u00eb justifikoj\u00eb tarifat e pritshme t\u00eb Trumpit ndaj Europ\u00ebs, t\u00eb cilat k\u00ebt\u00eb jav\u00eb \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuar se do t\u00eb jen\u00eb 25 p\u00ebr qind, dhe t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb nga europian\u00ebt t\u00eb ndjekin udh\u00ebheqjen e Uashingtonit n\u00eb politik\u00ebn e jashtme. Nd\u00ebrkoh\u00eb, partit\u00eb kryesore veprojn\u00eb si mbrojt\u00ebse t\u00eb sovranitetit komb\u00ebtar, duke shpresuar t\u00eb mobilizojn\u00eb mb\u00ebshtetje, duke i b\u00ebr\u00eb apel interesit dhe dinjitetit komb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Konferenca e Mynihut i dha gjithashtu fund debatit t\u00eb nxeht\u00eb mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si duhet marr\u00eb Trumpi: seriozisht (pra, jo fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb) apo fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb (pra, jo seriozisht). Tani e dim\u00eb se ai duhet marr\u00eb si seriozisht, ashtu edhe fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb. Si\u00e7 ka v\u00ebrejtur me sakt\u00ebsi Vladimir Putini, presidenti i Rusis\u00eb, Trumpi \u201cjo vet\u00ebm q\u00eb thot\u00eb at\u00eb q\u00eb mendon, por ai thot\u00eb at\u00eb q\u00eb d\u00ebshiron\u201d. Komentet e tij p\u00ebr marrjen n\u00ebn kontroll t\u00eb Grenland\u00ebs apo Kanalit t\u00eb Panamas\u00eb nuk jan\u00eb sinjale, por objektiva t\u00eb qarta. Presidenti amerikan \u00ebsht\u00eb i bindur se interesi strategjik i Amerik\u00ebs \u00ebsht\u00eb q\u00eb ta b\u00ebj\u00eb Kanadan\u00eb shtetin e 51 t\u00eb SHBA. Ai beson fuqish\u00ebm se mund ta ndaj\u00eb Rusin\u00eb nga Kina dhe faj\u00ebson \u201cshtetin e thell\u00eb\u201d (deep state) amerikan, se e pengoi q\u00eb ta realizonte k\u00ebt\u00eb q\u00eb n\u00eb mandatin e par\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, europian\u00ebt po humbasin koh\u00eb t\u00eb \u00e7muar duke hamend\u00ebsuar se cili do t\u00eb jet\u00eb plani i Trumpit p\u00ebr Ukrain\u00ebn, si dhe duke u ankuar p\u00ebr p\u00ebrjashtimin e tyre nga tryeza e negociatave.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta kuptuar si\u00e7 duhet Trumpin, nevojitet para s\u00eb gjithash t\u00eb pranohet se n\u00eb Uashington \u00ebsht\u00eb n\u00eb pushtet nj\u00eb qeveri revolucionare, megjith\u00ebse e organizuar si nj\u00eb oborr perandorak. Revolucionet nuk kan\u00eb plane t\u00eb detajuara. Ato udh\u00ebhiqen nga plane kohore: shfryt\u00ebzo momentin; mos projekto hapa p\u00ebrpara. Nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se \u00e7far\u00eb k\u00ebrkon sakt\u00ebsisht t\u00eb arrij\u00eb Trumpi n\u00eb negociatat me Putinin, por ai d\u00ebshiron t\u00eb arrij\u00eb di\u00e7ka shum\u00eb t\u00eb madhe dhe ta arrij\u00eb shpejt, shum\u00eb shpejt.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb Trumpi i ofron Putinit nuk \u00ebsht\u00eb thjesht mund\u00ebsia p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb me kushte p\u00ebrgjith\u00ebsisht t\u00eb favorshme p\u00ebr Mosk\u00ebn, por nj\u00eb pazar i madh p\u00ebr t\u00eb rind\u00ebrtuar rendin bot\u00ebror. Ky pazar p\u00ebrfshin pranin\u00eb e Amerik\u00ebs n\u00eb Europ\u00eb, si dhe n\u00eb Lindjen e Mesme dhe Arktik. Trumpi i premton Putinit se Rusia do t\u00eb riintegrohet me shpejt\u00ebsi n\u00eb ekonomin\u00eb globale dhe se Moska do t\u00eb rifitoj\u00eb statusin e nj\u00eb fuqie t\u00eb madhe, t\u00eb cilin e humbi n\u00eb vitet posht\u00ebruese \u201890.<\/p>\n<p>Trumpi shpreson se kjo do ta bind\u00eb Rusin\u00eb t\u00eb nd\u00ebrpres\u00eb aleanc\u00ebn me Kin\u00ebn. Refuzimi i SHBA n\u00eb nj\u00eb votim t\u00eb OKB p\u00ebr t\u00eb d\u00ebnuar agresionin e Rusis\u00eb ndaj Ukrain\u00ebs tronditi edhe disa nga admiruesit m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkushtuar t\u00eb presidentit. Por ky akt synonte ta bindte Kremlinin se lideri amerikan \u00ebsht\u00eb i gatsh\u00ebm t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb paimagjinueshmen \u2013 dhe t\u00eb rikonfiguroj\u00eb bot\u00ebn e form\u00ebsuar nga Reagani dhe Gorba\u00e7ovi n\u00eb fundin e viteve 1980.<\/p>\n<p>Se \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb me \u00ebndrrat revolucionare t\u00eb Trumpit, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje m\u00eb vete. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb nga ironit\u00eb e historis\u00eb q\u00eb rus\u00ebt po e presin me nj\u00eb entuziaz\u00ebm t\u00eb matur vendosm\u00ebrin\u00eb e Trumpit p\u00ebr t\u00eb riformatuar bot\u00ebn, nj\u00eb entuziaz\u00ebm q\u00eb t\u00eb kujton reagimin e matur t\u00eb SHBA ndaj Gorba\u00e7ovit, gati 40 vjet m\u00eb par\u00eb. Ajo q\u00eb thot\u00eb sot Sergei Lavrovi, ministri i jasht\u00ebm i Rusis\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ndryshme nga ajo q\u00eb tha Dick Cheney, sekretari amerikan i mbrojtjes n\u00eb vitin 1989: \u201cNe duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb kujdes q\u00eb t\u00eb mos e varim sigurin\u00eb e kombit ton\u00eb, duke u bazuar n\u00eb at\u00eb q\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb devijim i p\u00ebrkohsh\u00ebm n\u00eb sjelljen e armikut ton\u00eb kryesor.\u201d<\/p>\n<p>George Orwell dikur v\u00ebzhgoi se \u201ct\u00eb gjitha revolucionet jan\u00eb d\u00ebshtime, por ato nuk jan\u00eb t\u00eb gjitha t\u00eb nj\u00ebjtat d\u00ebshtime\u201d. \u00c7far\u00eb lloji d\u00ebshtimi do t\u00eb jet\u00eb revolucioni trumpian, ende nuk e dim\u00eb. Por historia na m\u00ebson se strategjia m\u00eb e mir\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb t\u00eb rezistosh ndaj revolucionar\u00ebve, por t\u2019ua rr\u00ebmbesh atyre revolucionin. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, suksesi i Europ\u00ebs do t\u00eb varet kryesisht jo nga aft\u00ebsia e saj p\u00ebr t\u00eb rezistuar, por nga shfaqja e talentit p\u00ebr t\u00eb surprizuar. A mund t\u00eb gjej\u00eb Europa nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar nga p\u00ebrjashtimi i saj nga tryeza e negociatave SHBA-Rusi? A duhet t\u2019i lihet Trump-it ekskluziviteti mbi planin e tij t\u00eb madh t\u00eb paqes p\u00ebr Ukrain\u00ebn, dhe zbatimin e tij?<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb moment krize ekzistenciale si kjo q\u00eb po p\u00ebrjetojm\u00eb, nj\u00eb burim i \u00e7muar p\u00ebr pal\u00ebn m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt spikat mbi t\u00eb tjer\u00ebt: imagjinata politike.<\/p>\n<p><strong>Financial Times \u2013 Bota.al<\/strong><\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/03\/europa-duhet-te-rrembeje-planet-revolucionare-qe-trumpi-ka-per-boten\/\">Europa duhet t\u00eb rr\u00ebmbej\u00eb planet revolucionare q\u00eb Trumpi ka p\u00ebr bot\u00ebn<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Ivan Krastev Duke d\u00ebgjuar fjalimin e z\u00ebvend\u00ebspresidentit amerikan JD Vance n\u00eb Mynih dhe duke par\u00eb rezultatet e zgjedhjeve parlamentare n\u00eb Gjermani, m\u2019u kujtua Berlini Lindor n\u00eb vitin 1989 dhe rr\u00ebzimi i regjimeve komuniste n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn Lindore. Ishin jav\u00ebt e fundit t\u00eb perandoris\u00eb sovjetike n\u00eb Europ\u00eb kur Mikhail Gorba\u00e7ovi, lideri reformist sovjetik, u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7724","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7724"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7724\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}