Vendet q\u00eb gjenerojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb energji nga era, dielli dhe burime t\u00eb tjera t\u00eb rinovueshme jan\u00eb m\u00eb t\u00eb mbrojtura nga goditjet globale t\u00eb energjis\u00eb, thon\u00eb ekspert\u00ebt, nd\u00ebrsa p\u00ebrshkall\u00ebzimi i konfliktit n\u00eb Lindjen e Mesme trondit tregjet globale.<\/p>\n
Lufta \u00ebsht\u00eb zgjeruar q\u00eb kur SHBA-t\u00eb dhe Izraeli nis\u00ebn sulmet ndaj Iranit m\u00eb shum\u00eb se 10 dit\u00eb m\u00eb par\u00eb. Infrastruktura kritike n\u00eb rajon \u00ebsht\u00eb sulmuar dhe rreziku i sulmeve iraniane ka mbyllur n\u00eb thelb Ngushtic\u00ebn e Hormuzit \u2013 rrug\u00ebn ujore vendimtare q\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb transportuar 20% t\u00eb naft\u00ebs dhe gazit n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n
Nd\u00ebrprerja do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb karburanti mund t\u00eb ket\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb vendet q\u00eb varen prej tij p\u00ebr t\u00eb gjeneruar energji elektrike, p\u00ebr t\u00eb ngrohur sht\u00ebpit\u00eb, p\u00ebr t\u00eb industrin\u00eb e energjis\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb drejtuar transportin. Shtr\u00ebngimi i furnizimit q\u00eb rezulton po i shtyn \u00e7mimet m\u00eb lart n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe mund t\u00eb intensifikoj\u00eb presionet mbi koston e jetes\u00ebs.<\/p>\n
\u201cEnergjia \u00ebsht\u00eb gjaku i jet\u00ebs s\u00eb shoq\u00ebrive dhe industrive tona\u201d, tha Antony Froggatt, ekspert i aviacionit, transportit detar dhe energjis\u00eb n\u00eb OJQ-n\u00eb Transport & Environment me seli n\u00eb Bruksel. \u201cDhe ne jemi ende shum\u00eb t\u00eb varur nga l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile.\u201d<\/p>\n
Bota ende merr rreth 80% t\u00eb energjis\u00eb s\u00eb saj primare nga l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile, burimi kryesor i emetimeve t\u00eb gazrave serr\u00eb q\u00eb nxisin ndryshimet klimatike. <\/p>\n
Kjo var\u00ebsi i b\u00ebn ekonomit\u00eb dhe shoq\u00ebrit\u00eb t\u00eb cenueshme ndaj goditjeve gjeopolitike, thot\u00eb Rana Adib, sekretare ekzekutive e Rrjetit t\u00eb Politikave t\u00eb Energjis\u00eb s\u00eb Rinovueshme p\u00ebr Shekullin e 21-t\u00eb (REN21).<\/p>\n
Vendet me nj\u00eb pjes\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb burimeve t\u00eb rinovueshme \u201ct\u00eb prodhuara n\u00eb vend\u201d n\u00eb p\u00ebrzierjen e tyre t\u00eb energjis\u00eb jan\u00eb \u201cm\u00eb pak t\u00eb ndjeshme ndaj k\u00ebtyre goditjeve\u201d, argumenton ajo.<\/p>\n
Teknologjit\u00eb e energjis\u00eb s\u00eb gjelb\u00ebr si turbinat me er\u00eb, panelet diellore dhe baterit\u00eb \u2013 dhe metalet e rralla t\u00eb nevojshme n\u00eb prodhimin e tyre \u2013 kan\u00eb zinxhir\u00eb furnizimi global\u00eb q\u00eb gjithashtu mund t\u00eb preken nga tensionet gjeopolitike dhe nd\u00ebrprerjet tregtare. Por energjia q\u00eb prodhojn\u00eb burimet e rinovueshme zakonisht vjen brenda kufijve komb\u00ebtar\u00eb.<\/p>\n
\u201cPasi ta sjell\u00ebsh teknologjin\u00eb n\u00eb vende t\u00eb ndryshme, karburanti q\u00eb p\u00ebrdor \u00ebsht\u00eb dielli, \u00ebsht\u00eb era, \u00ebsht\u00eb nxeht\u00ebsia lokale\u201d, tha Adib p\u00ebr DW. \u201cDhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb arsye pse energjia e rinovueshme si zgjidhje p\u00ebr prodhimin e energjis\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb elastike ndaj k\u00ebtyre goditjeve globale.\u201d<\/p>\n
Uruguai mb\u00ebshtetet te era dhe hidrocentralet
\nPas kriz\u00ebs financiare t\u00eb vitit 2008, shqet\u00ebsimi p\u00ebr var\u00ebsin\u00eb nga importet e naft\u00ebs dhe gazit ishte ajo q\u00eb e shtyu Uruguain t\u00eb p\u00ebrqendrohej t\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb burime t\u00eb rinovueshme.<\/p>\n
Dy dekada m\u00eb par\u00eb, vendi i vog\u00ebl i Amerik\u00ebs s\u00eb Jugut me nj\u00eb popullsi prej 3.5 milion\u00eb banor\u00ebsh nisi nj\u00eb plan p\u00ebr t\u00eb hequr gradualisht l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile nga rrjeti i tij elektrik duke zgjeruar me shpejt\u00ebsi parqet eolike.<\/p>\n
Sot, m\u00eb shum\u00eb se 90% e energjis\u00eb elektrike t\u00eb vendit vjen nga burimet e rinovueshme \u2014 kryesisht nga era, dielli, hidroenergjia dhe biokarburantet. Kjo shif\u00ebr ka arritur n\u00eb 98% n\u00eb disa vite ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb lag\u00ebshta dhe me er\u00eb.<\/p>\n
\u201cKjo na tregon se nj\u00eb rrjet elektrik 100% i rinovuesh\u00ebm \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht i mundur\u201d, tha Adib, duke shtuar se Uruguai ia ka dal\u00eb ta b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb pa sasit\u00eb masive t\u00eb magazinimit t\u00eb k\u00ebrkuara p\u00ebr kur dielli nuk shk\u00eblqen dhe era nuk fryn.<\/p>\n
Adib thot\u00eb se kalimi n\u00eb energjin\u00eb e gjelb\u00ebr ndihmoi n\u00eb kufizimin e ekspozimit t\u00eb Uruguait ndaj rritjeve t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb energjis\u00eb n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn.<\/p>\n
\u201cGjat\u00eb kriz\u00ebs energjetike t\u00eb lidhur me luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb, \u00e7mimet e energjis\u00eb n\u00eb Uruguai mbet\u00ebn t\u00eb q\u00ebndrueshme\u201d, tha Adib. \u201cKjo \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e r\u00ebnd\u00ebsishme sepse do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb inflacioni nuk e godet k\u00ebt\u00eb vend n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb si nj\u00eb vend q\u00eb ka nj\u00eb var\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb nga importet e l\u00ebnd\u00ebve djeg\u00ebse fosile.\u201d<\/p>\n
Adib thot\u00eb se investimi n\u00eb burimet e rinovueshme krijoi 50,000 vende pune dhe i ka lejuar vendit t\u00eb kursej\u00eb 500 milion\u00eb dollar\u00eb (430 milion\u00eb euro) n\u00eb kostot e importit t\u00eb energjis\u00eb \u00e7do vit.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, Uruguai, si shumica e vendeve, mbetet i varur nga l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile p\u00ebr t\u00eb furnizuar me energji transportin, p\u00ebr t\u00eb drejtuar sektorin e tij industrial dhe p\u00ebr t\u00eb ngrohur sht\u00ebpit\u00eb. Po b\u00ebn hapa p\u00ebr t\u00eb elektrifikuar transportin publik dhe p\u00ebr t\u00eb dekarbonizuar industrin\u00eb. Por heqja graduale e energjis\u00eb fosile mund t\u00eb zgjas\u00eb me dekada.<\/p>\n
Nevojitet m\u00eb shum\u00eb energji elektrike p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur tranzicionin
\nNj\u00eb vend tjet\u00ebr q\u00eb e ka ulur ndjesh\u00ebm var\u00ebsin\u00eb nga l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile \u00ebsht\u00eb Danimarka. Kriza e naft\u00ebs n\u00eb vitet 1970 e goditi r\u00ebnd\u00eb vendin e vog\u00ebl skandinav, duke e shtyr\u00eb at\u00eb t\u00eb fillonte zhvillimin e burimeve t\u00eb rinovueshme her\u00ebt.<\/p>\n
Sot, m\u00eb shum\u00eb se 80% e energjis\u00eb elektrike t\u00eb Danimark\u00ebs furnizohet nga energjia e gjelb\u00ebr, ku era p\u00ebrb\u00ebn pothuajse 60% t\u00eb k\u00ebsaj sasie, e ndjekur nga biogazi. Vendi me 6 milion\u00eb banor\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb sistem elektriciteti plot\u00ebsisht t\u00eb pavarur nga l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile deri n\u00eb vitin 2030.<\/p>\n
Sistemet e saj t\u00eb ngrohjes qendrore, me t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb lidhura mbi 65% e sht\u00ebpive, kan\u00eb hequr gradualisht qymyrin dhe planifikohet t\u00eb mb\u00ebshteten 100% n\u00eb biometanin e rinovuesh\u00ebm deri n\u00eb vitin 2030.<\/p>\n
Froggatt thot\u00eb se dominimi i rrjetit nga burimet e rinovueshme i mban \u00e7mimet t\u00eb ul\u00ebta, duke cituar nj\u00eb studim t\u00eb FMN-s\u00eb q\u00eb tregon se \u00e7do rritje prej 1% n\u00eb sasin\u00eb e burimeve t\u00eb rinovueshme p\u00ebrkthehet mesatarisht n\u00eb r\u00ebnien e \u00e7mimit me shumic\u00eb t\u00eb energjis\u00eb elektrike me 0.6%.<\/p>\n
\u201cDhe kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrethana normale. Natyrisht, kur ke \u00e7mime shum\u00eb t\u00eb fryra t\u00eb gazit, at\u00ebher\u00eb avantazhi ekonomik i burimeve t\u00eb rinovueshme rritet edhe m\u00eb shum\u00eb\u201d, shtoi ai.<\/p>\n
Por ai thekson se konsumator\u00ebt do t\u00eb mbrohen nga rritja e \u00e7mimeve t\u00eb naft\u00ebs dhe gazit vet\u00ebm kur gj\u00ebra t\u00eb tilla si transporti dhe ngrohja t\u00eb elektrizohen plot\u00ebsisht, p\u00ebr shembull, me automjete elektrike dhe pompa nxeht\u00ebsie.<\/p>\n
\u201cDo t\u00eb na duhet shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr energji elektrike p\u00ebr t\u00eb pasur k\u00ebt\u00eb tranzicion energjetik, prandaj \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb burime t\u00eb rinovueshme sepse parashikojm\u00eb nj\u00eb rritje t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr energji elektrike\u201d, tha ai.<\/p>\n
\u00c7mimet e larta t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve djeg\u00ebse fosile dhe ndjeshm\u00ebria e mallrave ndaj pengesave n\u00eb furnizim pritet ta b\u00ebjn\u00eb energjin\u00eb e past\u00ebr m\u00eb konkurruese dhe financiarisht t\u00ebrheq\u00ebse, si dhe do t\u00eb ushtrojn\u00eb presion mbi qeverit\u00eb q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb zgjidhje alternative, thon\u00eb analist\u00ebt.<\/p>\n
\u201cKriza aktuale tregon p\u00ebrs\u00ebri se duhet t\u00eb hyjm\u00eb n\u00eb epok\u00ebn e bazuar n\u00eb energji t\u00eb rinovueshme dhe t\u00eb l\u00ebm\u00eb pas epok\u00ebn e bazuar n\u00eb l\u00ebnd\u00eb djeg\u00ebse fosile\u201d n\u00ebse duam shoq\u00ebri dhe ekonomi m\u00eb elastike, tha Adib.<\/p>\n
Por p\u00ebrshpejtimi i burimeve t\u00eb rinovueshme p\u00ebr t\u00eb siguruar nj\u00eb furnizim m\u00eb t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm me energji do t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb investime masive dhe ndryshime n\u00eb sistem. Edhe pse burimet e energjis\u00eb s\u00eb gjelb\u00ebr tani jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb lira se l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile, nafta dhe gazi subvencionohen shum\u00eb.<\/p>\n
Froggatt thot\u00eb se ndryshimi nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me ndryshimin e klim\u00ebs, por edhe me sigurin\u00eb energjetike.<\/p>\n
\u201cK\u00ebto dy gj\u00ebra shkojn\u00eb krah p\u00ebr krah. Dhe k\u00ebshtu, n\u00ebse ka nj\u00eb an\u00eb pozitive t\u00eb asaj q\u00eb po shohim tani, \u00ebsht\u00eb se energjia dhe m\u00ebnyra se si e marrim at\u00eb, si dhe p\u00ebrballueshm\u00ebria e saj, jan\u00eb p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb axhend\u00ebn politike\u201d, tha Froggatt.\/DW<\/p>\n
The post DW: Si i mbron energjia e rinovueshme vendet nga goditjet e naft\u00ebs<\/a> appeared first on Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Vendet q\u00eb gjenerojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb energji nga era, dielli dhe burime t\u00eb tjera t\u00eb rinovueshme jan\u00eb m\u00eb t\u00eb mbrojtura nga goditjet globale t\u00eb energjis\u00eb, thon\u00eb ekspert\u00ebt, nd\u00ebrsa p\u00ebrshkall\u00ebzimi i konfliktit n\u00eb Lindjen e Mesme trondit tregjet globale. Lufta \u00ebsht\u00eb zgjeruar q\u00eb kur SHBA-t\u00eb dhe Izraeli nis\u00ebn sulmet ndaj Iranit m\u00eb shum\u00eb se 10 dit\u00eb m\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-75815","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75815","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75815"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75815\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75815"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75815"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75815"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}