{"id":75647,"date":"2026-03-10T07:10:18","date_gmt":"2026-03-10T07:10:18","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/03\/10\/pse-bllokimi-i-hormuzit-mund-te-kercenoje-furnizimin-global-me-ushqime\/"},"modified":"2026-03-10T07:10:18","modified_gmt":"2026-03-10T07:10:18","slug":"pse-bllokimi-i-hormuzit-mund-te-kercenoje-furnizimin-global-me-ushqime","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/03\/10\/pse-bllokimi-i-hormuzit-mund-te-kercenoje-furnizimin-global-me-ushqime\/","title":{"rendered":"Pse bllokimi i Hormuzit mund t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnoj\u00eb furnizimin global me ushqime"},"content":{"rendered":"<p>T\u00eb pakt\u00ebn 10 anije jan\u00eb sulmuar n\u00eb Ngushtic\u00ebn e Hormuzit q\u00eb kur armiq\u00ebsit\u00eb n\u00eb Gjirin Persik nis\u00ebn m\u00eb 28 shkurt, dyshohet se shum\u00eb marinar\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn n\u00eb sulmin e fundit iranian ndaj nj\u00eb anije rimorkiator me flamur t\u00eb Emirateve t\u00eb Bashkuara Arabe, e cila ishte d\u00ebrguar p\u00ebr t\u00eb ndihmuar nj\u00eb anije kontejner\u00ebsh.<\/p>\n<p>Edhe pse SHBA-ja ofron shoq\u00ebrim detar dhe nj\u00eb program sigurimi prej 20 miliard\u00eb dollar\u00ebsh p\u00ebr tanker\u00ebt e naft\u00ebs, t\u00eb dh\u00ebnat nga platformat q\u00eb ndjekin trafikun detar tregojn\u00eb se qindra anije mbeten t\u00eb bllokuara n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt e k\u00ebsaj rruge ujore.<\/p>\n<p>Primet e sigurimit dhe tarifat e transportit t\u00eb mallrave jan\u00eb rritur ndjesh\u00ebm, duke i shtyr\u00eb kompanit\u00eb e transportit detar t\u00eb ndalojn\u00eb operacionet.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7se trajton pothuajse 30% t\u00eb eksporteve bot\u00ebrore t\u00eb naft\u00ebs dhe 20% t\u00eb furnizimit me gaz natyror, deri n\u00eb 30% e eksporteve globale t\u00eb plehrave kimike kalojn\u00eb gjithashtu p\u00ebrmes hyrjes s\u00eb vetme t\u00eb Gjirit Persik drejt oqeanit t\u00eb hapur, nj\u00eb faktor i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr prodhimin ushqimor n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Armiq\u00ebsit\u00eb n\u00eb Hormuz tashm\u00eb po mbjellin farat e inflacionit.<\/p>\n<p>\u00c7mimi i ures\u00eb, nj\u00eb lloj plehu kimik, \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 600 dollar\u00eb p\u00ebr ton, nga 450 dollar\u00eb q\u00eb ishte jav\u00ebn e kaluar.<\/p>\n<p>Menelaos Ydreos, sekretar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i International Gas Union, pranoi se ndikimi kryesor i nd\u00ebrprerjeve do t\u00eb jet\u00eb te nafta dhe gazi, por theksoi natyr\u00ebn dykah\u00ebshe t\u00eb tregtis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb ngushtic\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cKa nj\u00eb sasi t\u00eb konsiderueshme ushqimesh q\u00eb hyn n\u00eb rajon dhe q\u00eb tani \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrprer\u00eb. Ky ushqim nuk sh\u00ebrben vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur nevojat rajonale, por n\u00eb disa raste edhe rieksportohet m\u00eb tej,\u201d tha Ydreos.<\/p>\n<p>Por ai ngriti gjithashtu alarmin p\u00ebr ndikimin n\u00eb shum\u00eb industri t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>\u201cPetrokimikatet jan\u00eb t\u00eb nevojshme p\u00ebr farmaceutik\u00ebn, p\u00ebr plastikat dhe p\u00ebr shum\u00eb produkte t\u00eb tjera. Mendoj se duhet ta shohim nd\u00ebrprerjen n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e saj dhe jo thjesht si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje gazi dhe nafte. N\u00eb fakt, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb se kaq.\u201d<\/p>\n<p><strong>Motori q\u00eb ushqen bot\u00ebn<\/strong><\/p>\n<p>Gjiri Persik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb motor ky\u00e7 q\u00eb ushqen prodhimin ushqimor global, duke furnizuar disa nga eksportet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bot\u00eb t\u00eb plehrave azotike.<\/p>\n<p>Sipas International Food Policy Research Institute (IFPRI), Katari, Arabia Saudite, Bahreini dhe Omani prodhojn\u00eb s\u00eb bashku 15 milion\u00eb ton\u00eb metrik\u00eb n\u00eb vit ure, fosfat diamonium (DAP) dhe amoniak anhid\u00ebr.<\/p>\n<p>Vende si India, SHBA-ja, Brazili dhe Australia mb\u00ebshteten shum\u00eb te k\u00ebto eksporte p\u00ebr t\u00eb ruajtur rendimentet bujq\u00ebsore.<\/p>\n<p>Ekziston gjithashtu nj\u00eb lidhje e fort\u00eb me \u00e7mimet e gazit natyror. Gazi natyror p\u00ebrb\u00ebn rreth 70% t\u00eb kostos s\u00eb prodhimit t\u00eb plehrave azotike, ndaj nj\u00eb rritje e \u00e7mimeve n\u00eb tregun e naft\u00ebs do t\u00eb reflektohej edhe n\u00eb \u00e7mimet e plehrave kimike.<\/p>\n<p>Por nd\u00ebrsa rezervat dhe inventar\u00ebt ofrojn\u00eb nj\u00ebfar\u00eb mburoje p\u00ebr \u00e7mimet e naft\u00ebs q\u00eb t\u00eb p\u00ebrballojn\u00eb goditjet n\u00eb afat t\u00eb shkurt\u00ebr, tregjet e plehrave kimike kan\u00eb m\u00eb pak hap\u00ebsir\u00eb mbrojt\u00ebse.<\/p>\n<p>Joseph Glauber, studiues i lart\u00eb emeritus n\u00eb IFPRI-s\u00eb, shpjegoi: \u201cShum\u00eb produkte plehrash mund t\u00eb ruhen leht\u00ebsisht, por p\u00ebr shkak se kan\u00eb vler\u00eb shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb krahasuar me l\u00ebnd\u00ebn baz\u00eb (p.sh. gazin natyror), dhe p\u00ebr faktin q\u00eb gazi natyror prodhohet gjat\u00eb gjith\u00eb vitit, kostot e ruajtjes e b\u00ebjn\u00eb m\u00eb ekonomike blerjen e tyre sipas nevoj\u00ebs.\u201d<\/p>\n<p>Porosit\u00eb varen nga k\u00ebrkesa sezonale, e cila p\u00ebrputhet me ciklet e mbjelljes dhe me kushtet e motit. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se inventar\u00ebt e plehrave kimik\u00eb zakonisht prodhohen sipas porosis\u00eb dhe jan\u00eb t\u00eb destinuara p\u00ebr d\u00ebrges\u00eb t\u00eb menj\u00ebhershme.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb SHBA, prodhuesit shpesh blejn\u00eb plehra dhe kimikate bujq\u00ebsore n\u00eb vjesht\u00eb, p\u00ebr t\u00eb siguruar furnizime t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr mbjelljen,\u201d shtoi ai.<\/p>\n<p>Shije e hidhur: Produktet ushqimore q\u00eb mund t\u00eb shtrenjtohen<\/p>\n<p>Pra, cilat produkte ushqimore mund t\u00eb b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb shtrenjta?<\/p>\n<p>N\u00ebse armiq\u00ebsit\u00eb n\u00eb Ngushtic\u00ebn e Hormuzit zgjasin, mund t\u00eb ndodh\u00eb q\u00eb produktet baz\u00eb ushqimore si gruri, misri, buka, makaronat dhe patatet t\u00eb shiten me \u00e7mime m\u00eb t\u00eb larta n\u00eb supermarkete n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p>Produktet q\u00eb prishen shpejt, si bulmeti dhe prodhimet e detit, mund t\u00eb ndikohen gjithashtu. Nd\u00ebrkoh\u00eb, \u00e7mimet e vajit t\u00eb soj\u00ebs dhe t\u00eb ushqimit p\u00ebr kafsh\u00eb mund t\u00eb rriten, gj\u00eb q\u00eb mund t\u2019i detyroj\u00eb fermer\u00ebt t\u00eb ndryshojn\u00eb planet e prodhimit.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nuk ka arsye p\u00ebr panik p\u00ebr momentin, pasi ekspert\u00eb si Glauber presin vet\u00ebm nj\u00eb ndikim t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb afat t\u00eb shkurt\u00ebr. Faktori m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm mbetet \u00e7mimi i naft\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7mimet m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb naft\u00ebs dhe t\u00eb energjis\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi mund t\u00eb rrisin kostot n\u00eb shitjen me pakic\u00eb, pasi rriten kostot e transportit dhe t\u00eb p\u00ebrpunimit pas faz\u00ebs s\u00eb prodhimit n\u00eb ferm\u00eb. Kjo mund t\u00eb rigjall\u00ebroj\u00eb inflacionin e \u00e7mimeve t\u00eb ushqimeve me kalimin e koh\u00ebs,\u201d tha Glauber.<\/p>\n<p>E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe p\u00ebr sigurin\u00eb ushqimore. Jasht\u00eb Gjirit Persik, shqet\u00ebsimet p\u00ebr pasigurin\u00eb ushqimore mbeten ende t\u00eb kufizuara. Megjithat\u00eb, kjo mund t\u00eb ndryshoj\u00eb n\u00ebse Hormuzi mbetet i bllokuar p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb.\/MONITOR<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2026\/03\/10\/pse-bllokimi-i-hormuzit-mund-te-kercenoje-furnizimin-global-me-ushqime\/\">Pse bllokimi i Hormuzit mund t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnoj\u00eb furnizimin global me ushqime<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00eb pakt\u00ebn 10 anije jan\u00eb sulmuar n\u00eb Ngushtic\u00ebn e Hormuzit q\u00eb kur armiq\u00ebsit\u00eb n\u00eb Gjirin Persik nis\u00ebn m\u00eb 28 shkurt, dyshohet se shum\u00eb marinar\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn n\u00eb sulmin e fundit iranian ndaj nj\u00eb anije rimorkiator me flamur t\u00eb Emirateve t\u00eb Bashkuara Arabe, e cila ishte d\u00ebrguar p\u00ebr t\u00eb ndihmuar nj\u00eb anije kontejner\u00ebsh. Edhe pse [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-75647","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75647"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75647\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}