N\u00eb Lindjen e Mesme, nafta ka shpjeguar gjithmon\u00eb luft\u00ebrat. Por k\u00ebt\u00eb her\u00eb arma n\u00eb duart e aktor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm luftarak\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet edhe uji. Nd\u00ebrsa v\u00ebmendja e bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrqendruar te bombardimet, raketat dhe ngushtica e Hormuzit, n\u00eb \u201cluft\u00ebn e re t\u00eb Gjirit\u201d shfaqet nj\u00eb front shum\u00eb m\u00eb i heshtur dhe ndoshta edhe m\u00eb i rreziksh\u00ebm: ai i infrastruktur\u00ebs ujore. Nj\u00eb konflikt brenda konfliktit.<\/p>\n
Dit\u00ebn e djeshme nj\u00eb impiant p\u00ebr desalinimin e ujit (procesi i heqjes s\u00eb krip\u00ebs dhe mineraleve nga uji i detit p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb t\u00eb pijsh\u00ebm) n\u00eb ishullin iranian Qeshm u godit nga nj\u00eb sulm, q\u00eb fillimisht iu atribuua nga mediat izraelite Emirateve t\u00eb Bashkuara Arabe, m\u00eb pas u shoq\u00ebrua me versione kontradiktore dhe me mund\u00ebsi p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsi amerikane. Efekti ishte i menj\u00ebhersh\u00ebm: mbi tridhjet\u00eb fshatra t\u00eb ishullit mbet\u00ebn pa furnizim me uj\u00eb. Pothuajse n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Bahreini denoncoi d\u00ebme t\u00eb shkaktuara nga nj\u00eb dron iranian ndaj nj\u00eb impianti t\u00eb tij t\u00eb desalinimit. \u00cbsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb nga fillimi i p\u00ebrleshjeve q\u00eb k\u00ebto struktura identifikohen si objektiva ushtarake.<\/p>\n
Mesazhi \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb: p\u00ebrdorimi i burimeve themelore si arm\u00eb p\u00ebrplasjeje rrezikon ta shnd\u00ebrroj\u00eb luft\u00ebn energjetike n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr uj\u00eb. Statistikat mbi disponueshm\u00ebrin\u00eb e ujit tregojn\u00eb se brisht\u00ebsia e rajonit \u00ebsht\u00eb strukturore. N\u00eb brigjet e Gjirit Persik, qindra impiante desalinimi e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb pijsh\u00ebm ujin e detit, duke p\u00ebrfaq\u00ebsuar burimin kryesor t\u00eb furnizimit p\u00ebr miliona njer\u00ebz. Pa k\u00ebto struktura, shum\u00eb qytete t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Gjirit nuk do t\u00eb mund t\u00eb mb\u00ebshtesnin popullsit\u00eb e tyre dhe fluksin e madh t\u00eb turist\u00ebve.<\/p>\n
Var\u00ebsia nga kjo teknologji \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e lart\u00eb: n\u00eb Kuvajt rreth 90% e ujit t\u00eb pijsh\u00ebm vjen nga desalinimi; n\u00eb Oman mbi 85%; n\u00eb Arabin\u00eb Saudite rreth 70%. Bahreini dhe Katari varen pothuajse t\u00ebr\u00ebsisht nga k\u00ebto impiante p\u00ebr furnizimin e zonave urbane. Edhe Izraeli, pavar\u00ebsisht nj\u00eb sistemi shum\u00eb t\u00eb avancuar, siguron rreth 80% t\u00eb ujit t\u00eb pijsh\u00ebm nga desalinimi. Emiratet e Bashkuara Arabe kan\u00eb nj\u00eb var\u00ebsi disi m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt (40\u201345%) fal\u00eb rezervave n\u00ebntok\u00ebsore m\u00eb t\u00eb larmishme, por edhe aty stabiliteti i metropoleve bregdetare mbetet i lidhur ngusht\u00eb me funksionimin e impianteve. Goditja e tyre do t\u00eb thot\u00eb d\u00ebmtim i jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme t\u00eb popullsis\u00eb.<\/p>\n
P\u00ebr Iranin, \u00e7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb delikate. Republika Islamike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb thata t\u00eb rajonit dhe merr reshje vjetore sa nj\u00eb e pesta e mesatares globale, nd\u00ebrsa bujq\u00ebsia konsumon mbi 90% t\u00eb burimeve t\u00eb ujit t\u00eb \u00ebmb\u00ebl. Midis viteve 1970 dhe 2017, disponueshm\u00ebria e ujit p\u00ebr banor u ul me rreth 58%, duke treguar thell\u00ebsin\u00eb e kriz\u00ebs ujore. Ndryshimet klimatike, shkret\u00ebtir\u00ebzimi, rritja demografike dhe politikat joefikase e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb situat\u00ebn edhe m\u00eb t\u00eb brisht\u00eb. Mungesa e ujit ka nxitur protesta n\u00eb provinca si Khuzestan.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, lufta merr nj\u00eb dimension t\u00eb ri: goditja e infrastruktur\u00ebs energjetike d\u00ebmton ekonomin\u00eb, nd\u00ebrsa goditja e infrastruktur\u00ebs ujore prek drejtp\u00ebrdrejt mbijetes\u00ebn e komuniteteve. Uji ka qen\u00eb prej koh\u00ebsh pjes\u00eb e gjeopolitik\u00ebs s\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme, nga mosmarr\u00ebveshjet mbi Dig\u00ebn e Rilindjes mes Etiopis\u00eb dhe Egjiptit, te tensionet mbi lumin Jordan mes Izraelit dhe Jordanis\u00eb, te konfliktet mbi lumenjt\u00eb Tigri dhe Eufrat mes Turqis\u00eb, Siris\u00eb dhe Irakut, apo mosmarr\u00ebveshjet mes Iranit dhe Irakut p\u00ebr lumenj e diga nd\u00ebrkufitare.<\/p>\n
Rajoni \u00ebsht\u00eb sot nj\u00eb nga zonat m\u00eb t\u00eb prekura nga stresi ujor: mbi dy t\u00eb tretat e popullsis\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb kushte t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb ujit. Presioni demografik, shkret\u00ebtir\u00ebzimi dhe varf\u00ebrimi i burimeve po e shnd\u00ebrrojn\u00eb aksesin n\u00eb uj\u00eb n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje gjithnj\u00eb e m\u00eb strategjike. Deri tani, shum\u00eb vende kishin shmangur goditjen e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre strukturave p\u00ebr shkak t\u00eb pasojave humanitare. Por p\u00ebrshkall\u00ebzimi aktual duket se e ka ulur edhe k\u00ebt\u00eb prag.<\/p>\n
N\u00ebse lufta e konsolidon k\u00ebt\u00eb front t\u00eb ri, pasojat mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb thella. Ndryshe nga nafta, q\u00eb mund t\u00eb ridistribuohet n\u00eb tregjet globale, uji nuk ka alternativa t\u00eb menj\u00ebhershme. Dhe n\u00eb nj\u00eb nga rajonet m\u00eb t\u00eb thata t\u00eb planetit, ta shnd\u00ebrrosh n\u00eb arm\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb godas\u00ebsh jo vet\u00ebm shtetet, por vet\u00eb mbijetes\u00ebn e shoq\u00ebrive q\u00eb i banojn\u00eb. N\u00eb Lindjen e Mesme, gjeopolitika e energjis\u00eb ka dominuar gjithmon\u00eb konfliktin. Por kjo luft\u00eb mund t\u2019i kujtoj\u00eb bot\u00ebs se burimi v\u00ebrtet i paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm nuk \u00ebsht\u00eb nafta. \u00cbsht\u00eb uji. \/La Stampa<\/p>\n
The post Nga nafta te uji, fronti i ri i luft\u00ebs n\u00eb Gjirin Persik<\/a> appeared first on Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" N\u00eb Lindjen e Mesme, nafta ka shpjeguar gjithmon\u00eb luft\u00ebrat. Por k\u00ebt\u00eb her\u00eb arma n\u00eb duart e aktor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm luftarak\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet edhe uji. Nd\u00ebrsa v\u00ebmendja e bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrqendruar te bombardimet, raketat dhe ngushtica e Hormuzit, n\u00eb \u201cluft\u00ebn e re t\u00eb Gjirit\u201d shfaqet nj\u00eb front shum\u00eb m\u00eb i heshtur dhe ndoshta edhe […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-75581","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75581"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75581\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}