{"id":75148,"date":"2026-03-07T14:48:25","date_gmt":"2026-03-07T14:48:25","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/03\/07\/ivan-illich-dhe-dilema-e-arsimit\/"},"modified":"2026-03-07T14:48:25","modified_gmt":"2026-03-07T14:48:25","slug":"ivan-illich-dhe-dilema-e-arsimit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/03\/07\/ivan-illich-dhe-dilema-e-arsimit\/","title":{"rendered":"Ivan Illich dhe dilema e arsimit"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Nga Namir Lapardhaja<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Si \u00e7do 7 Mars n\u00eb vendin ton\u00eb p\u00ebrkujtohet Dita e M\u00ebsuesit, e cila mbart nj\u00eb simbol historik, q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me hapjen e shkoll\u00ebs s\u00eb par\u00eb komb\u00ebtare n\u00eb Kor\u00e7\u00eb.<\/p>\n<p>Jo vet\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb, ku dija vijon t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr rrug\u00ebt e sigurta t\u00eb t\u00eb ecurit p\u00ebrpara, figura e m\u00ebsuesit mbetet e respektuar.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, vlen t\u00eb kujtojm\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr provokativ, i ardhur edhe n\u00eb shqip nga sht\u00ebpia botuese \u2018Pika pa sip\u00ebrfaqe\u2019, e q\u00eb \u00ebsht\u00eb \u201cShoq\u00ebria pa shkoll\u00eb\u201d, me autor Ivan Illich, nj\u00eb vep\u00ebr q\u00eb prej m\u00eb shum\u00eb se pes\u00eb dekadash vazhdon t\u00eb ngjall\u00eb debate n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr, shkrimtari nuk sulmon rolin e m\u00ebsuesit, por ai v\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje vet\u00eb iden\u00eb se arsimi duhet t\u00eb identifikohet domosdoshm\u00ebrisht me institucionin e shkoll\u00ebs. Sipas tij, shoq\u00ebrit\u00eb moderne kan\u00eb krijuar nj\u00eb lloj miti, q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me at\u00eb se dija prodhohet vet\u00ebm brenda klas\u00ebs, se t\u00eb m\u00ebsuarit vjen vet\u00ebm nga m\u00ebsimdh\u00ebnia dhe se vlera e nj\u00eb njeriu matet nga diploma q\u00eb mban n\u00eb dor\u00eb.<\/p>\n<p>Illich argumenton se shkolla nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm vend ku m\u00ebsohen l\u00ebnd\u00ebt, por ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb institucion q\u00eb prodhon edhe nj\u00eb \u201ckurrikul\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb\u201d, q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me bindjen se vet\u00ebm ekspert\u00ebt kan\u00eb autoritet mbi dijen, se renditja institucionale \u00ebsht\u00eb e natyrshme dhe se suksesi duhet t\u00eb kaloj\u00eb p\u00ebrmes certifikatave dhe titujve. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, shkolla, sipas tij, nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb vend edukimi, por nj\u00eb mekaniz\u00ebm q\u00eb riprodhon m\u00ebnyr\u00ebn si funksionon shoq\u00ebria.<\/p>\n<p>P\u00ebr hir t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, tezat q\u00eb Illich shtron jan\u00eb disi radikale, sepse ai nuk dikuton thjesht iden\u00eb e mosfunksionimit mir\u00eb t\u00eb shkoll\u00ebs, por p\u00ebr t\u00eb problem \u00ebsht\u00eb vet\u00eb ideja e shkoll\u00ebs si monopol i dijes, k\u00ebshtu q\u00eb ai propozon nj\u00eb model krejt\u00ebsisht tjet\u00ebr, q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me nj\u00eb shoq\u00ebri ku t\u00eb m\u00ebsuarit zhvillohet p\u00ebrmes rrjeteve t\u00eb hapura, bashk\u00ebpunimit, p\u00ebrvoj\u00ebs dhe shk\u00ebmbimit t\u00eb lir\u00eb t\u00eb njohurive mes njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>Shum\u00eb e kan\u00eb par\u00eb k\u00ebt\u00eb si utopi, sepse p\u00ebr shoq\u00ebrinn\u00eb moderne shkolla ngelet nj\u00eb institucion i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, mir\u00ebpo r\u00ebnd\u00ebsia e librit ngelet te pyetjet q\u00eb ai ngre, e q\u00eb jan\u00eb mjaft konkrete dhe aktuale edhe p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb: a e ngat\u00ebrrojm\u00eb dijen me diplom\u00ebn dhe arsimin me burokracin\u00eb e shkollimit.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht t\u00eb gjithave, nj\u00eb pjes\u00eb e ideve t\u00eb Illich-it, q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb edhe jasht\u00eb mureve t\u00eb shkoll\u00ebs, ngelen mjaft aktuale dhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, nj\u00eb sfid\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn sot flitet dhe diskutohet shum\u00eb dhe nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb qasje tjet\u00ebr bashk\u00ebvepruese dijes teorike me at\u00eb praktike.<\/p>\n<p>Ndaj ky 7 Mars \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi e mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb reflektuar jo vet\u00ebm p\u00ebr rolin q\u00eb duhet t\u00eb ket\u00eb m\u00ebsuesi, por edhe p\u00ebr vet\u00eb kuptimin q\u00eb duhet t\u00eb ket\u00eb arsimi, sepse, si\u00e7 edhe thuhet shpesh, m\u00ebsuesi i mir\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb thjesht ai q\u00eb p\u00ebr\u00e7on dijet n\u00eb form\u00eb dogme arsimore, por ai q\u00eb ndez te nx\u00ebn\u00ebsi d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Namir Lapardhaja Si \u00e7do 7 Mars n\u00eb vendin ton\u00eb p\u00ebrkujtohet Dita e M\u00ebsuesit, e cila mbart nj\u00eb simbol historik, q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me hapjen e shkoll\u00ebs s\u00eb par\u00eb komb\u00ebtare n\u00eb Kor\u00e7\u00eb. Jo vet\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb, ku dija vijon t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr rrug\u00ebt e sigurta t\u00eb t\u00eb ecurit p\u00ebrpara, figura e m\u00ebsuesit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-75148","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75148"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75148\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}