{"id":72416,"date":"2026-02-23T15:48:19","date_gmt":"2026-02-23T15:48:19","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/02\/23\/si-erdhi-hekurudha-ne-shqiperi\/"},"modified":"2026-02-23T15:48:19","modified_gmt":"2026-02-23T15:48:19","slug":"si-erdhi-hekurudha-ne-shqiperi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/02\/23\/si-erdhi-hekurudha-ne-shqiperi\/","title":{"rendered":"Si erdhi hekurudha n\u00eb Shqip\u00ebri?"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Nga Enver Robelli<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Shteti i ri shqiptar, sa i p\u00ebrket transportit, ishte nj\u00eb vend n\u00eb zhvillim pa nj\u00eb infrastruktur\u00eb adekuate dhe madje edhe zgjerimi progresiv i hekurudh\u00ebs n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore kishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb kthes\u00eb t\u00eb madhe duke anashkaluar Shqip\u00ebrin\u00eb, shkruan linguisti Joachim Matzinger n\u00eb k\u00ebt\u00eb nj\u00eb trajtes\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr n\u00eb gazet\u00ebn austriake \u201cDER STANDARD\u201d.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm n\u00eb trazirat e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, kur vendi ishte pushtuar n\u00eb veri nga trupat e ushtris\u00eb austro-hungareze, pushtuesit nd\u00ebrtuan hekurudha fushore me binar\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb, t\u00eb cilat fillimisht t\u00ebrhiqeshin nga kuajt dhe m\u00eb von\u00eb nga lokomotiva me avull ose me akumulator\u00eb p\u00ebr transportin e trupave; sipas shpik\u00ebsit t\u00eb tyre Paul Decauville, ato u quajt\u00ebn thjesht Decauville (shqip dekovil).<\/p>\n<p>N\u00eb jug t\u00eb vendit, i cili pjes\u00ebrisht ishte i pushtuar nga italian\u00ebt, u nd\u00ebrtua gjithashtu nj\u00eb hekurudh\u00eb me binar\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb, e cila t\u00eb \u00e7onte nga qyteti port i Vlor\u00ebs drejt minierave t\u00eb bitumit n\u00eb Selenic\u00eb, n\u00ebnvizon Matzinger. N\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb luft\u00ebs, gjat\u00eb t\u00ebrheqjes s\u00eb trupave austro-hungareze nga Shqip\u00ebria, k\u00ebto hekurudha fushore kryesisht u \u00e7montuan; \u00e7far\u00eb mbeti nga rrjeti hekurudhor, ashtu si lidhja Vlor\u00eb-Selenic\u00eb, vazhdoi t\u00eb p\u00ebrdorej p\u00ebr q\u00ebllime industriale gjat\u00eb viteve mes dy luft\u00ebrave bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>U desh t\u00eb pritej viti 1947, kur n\u00eb Shqip\u00ebri, ku Partia Komuniste kishte marr\u00eb pushtetin q\u00eb nga viti 1944, u p\u00ebrurua hekurudha e par\u00eb e rregullt me binar\u00eb standard prej 1435 mm. Kjo u b\u00eb me ndihm\u00ebn e Jugosllavis\u00eb. Kjo linj\u00eb e par\u00eb me nj\u00eb gjat\u00ebsi prej rreth 43 kilometrash lidhte qytetin port t\u00eb Durr\u00ebsit me qytetin e vog\u00ebl t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Mesme, Peqinin.<\/p>\n<p>Deri n\u00eb mesin e viteve tet\u00ebdhjet\u00eb, rrjeti hekurudhor p\u00ebr transportin e pasagjer\u00ebve dhe mallrave u zgjerua gradualisht, me ndihm\u00ebn e krahut t\u00eb pun\u00ebs t\u00eb \u201cvullnetar\u00ebve\u201d (p.sh. student\u00ebve) dhe t\u00eb burgosurve, deri n\u00eb nj\u00eb gjat\u00ebsi totale prej 677 kilometrash (linja kryesore dhe dyt\u00ebsore).<\/p>\n<p>Materiali l\u00ebviz\u00ebs (lokomotivat dhe vagon\u00ebt) erdhi nga vendet v\u00ebllez\u00ebr socialist\u00eb (ve\u00e7an\u00ebrisht nga \u00c7ekosllovakia), por edhe nga Kina dhe pas r\u00ebnies s\u00eb regjimit nga Italia, duke pasqyruar k\u00ebshtu historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb me marr\u00ebdh\u00ebniet e saj politike t\u00eb ndryshueshme, shkruan Matzinger.<\/p>\n<p>Me kthes\u00ebn politike t\u00eb vitit 1990 n\u00eb Shqip\u00ebri, e cila solli p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb hapjen e pakufizuar t\u00eb kufijve, dhe me gjendjen kaotike pas r\u00ebnies s\u00eb shoq\u00ebrive financiare kriminale (piramidale), hekurudha shqiptare p\u00ebrjetoi p\u00ebrfundimisht r\u00ebnien e saj.<\/p>\n<p>Infrastruktura u shkat\u00ebrrua pjes\u00ebrisht me dashje, nd\u00ebrsa vet\u00eb kompania hekurudhore nuk zot\u00ebronte as burime financiare dhe as materiale p\u00ebr mir\u00ebmbajtjen apo aq m\u00eb pak p\u00ebr p\u00ebrt\u00ebritjen e rrjetit t\u00eb saj hekurudhor. Simbol i k\u00ebsaj r\u00ebnieje \u00ebsht\u00eb edhe fakti se stacioni i trenit i kryeqytetit, Tiran\u00ebs, u shemb n\u00eb vitin 2013.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Enver Robelli Shteti i ri shqiptar, sa i p\u00ebrket transportit, ishte nj\u00eb vend n\u00eb zhvillim pa nj\u00eb infrastruktur\u00eb adekuate dhe madje edhe zgjerimi progresiv i hekurudh\u00ebs n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore kishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb kthes\u00eb t\u00eb madhe duke anashkaluar Shqip\u00ebrin\u00eb, shkruan linguisti Joachim Matzinger n\u00eb k\u00ebt\u00eb nj\u00eb trajtes\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr n\u00eb gazet\u00ebn austriake \u201cDER STANDARD\u201d. Vet\u00ebm [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-72416","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=72416"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72416\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=72416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=72416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}