{"id":7013,"date":"2025-02-24T16:33:30","date_gmt":"2025-02-24T16:33:30","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/02\/24\/kohet-e-erreta-te-perendimit-2\/"},"modified":"2025-02-24T16:33:30","modified_gmt":"2025-02-24T16:33:30","slug":"kohet-e-erreta-te-perendimit-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/02\/24\/kohet-e-erreta-te-perendimit-2\/","title":{"rendered":"Koh\u00ebt e err\u00ebta t\u00eb Per\u00ebndimit"},"content":{"rendered":"<p>Nga Paolo Gentiloni<\/p>\n<p>T\u00eb habitur, t\u00eb pasigurt, t\u00eb humbur, evropian\u00ebt ndjekin t\u00eb pafuqish\u00ebm cunamin q\u00eb prej nj\u00eb muaji ka tronditur rendin bot\u00ebror. Jan\u00eb jetim\u00eb t\u00eb Per\u00ebndimit.<\/p>\n<p>Amerika mbetet nj\u00eb demokraci e madhe, natyrisht. Dhe vala, her\u00ebt a von\u00eb, do t\u00eb t\u00ebrhiqet: ekzistojn\u00eb kund\u00ebrpeshat institucionale, Kongresi, mediat, zgjedhjet e mesmandatit pas nj\u00ebzet muajsh. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb t\u00eb mbetemi t\u00eb lidhur me marr\u00ebdh\u00ebniet tona t\u00eb vjetra transatlantike. Por nd\u00ebrkoh\u00eb, \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb p\u00ebrballemi me nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb re.<\/p>\n<p>Dridhen shtyllat e rendit bot\u00ebror q\u00eb ka mbizot\u00ebruar p\u00ebr tet\u00ebdhjet\u00eb vjet: ato t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve mes shteteve t\u00eb sanksionuara nga Karta e OKB-s\u00eb, ato ekonomiko-financiare t\u00eb nd\u00ebrtuara mbi institucionet e Bretton Woods, flamujt e Per\u00ebndimit t\u00eb liris\u00eb dhe shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs, selit\u00eb multilaterale p\u00ebr rregullimin e tregtis\u00eb bot\u00ebrore, reduktimin e varf\u00ebris\u00eb, tranzicionin klimatik. Gj\u00ebra t\u00eb nj\u00eb kohe tjet\u00ebr, tashm\u00eb t\u00eb shp\u00ebrfillura ose t\u00eb l\u00ebna n\u00eb krah\u00ebt e nostalgjis\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr presidentin Trump duket se n\u00eb epok\u00ebn e art\u00eb q\u00eb ka premtuar, t\u00eb vetmet q\u00eb kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi jan\u00eb interesat sovrane. Nuk dihet n\u00ebse pas k\u00ebtij vullneti p\u00ebr t\u00eb imponuar ligjin e m\u00eb t\u00eb fortit fshihet nj\u00eb strategji e mir\u00ebfillt\u00eb, por kam frik\u00eb se autokrat\u00ebt do t\u00eb jen\u00eb ata q\u00eb do ta festojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>Shumica e evropian\u00ebve mendojn\u00eb ndryshe. Ata e din\u00eb se ky rend bot\u00ebror ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsim, por jo p\u00ebr t\u2019u shkelur me k\u00ebmb\u00eb, dhe se mbi Evrop\u00ebn r\u00ebndon nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e madhe. K\u00ebsaj p\u00ebrgjegj\u00ebsie duhet t\u2019i p\u00ebrkushtohemi me urgjenc\u00eb, tani q\u00eb edhe zgjedhjet n\u00eb Gjermani kan\u00eb konfirmuar se, pavar\u00ebsisht forc\u00ebs s\u00eb ekstremit t\u00eb djatht\u00eb dhe fragmentimit t\u00eb Bundestagut, shumica d\u00ebrrmuese e votuesve jan\u00eb n\u00eb an\u00ebn e Evrop\u00ebs.<\/p>\n<p>Sot, tre vjet pas fillimit t\u00eb pushtimit t\u00eb p\u00ebrgjaksh\u00ebm t\u00eb Ukrain\u00ebs nga Rusia, Ursula von der Leyen ndodhet n\u00eb Kiev me lider\u00eb t\u00eb tjer\u00eb evropian\u00eb. Dhe \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se testi i par\u00eb i vullnetit ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos luajtur rolin e somnambul\u00ebve do t\u00eb jet\u00eb pik\u00ebrisht mb\u00ebshtetja p\u00ebr Ukrain\u00ebn.<\/p>\n<p>Lider\u00eb t\u00eb tjer\u00eb evropian\u00eb, i pari nd\u00ebr ta sot Macron, do t\u00eb jen\u00eb k\u00ebto dit\u00eb n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb. N\u00eb Kiev dhe n\u00eb Uashington duhen fjal\u00eb t\u00eb qarta. P\u00ebr Bashkimin Evropian, diktatori nuk \u00ebsht\u00eb aspak Zelensky, i cili vazhdon t\u00eb d\u00ebshmoj\u00eb guxim n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb vendit t\u00eb tij; dhe agresori nuk \u00ebsht\u00eb aspak Ukraina.<\/p>\n<p>N\u00eb tryez\u00eb duhet t\u00eb vendosen paketa t\u00eb reja ndihmash evropiane, p\u00ebrfshir\u00eb edhe ato ushtarake, dhe gatishm\u00ebria p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar \u00e7do negociat\u00eb n\u00eb bashk\u00ebpunim me Shtetet e Bashkuara, por vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb paqe t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme. Nj\u00eb dor\u00ebzim, p\u00ebrkundrazi, do t\u00eb n\u00ebnkuptonte p\u00ebrshpejtimin e luft\u00ebrave t\u00eb reja n\u00eb tok\u00ebn evropiane.<\/p>\n<p>Krah mb\u00ebshtetjes p\u00ebr Ukrain\u00ebn, prioriteti i dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb mbrojtja e p\u00ebrbashk\u00ebt evropiane, nj\u00eb perspektiv\u00eb q\u00eb presidenca Trump mund ta b\u00ebj\u00eb m\u00eb n\u00eb fund t\u00eb realizueshme. Nuk mjafton t\u00eb shpenzosh disa dhjet\u00ebra pik\u00eb p\u00ebrqindje m\u00eb shum\u00eb t\u00eb PBB-ve komb\u00ebtare, sepse n\u00ebse nuk reduktohet fragmentimin dhe shp\u00ebrdorimet, nuk do t\u00eb kemi as nj\u00eb industri dhe as nj\u00eb mbrojtje t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb evropiane.<\/p>\n<p>Nuk ka kuptim t\u00eb vihet p\u00ebrball\u00eb financimi i mbrojtjes dhe ai i zhvillimit, sepse n\u00ebse duam nj\u00eb paqe t\u00eb q\u00ebndrueshme, do t\u00eb duhet ta mbrojm\u00eb at\u00eb, kryesisht vet\u00eb; dhe n\u00ebse nuk jemi n\u00eb gjendje t\u00eb mbrohemi, edhe sistemi yn\u00eb i mir\u00ebqenies do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb rrezik. Nevojiten blerje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta dhe sisteme mbrojtjeje evropiane, me synimin e nj\u00eb mbrojtjeje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt q\u00eb plot\u00ebson NATO-n.<\/p>\n<p>Ukraina dhe mbrojtja e p\u00ebrbashk\u00ebt nuk jan\u00eb sfidat e vetme p\u00ebr Bashkimin Evropian. Raportet e fundit t\u00eb Mario Draghi-t dhe Enrico Lett\u00ebs kan\u00eb hartuar nj\u00eb agjend\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyer p\u00ebr prioritetet e nj\u00eb tregu t\u00eb vet\u00ebm konkurrues. Dhe n\u00eb sfond duket se po shfaqet madje ndonj\u00eb drit\u00eb e s\u00eb ardhmes, si\u00e7 kur kandidati p\u00ebr kancelar, Friedrich Merz, aludon p\u00ebr nj\u00eb lloj evropianizimi t\u00eb force de frappe franceze. Ndoshta, shtoj un\u00eb, e shoq\u00ebruar me nj\u00eb fillim evropianizimi t\u00eb Buxhetit dhe Thesarit. Nj\u00eb skenar, ende i larg\u00ebt sot, q\u00eb mund t\u00eb rihap\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb shk\u00ebmbimi t\u00eb madh si ai q\u00eb n\u00eb vitet n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb mund\u00ebsoi ribashkimin e Gjermanis\u00eb dhe lindjen e euros.<\/p>\n<p>Ora m\u00eb e err\u00ebt e Per\u00ebndimit mund t\u00eb jet\u00eb \u2013 duhet t\u00eb jet\u00eb \u2013 ora e Evrop\u00ebs. N\u00eb vendet evropiane, forcat kund\u00ebr Bashkimit jan\u00eb pakic\u00eb, por nj\u00eb pakic\u00eb aspak e heshtur. Mb\u00ebshtet\u00ebsit e Bashkimit, p\u00ebrkundrazi, jan\u00eb shumic\u00eb e madhe, por e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb z\u00ebrin e tyre t\u00eb d\u00ebgjohet. Dhe shpesh, z\u00ebri i tyre duket m\u00eb shum\u00eb kritik sesa mb\u00ebshtet\u00ebs ndaj Evrop\u00ebs.<\/p>\n<p>Tani dob\u00ebsia, vonesat, p\u00ebr\u00e7arjet mes vendeve jan\u00eb m\u00eb se t\u00eb dukshme. Po aq e dukshme \u00ebsht\u00eb edhe nevoja p\u00ebr t\u00eb reformuar Bashkimin dhe p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb nga kafazi i vetokracis\u00eb. Por pa Evrop\u00ebn, pa fuqin\u00eb e saj tregtare, pa modelin e saj social, pa vlerat e saj t\u00eb liris\u00eb, do t\u00eb jemi thjesht n\u00eb m\u00ebshir\u00eb t\u00eb cunamit. Dhe n\u00ebse ky \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet nj\u00eb moment i r\u00ebnd\u00eb, ndoshta \u00ebsht\u00eb koha p\u00ebr t\u00eb ndalur ankesat e vazhdueshme mbi kufizimet e BE-s\u00eb. Do t\u00eb shpallja nj\u00eb moratorium mbi vet\u00ebdenigrimin, p\u00ebr t\u2019u bashkuar, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb k\u00ebto muaj, rreth fatit ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, t\u00eb nd\u00ebrlikuar, por t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm evropian. P\u00ebr t\u00eb integruar patriotizmin ton\u00eb komb\u00ebtar me nj\u00eb patriotiz\u00ebm t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm evropian. Madje duke adoptuar nj\u00eb slogan q\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Atlantikut: right or wrong, it\u2019s my Europe. \/ n\u00eb shqip nga bota.al<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/02\/kohet-e-erreta-te-perendimit\/\">Koh\u00ebt e err\u00ebta t\u00eb Per\u00ebndimit<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Paolo Gentiloni T\u00eb habitur, t\u00eb pasigurt, t\u00eb humbur, evropian\u00ebt ndjekin t\u00eb pafuqish\u00ebm cunamin q\u00eb prej nj\u00eb muaji ka tronditur rendin bot\u00ebror. Jan\u00eb jetim\u00eb t\u00eb Per\u00ebndimit. Amerika mbetet nj\u00eb demokraci e madhe, natyrisht. Dhe vala, her\u00ebt a von\u00eb, do t\u00eb t\u00ebrhiqet: ekzistojn\u00eb kund\u00ebrpeshat institucionale, Kongresi, mediat, zgjedhjet e mesmandatit pas nj\u00ebzet muajsh. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7013","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7013","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7013"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7013\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7013"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7013"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7013"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}