{"id":69298,"date":"2026-02-09T06:04:57","date_gmt":"2026-02-09T06:04:57","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/02\/09\/serbia-dhe-rmv-hyjne-ne-rrjetin-e-fabrikave-ai-shqiperia-me-diellen-mbetet-jashte\/"},"modified":"2026-02-09T06:04:57","modified_gmt":"2026-02-09T06:04:57","slug":"serbia-dhe-rmv-hyjne-ne-rrjetin-e-fabrikave-ai-shqiperia-me-diellen-mbetet-jashte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/02\/09\/serbia-dhe-rmv-hyjne-ne-rrjetin-e-fabrikave-ai-shqiperia-me-diellen-mbetet-jashte\/","title":{"rendered":"Serbia dhe RMV hyjn\u00eb n\u00eb rrjetin e fabrikave AI, Shqip\u00ebria me Diell\u00ebn mbetet jasht\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Serbia dhe Maqedonia e Veriut jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb me financime konkrete n\u00eb rrjetin europian t\u00eb infrastruktur\u00ebs s\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale dhe do t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb financime direkte nga Bashkimi Europian p\u00ebr nd\u00ebrtimin e qendrave komb\u00ebtare t\u00eb IA dhe integrimin n\u00eb ekosistemin europian t\u00eb superkompjuterave.<\/p>\n<h4>Shqip\u00ebria, e cila ka promovuar s\u00eb fundmi veten si nj\u00eb nga vendet e pakta n\u00eb bot\u00eb q\u00eb ka nj\u00eb ministre t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale, t\u00eb pag\u00ebzuar me emrin Diella nuk ka marr\u00eb financime n\u00eb k\u00ebt\u00eb faz\u00eb t\u00eb programeve, sipas hart\u00ebs dhe list\u00ebs s\u00eb publikuar nga Komisoni Europian, ndon\u00ebse \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e rrjetit t\u00eb superkompjuterave t\u00eb Europ\u00ebs nga qershori i vitit t\u00eb kaluar.<\/h4>\n<p>Serbia dhe Maqedonia e Veriut p\u00ebrfshihen n\u00eb dy projektet e \u201cAi Factory Antennas\u201d (porta rajonale drejt infrastruktur\u00ebs europiane t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale).<\/p>\n<p>Serbia do t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb rreth 3.8 milion\u00eb euro financim nga Bashkimi Europian p\u00ebr projektin SAIFA (Serbian Artificial Intelligence Factory Antenna), nj\u00eb platform\u00eb komb\u00ebtare p\u00ebr zhvillimin dhe testimin e inteligjenc\u00ebs artificiale.<\/p>\n<p>Projekti synon t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb hub komb\u00ebtar q\u00eb do t\u2019u jap\u00eb akses institucioneve publike, universiteteve, start-up-eve dhe industris\u00eb n\u00eb burime kompjuterike, mjete IA, databaza dhe ekspertiz\u00eb teknike.<\/p>\n<p>SAIFA do t\u00eb funksionoj\u00eb si pjes\u00eb e rrjetit europian t\u00eb AI Factories dhe do t\u00eb lidhet me qendrat PHAROS n\u00eb Greqi dhe IT4LIA n\u00eb Itali, duke mund\u00ebsuar testimin dhe zhvillimin e zgjidhjeve IA n\u00eb shkall\u00eb europiane. Projekti synon t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb zhvillimin e inteligjenc\u00ebs artificiale n\u00eb sektor\u00eb si sh\u00ebndet\u00ebsia, energjia, mjedisi dhe gjuha.<\/p>\n<p>Maqedonia e Veriut ka nisur projektin \u201cVezilka\u201d, qendra komb\u00ebtare e inteligjenc\u00ebs artificiale, me nj\u00eb vler\u00eb totale rreth 6 milion\u00eb euro, e bashk\u00ebfinancuar nga Bashkimi Europian p\u00ebrmes Horizon Europe dhe iniciativ\u00ebs EuroHPC, s\u00eb bashku me qeverin\u00eb dhe partner\u00eb vendor\u00eb.<\/p>\n<p>Qendra synon t\u00eb lidh\u00eb universitetet, shtetin dhe industrin\u00eb me rrjetin europian t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale dhe do t\u00eb funksionoj\u00eb si nyje e lidhur me Pharos AI Factory n\u00eb Greqi, duke u dh\u00ebn\u00eb institucioneve publike, kompanive dhe start-up-eve akses n\u00eb superkompjuter\u00eb dhe databaza europiane.<\/p>\n<p>Sipas autoriteteve t\u00eb vendit, projekti synon t\u00eb integroj\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut n\u00eb rrjetin europian t\u00eb qendrave t\u00eb IA dhe t\u00eb krijoj\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb reja p\u00ebr k\u00ebrkim shkencor, inovacion dhe zhvillim t\u00eb industris\u00eb teknologjike.<\/p>\n<h4>N\u00eb t\u00eb dy rastet, projektet synojn\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb akses p\u00ebr start-up-et, SME-t\u00eb dhe k\u00ebrkimin shkencor n\u00eb burime q\u00eb zakonisht jan\u00eb t\u00eb disponueshme vet\u00ebm p\u00ebr kompanit\u00eb e m\u00ebdha teknologjike. <span>N\u00eb nivel europian, k\u00ebto projekte jan\u00eb pjes\u00eb e iniciativ\u00ebs m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb AI Factories, nj\u00eb program i Bashkimit Europian p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar infrastruktur\u00eb industriale t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale. Q\u00ebllimi i tyre \u00ebsht\u00eb t\u00eb bashkojn\u00eb superkompjuter\u00eb, qendra t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, universitete dhe industri p\u00ebr t\u00eb krijuar ekosisteme t\u00eb plota zhvillimi t\u00eb IA dhe p\u00ebr t\u00eb rritur konkurrueshm\u00ebrin\u00eb globale t\u00eb ekonomis\u00eb europiane.<\/span><\/h4>\n<p>Paralelisht, Bashkimi Europian ka krijuar edhe konceptin e AI Factory Antennas, q\u00eb jan\u00eb qendra komb\u00ebtare ose rajonale q\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si pika lidh\u00ebse me AI Factories. K\u00ebto struktura u japin vendeve q\u00eb nuk kan\u00eb vet\u00eb superkompjuter\u00eb akses n\u00eb kapacitetet europiane t\u00eb IA, n\u00eb databaza dhe n\u00eb ekspertiz\u00eb teknike, duke mund\u00ebsuar zhvillimin e inovacionit dhe aplikimeve industriale. N\u00eb nivel europian, antenat e AI Factory financohen n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb programit Horizon Europe dhe EuroHPC, ku kontributi i BE p\u00ebr nj\u00eb anten\u00eb mund t\u00eb arrij\u00eb deri n\u00eb rreth 5 milion\u00eb euro, n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb projektit dhe bashk\u00ebfinancimit komb\u00ebtar.<\/p>\n<h4><strong>Projekti europian i AI Factories<\/strong><\/h4>\n<p>Programi i BE p\u00ebr AI Factories \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e strategjis\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb ekosistem europian t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale, duke u fokusuar te infrastruktura: superkompjuter\u00eb, qendra t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, fuqi llogarit\u00ebse dhe akses p\u00ebr startup-et dhe SME-t\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb periudh\u00ebn 2021-2027, investimet totale n\u00eb superkompjuter\u00eb dhe AI Factories pritet t\u00eb arrijn\u00eb rreth 10 miliard\u00eb euro vet\u00ebm p\u00ebrmes EuroHPC dhe programeve t\u00eb lidhura.<\/p>\n<h4>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, BE ka paralajm\u00ebruar edhe plane shum\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr AI n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Iniciativa InvestAI synon t\u00eb mobilizoj\u00eb deri n\u00eb 200 miliard\u00eb euro investime n\u00eb AI n\u00eb nivel publik dhe privat, ku p\u00ebrfshihet edhe fondi rreth 20 miliard\u00eb euro p\u00ebr AI \u201cgigafactories\u201d \u2013 qendra shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha trajnimi modelesh me qindra mij\u00ebra GPU secila. K\u00ebto qendra jan\u00eb projektuar si infrastruktura strategjike \u2014 nj\u00eb lloj \u201cenergjetike e re\u201d p\u00ebr ekonomin\u00eb dixhitale, q\u00eb i jep Europ\u00ebs mund\u00ebsi t\u00eb konkurroj\u00eb me SHBA dhe Kin\u00ebn n\u00eb zhvillimin e modeleve t\u00eb m\u00ebdha IA.<\/h4>\n<p>N\u00eb nivel m\u00eb specifik, rrjeti i AI Factories dhe Antennas n\u00eb Europ\u00eb ka angazhuar mbi 2.6 miliard\u00eb euro vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb rrjet t\u00eb par\u00eb t\u00eb fabrikave dhe antenave IA, rreth \u20ac55 milion\u00eb investim direkt t\u00eb BE p\u00ebr Antennas, plus bashk\u00ebfinancim nga shtetet pjes\u00ebmarr\u00ebse. Q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb q\u00eb \u00e7do vend t\u00eb ket\u00eb akses n\u00eb fuqi superkompjuterike edhe n\u00ebse nuk ka fizikisht nj\u00eb AI Factory.<\/p>\n<p>N\u00eb qershor 2025, Shqip\u00ebria u b\u00eb zyrtarisht vendi i 36-t\u00eb q\u00eb i bashkohet Nism\u00ebs s\u00eb P\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr Kompjuterik\u00eb me Performanc\u00eb t\u00eb Lart\u00eb (EuroHPC Joint Undertaking), rrjetit m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb superkompjuter\u00ebve n\u00eb Europ\u00eb.\/ Monitor<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2026\/02\/09\/serbia-dhe-rmv-hyjne-ne-rrjetin-e-fabrikave-ai-shqiperia-me-diellen-mbetet-jashte\/\">Serbia dhe RMV hyjn\u00eb n\u00eb rrjetin e fabrikave AI, Shqip\u00ebria me Diell\u00ebn mbetet jasht\u00eb<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Serbia dhe Maqedonia e Veriut jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb me financime konkrete n\u00eb rrjetin europian t\u00eb infrastruktur\u00ebs s\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale dhe do t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb financime direkte nga Bashkimi Europian p\u00ebr nd\u00ebrtimin e qendrave komb\u00ebtare t\u00eb IA dhe integrimin n\u00eb ekosistemin europian t\u00eb superkompjuterave. Shqip\u00ebria, e cila ka promovuar s\u00eb fundmi veten si nj\u00eb nga vendet e pakta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-69298","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69298"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69298\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69298"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}