{"id":67674,"date":"2026-01-31T20:48:32","date_gmt":"2026-01-31T20:48:32","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/01\/31\/bjorn-runa-ne-emer-te-rritjes\/"},"modified":"2026-01-31T20:48:32","modified_gmt":"2026-01-31T20:48:32","slug":"bjorn-runa-ne-emer-te-rritjes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/01\/31\/bjorn-runa-ne-emer-te-rritjes\/","title":{"rendered":"Bjorn Runa: N\u00eb em\u00ebr t\u00eb rritjes"},"content":{"rendered":"<p>Kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr rritjen ekonomike, t\u00eb gjith\u00eb e duam at\u00eb. Ndon\u00ebse jo gjithmon\u00eb e p\u00ebrkufizuar qart\u00eb dhe mund t\u00eb mos jemi plot\u00ebsisht dakort se \u00e7far\u00eb kuptojm\u00eb me \u201crritje\u201d, t\u00eb gjith\u00eb e adhurojm\u00eb si nj\u00eb ungjill laik t\u00eb dit\u00ebve tona. Rritja \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7far\u00eb politikan\u00ebt na premtojn\u00eb n\u00eb munges\u00eb t\u00eb imagjinat\u00ebs; ajo \u00e7ka ekonomist\u00ebt v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje, q\u00eb si e si t\u00eb mos flasin p\u00ebr konflikte t\u00eb mundshme sociale sepse ato jan\u00eb gjithnj\u00eb t\u00eb parehatshme; rritja \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7far\u00eb media \u201cvdes\u201d t\u00eb p\u00ebrs\u00ebrit\u00eb n\u00eb tituj lajmesh e artikujsh p\u00ebr t\u00eb p\u00ebr\u00e7uar siguri sa her\u00eb q\u00eb pasiguria rrezikon t\u00eb ngrej\u00eb kok\u00eb dhe t\u00eb dal\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqe. V\u00ebnia n\u00eb dyshim e saj (rritjes) shihet si joracionale, pasoj\u00eb e nostalgjis\u00eb q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnon zhvillimin e m\u00ebtejsh\u00ebm ekonomik t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Ato pak programe politike q\u00eb paraqiten n\u00eb koh\u00eb zgjedhjesh, thuajse gjithnj\u00eb tkurren n\u00eb nj\u00eb metrik\u00eb t\u00eb vetme \u2013 shifra m\u00eb t\u00eb larta, rritje e konsumit \u2013 nd\u00ebrsa askush nuk ka interes t\u00eb analizoj\u00eb rrethanat n\u00eb t\u00eb cilat kjo rritje ekonomike prodhohet dhe m\u00ebnyrat e jetes\u00ebs q\u00eb riorganizon.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit, rritja ekonomike n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb lidhur ngusht\u00eb me turizmin. Nd\u00ebrsa e lavd\u00ebrojm\u00eb si nj\u00eb sektor nga i cili t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrfitojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb apo n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr, shpesh injorojm\u00eb rolin e tij n\u00eb riform\u00ebsimin e tregut t\u00eb banesave, pun\u00ebs dhe jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme. Teksa mbajm\u00eb sh\u00ebnim shifrat q\u00eb rriten, harrojm\u00eb se rritja prodhon nj\u00ebkoh\u00ebsisht fitues dhe humb\u00ebs: njer\u00ebz q\u00eb e gjejn\u00eb veten n\u00eb maj\u00eb t\u00eb suksesit dhe t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb d\u00ebnuar t\u00eb mbeten t\u00eb paduksh\u00ebm. Dhe n\u00eb momentin q\u00eb pasojat sociale t\u00eb zgjerimit ekonomik fillojn\u00eb t\u00eb shfaqen \u2013 n\u00eb form\u00ebn e qirave t\u00eb paarritshme apo pun\u00ebs informale \u2013 ato rrall\u00ebher\u00eb adresohen n\u00eb nivel politikash. P\u00ebrkundrazi, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb trajtohen p\u00ebrmes rregullimit apo mbrojtjes sociale, pasojat e rritjes bien mbi individin, derisa institucionet t\u00eb mos ken\u00eb m\u00eb mund\u00ebsi t\u2019i injorojn\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri, pasojat sociale t\u00eb rritjes ekonomike t\u00eb mb\u00ebshtetur te turizmi shfaqen kryesisht vet\u00ebm kur kthehen n\u00eb \u00e7\u00ebshtje policore. Nj\u00eb nga shembujt m\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj dinamike jan\u00eb aksionet thuajse t\u00eb p\u00ebrditshme t\u00eb policis\u00eb q\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr punonj\u00ebset e huaja t\u00eb seksit, kryesisht nga Amerika e Jugut dhe Azia Lindore ose Juglindore. Aksione q\u00eb jan\u00eb kthyer tashm\u00eb n\u00eb rutin\u00eb p\u00ebr ciklin shqiptar t\u00eb lajmeve, jo sepse kan\u00eb di\u00e7ka t\u00eb re p\u00ebr t\u00eb treguar, por sepse p\u00ebrshtaten natyrsh\u00ebm me skenarin e njohur, ku nj\u00eb realitet kompleks reduktohet n\u00eb nj\u00eb problem q\u00eb \u201czgjidhet\u201d p\u00ebrmes nd\u00ebrhyrjes s\u00eb policis\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa p\u00ebr median k\u00ebto aksione p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb burim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm lajmesh n\u00eb dit\u00eb t\u00eb varfra nga zhvillime t\u00eb tjera \u2013 dhe p\u00ebr policin\u00eb nj\u00eb tregues t\u00eb duksh\u00ebm t\u00eb efikasitetit t\u00eb saj \u2013 ajo q\u00eb mbetet pa u analizuar \u00ebsht\u00eb se \u00e7far\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb realisht k\u00ebto arrestime. N\u00ebse puna e policis\u00eb vler\u00ebsohet kryesisht nga numri i personave q\u00eb \u201cbien n\u00eb pranga\u201d, at\u00ebher\u00eb kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb stimul t\u00eb rreziksh\u00ebm. Nj\u00eb stimul q\u00eb sh\u00ebnjestron m\u00eb leht\u00eb individ\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb aktivitete informale jo t\u00eb dhunshme, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt mbrojtja ligjore dhe sociale \u00ebsht\u00eb minimale.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem q\u00eb pritet vet\u00ebm t\u00eb thellohet, teksa ekonomia shqiptare riorganizohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb rreth turizmit. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb turizmi sjell hotele boutique dhe restorante cil\u00ebsore, por ai transformon gjithashtu tregun e banesave, pun\u00ebn dhe ekonomit\u00eb informale. N\u00eb qytetet m\u00eb t\u00eb prekura, lagje t\u00eb t\u00ebra po g\u00ebrryhen nga Airbnb-t\u00eb dhe qirat\u00eb ditore. Banesa dikur t\u00eb lidhura me komunitete t\u00eb q\u00ebndrueshme po shnd\u00ebrrohen gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh n\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb p\u00ebrkohshme kalimtare, ku mungon jo vet\u00ebm lidhja mes qiradh\u00ebn\u00ebsit dhe qiramarr\u00ebsit, por edhe ]do form\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsie. K\u00ebto hap\u00ebsira jan\u00eb ideale jo vet\u00ebm p\u00ebr turizmin, por edhe p\u00ebr pun\u00ebn informale dhe, n\u00eb raste t\u00eb caktuara, p\u00ebr ata q\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga trafiku i qenieve njer\u00ebzore.<\/p>\n<p>E gjith\u00eb kjo nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi. Prej koh\u00ebsh tashm\u00eb, Shqip\u00ebria mbetet nj\u00eb destinacion relativisht i leht\u00eb p\u00ebr t\u2019u aksesuar krahasuar me vendet e BE-s\u00eb apo shtete t\u00eb tjera per\u00ebndimore, ku regjimet e vizave jan\u00eb shtr\u00ebnguar. Kjo e ka b\u00ebr\u00eb vendin t\u00ebrheq\u00ebs p\u00ebr shum\u00eb gra dhe vajza t\u00eb reja q\u00eb nd\u00ebrkaq ekzistojn\u00eb n\u00eb skajet e mobilitetit global \u2013 jo p\u00ebr shkak t\u00eb siguris\u00eb apo dinjitetit m\u00eb t\u00eb madh q\u00eb ofron vendi yn\u00eb si destinacion, por sepse \u00ebsht\u00eb m\u00eb i arritsh\u00ebm.<\/p>\n<p>K\u00ebtu kontradikta b\u00ebhet e pamohueshme. Nuk mund t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb nj\u00eb ekonomi q\u00eb t\u00ebrheq turist\u00eb, ul barriera kufitare dhe inkurajon kthimin e banesave n\u00eb Airbnb, p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur m\u00eb pas pasojave t\u00eb parashikueshme duke arrestuar njer\u00ebzit m\u00eb vulnerab\u00ebl brenda k\u00ebtij sistemi. Nuk mund ta b\u00ebjm\u00eb t\u00eb leht\u00eb hyrjen e t\u00eb huajve n\u00eb Shqip\u00ebri dhe pastaj t\u2019i nd\u00ebshkojm\u00eb ata q\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb mbijetojn\u00eb brenda rrethanave q\u00eb vet\u00eb ne kemi krijuar.<\/p>\n<p>Ka ardhur momenti t\u00eb p\u00ebrballemi me nj\u00eb zgjedhje q\u00eb e kemi shmangur p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb, duke u fshehur pas videove t\u00eb aksioneve policore, titujve sensacional\u00eb dhe ambiguitetit moral. Ose duhet t\u00eb hapim nj\u00eb diskutim serioz p\u00ebr legalizimin e prostitucionit dhe trajtimin e tij si pun\u00eb \u2013 me rregulla, t\u00eb drejta, mbrojtje sh\u00ebndet\u00ebsore dhe mekanizma kund\u00ebr shfryt\u00ebzimit \u2013 ose duhet t\u00eb pranojm\u00eb hapur se duam nj\u00eb sistem me dyer t\u00eb mbyllura dhe t\u00eb shtr\u00ebngojm\u00eb politikat kufitare. Ajo q\u00eb nuk mund t\u00eb vazhdojm\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb zgjedhim versionin m\u00eb t\u00eb keq t\u00eb t\u00eb dyjave: kufij relativisht t\u00eb hapur dhe kriminalizim ekstrem t\u00eb nj\u00eb forme pune informale.<\/p>\n<p>Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, duhet patur parasysh se kriminalizimi i prostitucionit nuk e eliminon at\u00eb, por vet\u00ebm e shtyn drejt pasigurive m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, duke e b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb raportimin e abuzimeve, marrjen e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor dhe bashk\u00ebpunimin me autoritetet n\u00eb rastet kur kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb realisht me trafik t\u00eb qenieve njer\u00ebzore. Duhet t\u00eb mendojm\u00eb seriozisht n\u00ebse personat q\u00eb jan\u00eb nd\u00ebrkaq vulnerab\u00ebl \u2013 gra dhe vajza t\u00eb reja, shpesh t\u00eb huaja, q\u00eb nuk njohin gjuh\u00ebn dhe iu mungon \u00e7do rrjet shoq\u00ebror \u2013 duam v\u00ebrtet q\u00eb t\u2019i kthejm\u00eb n\u00eb kriminel\u00eb brenda nat\u00ebs, shpesh duke i l\u00ebn\u00eb me rekorde t\u00eb p\u00ebrhershme kriminale p\u00ebr akte q\u00eb nuk kan\u00eb d\u00ebmtuar ask\u00ebnd. N\u00ebse jo, n\u00ebse e kemi seriozisht luft\u00ebn kund\u00ebr trafikut, at\u00ebher\u00eb kriminalizimi i prostitucionit \u00ebsht\u00eb strategjia m\u00eb pak efikase q\u00eb mund t\u00eb imagjinojm\u00eb sepse ilegaliteti \u00ebsht\u00eb terreni m\u00eb pjellor p\u00ebr lul\u00ebzimin e trafikant\u00ebve. Ata mb\u00ebshteten tek frika, heshtja dhe k\u00ebrc\u00ebnimi me arrest apo deportim ndaj viktimave t\u00eb tyre dhe \u00e7do operaci\u00f3n policor q\u00eb sh\u00ebnjestron pun\u00ebtoret n\u00eb vend t\u00eb struktur\u00ebs, vet\u00ebm sa e p\u00ebrforcon k\u00ebt\u00eb disbalanc\u00eb pushteti.<\/p>\n<p>Nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb romanticizuar nj\u00eb industri q\u00eb shpesh \u00ebsht\u00eb brutale dhe shfryt\u00ebzuese, por p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb sinqert\u00eb s\u00eb pari me veten: ose e njohim prostitucionin si pun\u00eb dhe vendosim rregullat p\u00ebrkat\u00ebse, ose t\u00eb ridizenjojm\u00eb politikat tona kufitare dhe t\u00eb turizmit p\u00ebr t\u00eb reflektuar q\u00ebndrimin moral q\u00eb pretendojm\u00eb se mbajm\u00eb. \u00c7do gj\u00eb tjet\u00ebr e nd\u00ebrmjetme do t\u00eb ishte thjesht nj\u00eb performanc\u00eb, q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb dit\u00ebs mbetet larg zgjidhjes s\u00eb problemit. Por, ndoshta e v\u00ebrteta e parehatshme \u00ebsht\u00eb se sistemi aktual na sh\u00ebrben m\u00eb s\u00eb miri t\u00eb gjith\u00ebve ne: policis\u00eb, pasi siguron koh\u00ebn e nevojshme n\u00eb media p\u00ebr t\u00eb promovuar efikasitetin e saj; medias sepse ka gjithmon\u00eb nj\u00eb burim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm p\u00ebrmbajtjeje dhe publikut q\u00eb garantohet gjithmon\u00eb se \u201cpo punohet\u201d p\u00ebr sigurin\u00eb e tij. T\u00eb vetmit q\u00eb iu duhet t\u00eb paguajn\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, jan\u00eb ata m\u00eb pak n\u00eb gjendje p\u00ebr t\u2019u vet\u00ebmbrojtur. Kjo duhet t\u00eb mjaftoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar se kujt i sh\u00ebrben sistemi dhe k\u00eb supozohet t\u00eb l\u00ebr\u00eb gjithmon\u00eb t\u00eb pambrojtur.\/TEMA <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr rritjen ekonomike, t\u00eb gjith\u00eb e duam at\u00eb. Ndon\u00ebse jo gjithmon\u00eb e p\u00ebrkufizuar qart\u00eb dhe mund t\u00eb mos jemi plot\u00ebsisht dakort se \u00e7far\u00eb kuptojm\u00eb me \u201crritje\u201d, t\u00eb gjith\u00eb e adhurojm\u00eb si nj\u00eb ungjill laik t\u00eb dit\u00ebve tona. Rritja \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7far\u00eb politikan\u00ebt na premtojn\u00eb n\u00eb munges\u00eb t\u00eb imagjinat\u00ebs; ajo \u00e7ka ekonomist\u00ebt v\u00ebn\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-67674","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67674"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67674\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}