{"id":63378,"date":"2026-01-11T12:48:25","date_gmt":"2026-01-11T12:48:25","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/01\/11\/nuk-heq-dore-nga-kerkesa-per-leximin-e-dosjes-ilir-beqaj-leter-spak-ut-nese-standardet-ekzistojne-na-thoni-cilat-jane\/"},"modified":"2026-01-11T12:48:25","modified_gmt":"2026-01-11T12:48:25","slug":"nuk-heq-dore-nga-kerkesa-per-leximin-e-dosjes-ilir-beqaj-leter-spak-ut-nese-standardet-ekzistojne-na-thoni-cilat-jane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/01\/11\/nuk-heq-dore-nga-kerkesa-per-leximin-e-dosjes-ilir-beqaj-leter-spak-ut-nese-standardet-ekzistojne-na-thoni-cilat-jane\/","title":{"rendered":"Nuk heq dor\u00eb nga k\u00ebrkesa p\u00ebr leximin e dosjes, Ilir Beqaj let\u00ebr SPAK-ut: N\u00ebse standardet ekzistojn\u00eb, na thoni cilat jan\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Nga Ilir Beqaj<\/p>\n<p>N\u00eb praktik\u00ebn penale po haset shpesh q\u00eb pajisjet digjitale (laptop\u00eb, desktop\u00eb, smartphone) trajtohen si \u201csende\/prova materiale\u201d n\u00eb kuptimin klasik, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb thelbi i nd\u00ebrhyrjes nuk \u00ebsht\u00eb hard\u00ebare-i, por t\u00eb dh\u00ebnat e ruajtura n\u00eb to.<\/p>\n<p>N\u00eb \u00e7\u00ebshtjen \u201cStudio Pustina\u201d (vendim i Gjykat\u00ebs Kushtetuese) del n\u00eb pah nj\u00eb debat thelb\u00ebsor: si duhet kuptuar \u201csistemi kompjuterik\u201d dhe cilat garanci procedurale k\u00ebrkohen kur organet e procedimit penal nxjerrin dhe kopjojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebna.<\/p>\n<p>Arsyetimi i k\u00ebtij vendimi hedh drit\u00eb edhe mbi shkelje t\u00eb t\u00eb drejtave themelore q\u00eb u b\u00ebhen shtetasve shqiptar\u00eb n\u00eb t\u00eb tri shkall\u00ebt e gjykimit penal n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>nr. 206, dat\u00eb 01.06.2023, t\u00eb GJKKO-s\u00eb, shkalla e par\u00eb;<br \/>\nnr. 128, dat\u00eb 15.09.2023, t\u00eb GJKKO-s\u00eb, apel;<br \/>\nnr. 00-2024-741 (26), dat\u00eb 08.02.2024, t\u00eb Kolegjit Penal t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb;<\/p>\n<p>jan\u00eb, n\u00eb vler\u00ebsimin tim, n\u00eb kund\u00ebrshtim me KEDNJ-n\u00eb, Kushtetut\u00ebn, Konvent\u00ebn e Budapestit dhe KPrP-n\u00eb, lidhur me administrimin e t\u00eb dh\u00ebnave kompjuterike.<\/p>\n<p>T\u00eb tri vendimet e sip\u00ebrcituara keqlexojn\u00eb p\u00ebrkufizimin e \u201csistemit kompjuterik\u201d n\u00eb nenin 1 t\u00eb Konvent\u00ebs s\u00eb Budapestit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb lexim i kuptuesh\u00ebm i p\u00ebrkufizimit \u00ebsht\u00eb ky:<\/p>\n<p>\u201cSistem kompjuterik\u201d do t\u00eb thot\u00eb:<\/p>\n<p>\u00e7do pajisje q\u00eb, n\u00eb baz\u00eb\/n\u00eb zbatim t\u00eb nj\u00eb programi, kryen p\u00ebrpunimin automatik t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave;<\/p>\n<p>nj\u00eb grup pajisjesh t\u00eb nd\u00ebrlidhura ose t\u00eb lidhura, nj\u00eb ose m\u00eb shum\u00eb prej t\u00eb cilave, n\u00eb baz\u00eb\/n\u00eb zbatim t\u00eb nj\u00eb programi, kryejn\u00eb p\u00ebrpunimin automatik t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave.<\/p>\n<p>Qoft\u00eb rasti (1), qoft\u00eb rasti (2), kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt faktin q\u00eb, n\u00eb baz\u00eb\/n\u00eb zbatim t\u00eb nj\u00eb programi, kryejn\u00eb p\u00ebrpunimin automatik t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave.<\/p>\n<p>Kriteret e m\u00ebsip\u00ebrme p\u00ebr t\u2019u quajtur \u201csistem kompjuterik\u201d i plot\u00ebson sot edhe \u00e7do smartphone. \u00cbsht\u00eb pajisje, e lidhur dhe e nd\u00ebrlidhur me pajisje t\u00eb tjera dhe, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb programi, kryen p\u00ebrpunim automatik t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave. (Edhe pa k\u00ebt\u00eb element \u201clidhjeje\u201d, vet\u00eb alternativa \u201c\u00e7do pajisje\u201d n\u00eb p\u00ebrkufizim \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme.)<\/p>\n<p>Jan\u00eb k\u00ebto t\u00eb fundit, dmth. t\u00eb dh\u00ebnat, ato q\u00eb u interesojn\u00eb hetuesve dhe prokuror\u00ebve. Prandaj sekuestrimi i nj\u00eb kompjuteri nuk ka si t\u00eb jet\u00eb q\u00ebllim n\u00eb vetvete. Q\u00ebllimi jan\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat.<\/p>\n<p>Pasi sekuestrohet sistemi kompjuterik, sipas asaj q\u00eb SPAK, si subjekt i interesuar, ka parashtruar n\u00eb Gjykat\u00ebn Kushtetuese n\u00eb \u00e7\u00ebshtjen Pustina (pika 16.8 e vendimit t\u00eb GJK-s\u00eb), \u201cimazhet dhe kopjet e raporteve t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb nxjerra ruhen n\u00eb pajisje ruajt\u00ebse q\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb lidhura n\u00eb internet\u201d. Thelbi jan\u00eb \u201ct\u00eb dh\u00ebnat e nxjerra\u201d. Jan\u00eb k\u00ebto q\u00eb, realisht, sekuestrohen.<\/p>\n<p>Sekuestrimi i t\u00eb dh\u00ebnave kompjuterike p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb nj\u00eb procedimi penal gjen rregullim n\u00eb nenin 208\/a t\u00eb KPrP-s\u00eb (Sekuestrimi i t\u00eb dh\u00ebnave kompjuterike). Titulli i nenit \u00ebsht\u00eb \u201cSekuestrimi i t\u00eb dh\u00ebnave kompjuterike\u201d. Dispozita e lidh zbatimin me \u201ckrime q\u00eb lidhen me teknologjin\u00eb e informacionit\u201d, por n\u00eb praktik\u00eb prova digjitale (t\u00eb dh\u00ebnat kompjuterike) shfaqet n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr shum\u00eb t\u00eb madh procedimesh penale, edhe kur vepra penale nuk \u00ebsht\u00eb \u201ckrim i TI-s\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Prandaj, bazuar n\u00eb p\u00ebrkufizimin e Konvent\u00ebs s\u00eb Budapestit dhe n\u00eb nenin 208\/a t\u00eb KPrP-s\u00eb, sekuestrimi i t\u00eb dh\u00ebnave kompjuterike b\u00ebhet, si rregull, vet\u00ebm pas nj\u00eb urdh\u00ebrimi gjyq\u00ebsor (dhe me kufij t\u00eb qart\u00eb t\u00eb nd\u00ebrhyrjes).<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi jan\u00eb \u201ct\u00eb dh\u00ebnat\u201d, jo \u201csendi\u201d.<\/p>\n<p>Kur sekuestrohet nj\u00eb pajisje, hetimi realisht synon hyrjen, k\u00ebrkimin, nxjerrjen, kopjimin dhe analizimin e t\u00eb dh\u00ebnave. Edhe vet\u00eb praktika e ruajtjes s\u00eb \u201cimazheve\/kopjeve\u201d t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave (offline, jasht\u00eb internetit) e pranon q\u00eb objekti real jan\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e nxjerra.<\/p>\n<p>Sipas tri vendimeve t\u00eb sip\u00ebrcituara:<\/p>\n<p>\u201cPajisjet e sekuestruara, nd\u00ebrsa jan\u00eb t\u00eb pand\u00ebrlidhura n\u00eb nj\u00eb rrjet\/sistem kompjuterik, n\u00eb referim t\u00eb nenit 1 t\u00eb Konvent\u00ebs \u2018P\u00ebr krimin n\u00eb fush\u00ebn e kibernetik\u00ebs\u2019 (Konventa e Budapestit), nuk jan\u00eb sisteme kompjuterike n\u00eb kuptim t\u00eb nenit 208\/a t\u00eb KPP-s\u00eb, por ve\u00e7se mekanizma t\u00eb automatizuar ose sende n\u00eb kuptim t\u00eb nenit 187 t\u00eb KPP-s\u00eb, t\u00eb cilat, me t\u00eb dh\u00ebnat apo gjurm\u00ebt q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb, sh\u00ebrbejn\u00eb si prova materiale.\u201d<\/p>\n<p>S\u00eb pari, m\u00eb lart \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb shpjegimi pse edhe nj\u00eb kompjuter i vet\u00ebm \u00ebsht\u00eb \u201csistem kompjuterik\u201d sipas Konvent\u00ebs (p\u00ebrkufizimi nis me \u201c\u00e7do pajisje\u201d). P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00eb praktik\u00eb, mjafton nj\u00eb smartphone q\u00eb, me an\u00eb t\u00eb Bluetooth-it, kompjuteri t\u00eb lidhet dhe t\u00eb nd\u00ebrlidhet me pajisje t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, \u201cmekanizma t\u00eb automatizuar\u201d nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kategori e qart\u00eb ligjore e parashikuar nga KPrP-ja dhe p\u00ebrdorimi i saj pa baz\u00eb normative rrezikon t\u00eb kthehet n\u00eb nj\u00eb etiket\u00eb q\u00eb anashkalon garancit\u00eb e prov\u00ebs digjitale.<\/p>\n<p>S\u00eb treti, pohimi \u201cmekanizma t\u00eb automatizuar ose sende\u201d \u00ebsht\u00eb ose alogjik, ose tall\u00ebs. N\u00ebse nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb mekaniz\u00ebm i \u00e7do lloji, patjet\u00ebr q\u00eb \u00ebsht\u00eb send. Nj\u00eb send e p\u00ebrfshin n\u00eb vetvete edhe nj\u00eb mekaniz\u00ebm.<\/p>\n<p>Kur pajisja quhet \u201csend\u201d, rrezikon t\u00eb anashkalohen garancit\u00eb p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebnat. N\u00eb vendimmarrjet gjyq\u00ebsore t\u00eb sip\u00ebrcituara \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur arsyetimi se pajisjet \u201cnuk jan\u00eb sisteme kompjuterike\u201d (p.sh. pse s\u2019jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlidhura), ndaj trajtohen si \u201csende\u201d (neni 187 KPrP) ose \u201cmekanizma t\u00eb automatizuar\u201d.<\/p>\n<p>Prova jan\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat, jo kompjuteri ku ato jan\u00eb ruajtur.<\/p>\n<p>Nj\u00eb kasafort\u00eb nuk merret si q\u00ebllim n\u00eb vetvete; merret p\u00ebr parat\u00eb q\u00eb dyshohet se jan\u00eb brenda. Nj\u00eb arm\u00eb zjarri nuk q\u00ebllon pa fishek. Po k\u00ebshtu, sekuestrimi i nj\u00eb laptopi apo smartphone-i nuk ka kuptim si objekt n\u00eb vetvete: kuptimi i v\u00ebrtet\u00eb (dhe rreziku p\u00ebr t\u00eb drejtat themelore) lidhet me hyrjen, k\u00ebrkimin, nxjerrjen dhe kopjimin e t\u00eb dh\u00ebnave.<\/p>\n<p>Por, meq\u00eb tri gjykatat i jan\u00eb referuar Konvent\u00ebs s\u00eb Budapestit, ajo duhet lexuar e t\u00ebra.<\/p>\n<p>Neni 14 \u2013 Sfera e zbatimit t\u00eb dispozitave procedurale<\/p>\n<p>\u00c7do Pal\u00eb duhet t\u00eb adaptoj\u00eb nj\u00eb legjislacion t\u00eb till\u00eb dhe masa t\u00eb tjera t\u00eb nevojshme q\u00eb t\u00eb vendosen kompetencat dhe procedurat e caktuara n\u00eb k\u00ebt\u00eb seksion p\u00ebr shkak t\u00eb hetimeve apo gjykimeve specifike penale.<br \/>\nP\u00ebrve\u00e7 kur parashikohet ndryshe n\u00eb nenin 21, \u00e7do Pal\u00eb aplikon kompetencat dhe procedurat e referuara n\u00eb paragrafin 1 n\u00eb:<br \/>\na) veprat penale t\u00eb p\u00ebrcaktuara n\u00eb p\u00ebrputhje me nenet 2\u201311 t\u00eb k\u00ebsaj Konvente;<br \/>\nb) vepra t\u00eb tjera penale t\u00eb kryera n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb sistemi kompjuterik; dhe<br \/>\nc) mbledhjen e fakteve n\u00eb form\u00eb elektronike t\u00eb nj\u00eb vepre penale.<\/p>\n<p>Pika (c) e paragrafit 2 t\u00eb nenit 14 t\u00eb Konvent\u00ebs (mbledhja e fakteve n\u00eb form\u00eb elektronike t\u00eb nj\u00eb vepre penale) \u00ebsht\u00eb ligj n\u00eb Shqip\u00ebri prej m\u00eb shum\u00eb se 20 vjet\u00ebsh. Ky lloj ligji ka p\u00ebrpar\u00ebsi ndaj ligjit t\u00eb brendsh\u00ebm kur ka mosp\u00ebrputhje, sepse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje nd\u00ebrkomb\u00ebtare e ratifikuar me ligj. P\u00ebr fat t\u00eb keq, ky p\u00ebrcaktim ligjor shp\u00ebrfillet haptazi nga gjyqtar\u00eb, prokuror\u00eb dhe hetues.<\/p>\n<p>Vitet e fundit, shumica e gjykimeve penale n\u00eb Shqip\u00ebri lidhen me t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb gjetura ose n\u00eb kompjuter, ose n\u00eb smartphone, ose n\u00eb platforma elektronike komunikimi.<\/p>\n<p>Shp\u00ebrfillja e Konvent\u00ebs s\u00eb Budapestit \u00e7on edhe n\u00eb procese gjyq\u00ebsore t\u00eb shumta.<\/p>\n<p>N\u00eb \u00e7\u00ebshtjen \u201cPustina\u201d t\u00eb sip\u00ebrcituar, SPAK, n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e subjektit t\u00eb interesuar, ka parashtruar para Gjykat\u00ebs Kushtetuese (pika 16.8 e vendimit t\u00eb GJK-s\u00eb): \u201cEkspertimi bazohet n\u00eb p\u00ebrcaktime t\u00eb qarta ligjore p\u00ebr kompetenc\u00ebn e ekspert\u00ebve dhe n\u00eb standarde t\u00eb larta teknike, nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht t\u00eb njohura, p\u00ebr programet e p\u00ebrdorura.\u201d<\/p>\n<p>Kjo fjali ting\u00ebllon si garanci. Si siguri. Si angazhim se prova digjitale trajtohet me rigorozitet dhe kontroll.<\/p>\n<p>Por standardet, n\u00ebse jan\u00eb reale, kan\u00eb nj\u00eb veti q\u00eb nuk e humbin kurr\u00eb: mund t\u00eb em\u00ebrtohen.<\/p>\n<p>Q\u00eb prej korrikut 2025, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur dhe me shkrim, mbrojtja ime ka k\u00ebrkuar n\u00eb SPAK:<\/p>\n<p>Cilat jan\u00eb standardet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb digital forensics q\u00eb zbatohen?<br \/>\nKush i njeh\/akrediton?<br \/>\nPrej cil\u00ebs date zbatohen?<\/p>\n<p>Nuk kemi k\u00ebrkuar \u201csekrete hetimore\u201d. Nuk kemi k\u00ebrkuar t\u00eb cenojm\u00eb asnj\u00eb proces. Kemi k\u00ebrkuar minimumin q\u00eb \u00e7do shoq\u00ebri e drejt\u00eb e quan t\u00eb arsyesh\u00ebm: t\u00eb dim\u00eb mbi \u00e7far\u00eb baze teknike ngrihet nj\u00eb prov\u00eb q\u00eb mund t\u00eb r\u00ebndoj\u00eb mbi jet\u00ebn e nj\u00eb njeriu.<\/p>\n<p>K\u00ebtu lind pyetja q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb as politike, as personale. \u00cbsht\u00eb pyetje elementare e drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>A mund t\u00eb quhet \u201cstandard i lart\u00eb\u201d nj\u00eb metod\u00eb q\u00eb nuk pranon t\u00eb identifikohet?<\/p>\n<p>A mund t\u00eb quhet \u201cnd\u00ebrkomb\u00ebtarisht e njohur\u201d nj\u00eb praktik\u00eb q\u00eb nuk guxon t\u00eb thot\u00eb emrin e vet?<\/p>\n<p>Prandaj po e k\u00ebrkoj edhe publikisht.<\/p>\n<p>N\u00ebse standardet ekzistojn\u00eb, na thoni cilat jan\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse zbatohen, na tregoni prej kur.<\/p>\n<p>N\u00ebse jan\u00eb t\u00eb certifikuara\/akredituara, na tregoni nga kush.<\/p>\n<p>Sa m\u00eb sip\u00ebr duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb v\u00ebmendjen e KLGJ-s\u00eb, KLP-s\u00eb dhe ILD-s\u00eb.<\/p>\n<p>Por edhe politika nuk duhet t\u00eb rrij\u00eb m\u00ebnjan\u00eb.<\/p>\n<p>Do t\u00eb mjaftonte nj\u00eb Komision Hetimor Parlamentar p\u00ebr t\u00eb hetuar respektimin e Konvent\u00ebs s\u00eb Budapestit dhe t\u00eb procedur\u00ebs penale n\u00eb \u00e7do procedim penal t\u00eb regjistruar n\u00eb Shqip\u00ebri pas daljes s\u00eb vendimit nj\u00ebsues t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb t\u00eb dhjetorit 2021 , n\u00eb t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb sekuestruar kompjuter\u00eb ose smartphone.<\/p>\n<p>Duke qen\u00eb se nga gjyqtar\u00eb dhe prokuror\u00eb b\u00ebhen haptazi keqlexime dhe keqcitime t\u00eb dispozitave t\u00eb ndryshme ligjore, p\u00ebrngjitur \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb version m\u00eb i shtjelluar i k\u00ebtij sh\u00ebnimi, ku jepen t\u00eb plota tekstet e referimeve ligjore t\u00eb p\u00ebrmendura.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Ilir Beqaj N\u00eb praktik\u00ebn penale po haset shpesh q\u00eb pajisjet digjitale (laptop\u00eb, desktop\u00eb, smartphone) trajtohen si \u201csende\/prova materiale\u201d n\u00eb kuptimin klasik, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb thelbi i nd\u00ebrhyrjes nuk \u00ebsht\u00eb hard\u00ebare-i, por t\u00eb dh\u00ebnat e ruajtura n\u00eb to. N\u00eb \u00e7\u00ebshtjen \u201cStudio Pustina\u201d (vendim i Gjykat\u00ebs Kushtetuese) del n\u00eb pah nj\u00eb debat thelb\u00ebsor: si duhet kuptuar \u201csistemi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-63378","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63378"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63378\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}