{"id":63300,"date":"2026-01-10T20:48:29","date_gmt":"2026-01-10T20:48:29","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/01\/10\/analiza-e-reuters-dilema-e-danimarkes-per-groenlanden-mbrojtja-e-nje-territori-qe-po-leviz-drejt-pavaresise\/"},"modified":"2026-01-10T20:48:29","modified_gmt":"2026-01-10T20:48:29","slug":"analiza-e-reuters-dilema-e-danimarkes-per-groenlanden-mbrojtja-e-nje-territori-qe-po-leviz-drejt-pavaresise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2026\/01\/10\/analiza-e-reuters-dilema-e-danimarkes-per-groenlanden-mbrojtja-e-nje-territori-qe-po-leviz-drejt-pavaresise\/","title":{"rendered":"Analiza e Reuters\/ Dilema e Danimark\u00ebs p\u00ebr Groenland\u00ebn: Mbrojtja e nj\u00eb territori q\u00eb po l\u00ebviz drejt pavar\u00ebsis\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Jacob Gronholt-Pedersen dhe Stine Jacobsen*<\/p>\n<p>Kur Sekretari i Shtetit i SHBA-ve Marco Rubio t\u00eb takoj\u00eb jav\u00ebn e ardhshme homolog\u00ebt e tij danez\u00eb dhe groenlandez\u00eb, Danimarka do t\u00eb mbroj\u00eb nj\u00eb territor q\u00eb prej vitit 1979 ka l\u00ebvizur gradualisht drejt pavar\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebrc\u00ebnimet e presidentit Donald Trump p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb Groenland\u00ebn kan\u00eb nxitur nj\u00eb val\u00eb solidariteti evropian me Danimark\u00ebn. Por kriza ka zbuluar nj\u00eb realitet t\u00eb pak\u00ebndsh\u00ebm, Danimarka po mobilizon mb\u00ebshtetje p\u00ebr t\u00eb mbrojtur nj\u00eb territor popullsia e t\u00eb cilit k\u00ebrkon pavar\u00ebsi, dhe partia m\u00eb e madhe opozitare tani d\u00ebshiron t\u00eb anashkaloj\u00eb Kopenhag\u00ebn dhe t\u00eb negocioj\u00eb drejtp\u00ebrdrejt me Uashingtonin.<\/p>\n<p>\u201cDanimarka rrezikon t\u00eb shteroj\u00eb kapitalin e saj t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme p\u00ebr t\u00eb siguruar Groenland\u00ebn, vet\u00ebm q\u00eb m\u00eb pas ta shoh\u00eb at\u00eb t\u00eb largohet,\u201d tha Mikkel Vedby Rasmussen, profesor i shkencave politike n\u00eb Universitetin e Kopenhag\u00ebs.<\/p>\n<p>R\u00ebnd\u00ebsia strategjike<\/p>\n<p>Danimarka nuk mund ta l\u00ebr\u00eb Groenland\u00ebn pa humbur r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e saj gjeopolitike n\u00eb Arktik, e vendosur strategjikisht mes Evrop\u00ebs dhe Amerik\u00ebs s\u00eb Veriut dhe nj\u00eb vend kritik p\u00ebr sistemin amerikan t\u00eb mbrojtjes nga raketat balistike.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, p\u00ebrpjekjet mund t\u00eb mos japin rezultat n\u00ebse groenlandez\u00ebt zgjedhin pavar\u00ebsin\u00eb, ose arrijn\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb tyre me Uashingtonin.<\/p>\n<p>Rreziku shkon p\u00ebrtej interesave komb\u00ebtare t\u00eb Danimark\u00ebs. Aleat\u00ebt evropian\u00eb jan\u00eb rreshtuar pas saj jo vet\u00ebm nga solidariteti, por sepse dor\u00ebzimi i Groenland\u00ebs do t\u00eb krijonte nj\u00eb precedent t\u00eb rreziksh\u00ebm q\u00eb mund t\u00eb inkurajonte fuqit\u00eb e tjera t\u00eb k\u00ebrkonin territore nga shtete m\u00eb t\u00eb vogla, duke p\u00ebrmbysur rendin bot\u00ebror pas vitit 1945.<\/p>\n<p>Ministria e Jashtme e Danimark\u00ebs refuzoi t\u00eb komentoj\u00eb, por iu referua deklaratave t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb Kryeministres Mette Frederiksen dhe Kryeministrit Groenlandez Jens-Frederik Nielsen m\u00eb 22 dhjetor:<\/p>\n<p>\u201cKufijt\u00eb komb\u00ebtar\u00eb dhe sovraniteti i shteteve jan\u00eb t\u00eb rr\u00ebnjosur n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Jan\u00eb parime themelore. Nuk mund t\u00eb aneksohet nj\u00eb vend tjet\u00ebr\u2026 Groenlanda u p\u00ebrket groenlandez\u00ebve.\u201d<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb jav\u00eb, Frederiksen tha: \u201cN\u00ebse SHBA-t\u00eb zgjedhin t\u00eb sulmojn\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr t\u00eb NATO-s, gjith\u00e7ka ndalet, p\u00ebrfshir\u00eb NATO-n dhe sigurin\u00eb q\u00eb aleanca ka ofruar q\u00eb nga Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.\u201d<\/p>\n<p>\u201cKarta e Groenland\u00ebs\u201d<\/p>\n<p>P\u00ebr momentin, administrata Trump thot\u00eb se t\u00eb gjitha opsionet jan\u00eb mbi tavolin\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb blerjen e territorit ose marrjen me forc\u00eb.<\/p>\n<p>Profesori Rasmussen tha se \u00e7do diskutim mbi vler\u00ebn e mbajtjes s\u00eb Groenland\u00ebs \u00ebsht\u00eb mbytur nga zem\u00ebrimi ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb Trump.<\/p>\n<p>\u201cNuk \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e debatit politik n\u00eb Danimark\u00eb. Kam frik\u00eb se kemi hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb mbingarkes\u00eb patriotike,\u201d tha ai.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, pozicioni strategjik i Groenland\u00ebs i dha Danimark\u00ebs ndikim t\u00eb madh n\u00eb Uashington dhe e lejoi t\u00eb mbante shpenzime m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta p\u00ebr mbrojtjen sesa pritej nga nj\u00eb aleat i NATO-s. Kjo u njoh si \u201cKarta e Groenland\u00ebs\u201d, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb vitit 2017 nga Qendra p\u00ebr Studime Ushtarake e Universitetit t\u00eb Kopenhag\u00ebs.<\/p>\n<p>Por aspiratat e Groenland\u00ebs p\u00ebr vet\u00ebvendosje kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pranishme q\u00eb kur ish-kolonis\u00eb iu dha m\u00eb shum\u00eb autonomi dhe parlamenti i vet n\u00eb vitin 1979. Nj\u00eb marr\u00ebveshje e vitit 2009 njohu qart\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e groenlandez\u00ebve p\u00ebr pavar\u00ebsi n\u00ebse e zgjedhin.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha partit\u00eb groenlandeze thon\u00eb se duan pavar\u00ebsi, por dallojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn dhe koh\u00ebn e arritjes s\u00eb saj. Presioni i Trump-it ka p\u00ebrshpejtuar nj\u00eb proces q\u00eb tashm\u00eb ishte n\u00eb l\u00ebvizje, duke detyruar Kopenhag\u00ebn t\u00eb shpenzoj\u00eb kapital politik dhe burime financiare p\u00ebr nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me nj\u00eb fund gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb pasigurt.<\/p>\n<p>\u201cSa duhet t\u00eb luftojm\u00eb p\u00ebr dik\u00eb q\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nuk kujdeset p\u00ebr ne?\u201d tha Joachim B. Olsen, komentator politik dhe ish-deputet danez, p\u00ebr Reuters.<\/p>\n<p>Barra financiare<\/p>\n<p>Kopenhagen jep \u00e7do vit nj\u00eb grant prej rreth 4.3 miliard\u00eb kurorash daneze (610 milion\u00eb dollar\u00eb) p\u00ebr ekonomin\u00eb e Groenland\u00ebs, e cila \u00ebsht\u00eb pothuajse n\u00eb stanjacion me rritje t\u00eb PBB-s\u00eb vet\u00ebm 0.2% n\u00eb vitin 2025.<\/p>\n<p>Banka qendrore vler\u00ebson nj\u00eb boshll\u00ebk financiar vjetor prej rreth 800 milion\u00eb kurorash daneze p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme financat publike aktuale. Danimarka gjithashtu mbulon policin\u00eb, sistemin e drejt\u00ebsis\u00eb dhe mbrojtjen, duke e \u00e7uar shpenzimin total vjetor n\u00eb pak m\u00eb pak se 1 miliard dollar\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, vitin e kaluar Kopenhaga shpalli nj\u00eb paket\u00eb mbrojtjeje arktike prej 42 miliard\u00eb kronash daneze (6.54 miliard\u00eb dollar\u00eb) si p\u00ebrgjigje ndaj kritikave t\u00eb SHBA-ve se Danimarka nuk ka b\u00ebr\u00eb mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mbrojtur Groenland\u00ebn.<\/p>\n<p>Disa e refuzojn\u00eb kornizimin e marr\u00ebdh\u00ebnies n\u00eb terma transaksional\u00eb, duke iu referuar detyrimeve ligjore dhe morale t\u00eb Danimark\u00ebs sipas s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe shekujve t\u00eb historis\u00eb s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>\u201cPo flasim p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnie familjare, histori t\u00eb gjat\u00eb mes Danimark\u00ebs dhe Groenland\u00ebs,\u201d tha Marc Jacobsen, profesor i asociuar n\u00eb Kolegjin Mbret\u00ebror t\u00eb Mbrojtjes s\u00eb Danimark\u00ebs. \u201cPra kjo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr, nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me mbrojtjen dhe ekonomin\u00eb, ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me ndjenjat, me kultur\u00ebn.\u201d<\/p>\n<p>Balancim i v\u00ebshtir\u00eb<\/p>\n<p>Kryeministrja Frederiksen p\u00ebrballet me nj\u00eb ekuilib\u00ebr t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, tha Serafima Andreeva, studiuese n\u00eb Institutin Fridtjof Nansen me baz\u00eb n\u00eb Oslo.<\/p>\n<p>P\u00ebr momentin, Danimarka nuk ka zgjedhje tjet\u00ebr ve\u00e7se t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb e vendosur p\u00ebr t\u00eb ruajtur besueshm\u00ebrin\u00eb diplomatike, por duke b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb rrezikon marr\u00ebdh\u00ebnien me Shtetet e Bashkuara n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb \u201ckur Rusia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim n\u00eb rritje dhe t\u00eb jesh n\u00eb an\u00ebn e keqe t\u00eb SHBA-ve nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00eb p\u00ebr ask\u00ebnd n\u00eb Per\u00ebndim\u201d.<\/p>\n<p>Frederiksen p\u00ebrballet gjithashtu me zgjedhje k\u00ebt\u00eb vit, megjith\u00ebse Groenlanda nuk ka qen\u00eb nj\u00eb tem\u00eb kryesore.<\/p>\n<p>\u201cNuk e kuptoj pse duhet t\u00eb mbahemi pas k\u00ebtij komuniteti me Groenland\u00ebn kur ata duan kaq shum\u00eb t\u00eb largohen prej tij,\u201d tha Lone Frank, shkrimtare dhe gazetare shkencore daneze, p\u00ebr Reuters. \u201cP\u00ebr t\u00eb qen\u00eb plot\u00ebsisht e sinqert\u00eb, Groenlanda nuk m\u00eb frym\u00ebzon asnj\u00eb ndjenj\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsie.\u201d<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jacob Gronholt-Pedersen dhe Stine Jacobsen* Kur Sekretari i Shtetit i SHBA-ve Marco Rubio t\u00eb takoj\u00eb jav\u00ebn e ardhshme homolog\u00ebt e tij danez\u00eb dhe groenlandez\u00eb, Danimarka do t\u00eb mbroj\u00eb nj\u00eb territor q\u00eb prej vitit 1979 ka l\u00ebvizur gradualisht drejt pavar\u00ebsis\u00eb. K\u00ebrc\u00ebnimet e presidentit Donald Trump p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb Groenland\u00ebn kan\u00eb nxitur nj\u00eb val\u00eb solidariteti evropian me [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-63300","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63300","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63300"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63300\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}