{"id":5768,"date":"2025-01-24T21:18:41","date_gmt":"2025-01-24T21:18:41","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/01\/24\/voa-elon-musk-dhe-trashegimia-e-manjateve-ne-politiken-amerikane\/"},"modified":"2025-01-24T21:18:41","modified_gmt":"2025-01-24T21:18:41","slug":"voa-elon-musk-dhe-trashegimia-e-manjateve-ne-politiken-amerikane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/01\/24\/voa-elon-musk-dhe-trashegimia-e-manjateve-ne-politiken-amerikane\/","title":{"rendered":"VOA: Elon Musk dhe trash\u00ebgimia e manjat\u00ebve n\u00eb politik\u00ebn amerikane"},"content":{"rendered":"<p><span>Biznesi ka qen\u00eb i nd\u00ebrthurur me politik\u00ebn amerikane q\u00eb para themelimit t\u00eb vendit. Pavar\u00ebsisht q\u00eb drejtuesit e bizneseve luajn\u00eb rol t\u00eb madh n\u00eb financimin e fushatave dhe nismave politike, pak individ\u00eb n\u00eb historin\u00eb amerikane kan\u00eb marr\u00eb nj\u00eb rol kaq personal dhe publik n\u00eb politik\u00eb sa miliarderi Elon Musk.<\/span><\/p>\n<p><span>Edhe para zgjedhjeve t\u00eb vitit 2024, miliarderi me origjin\u00eb nga Afrika e Jugut shpesh nd\u00ebrvepronte me qeverin\u00eb amerikane n\u00ebp\u00ebrmjet kompanive t\u00eb tij. Firma e tij e prodhimit t\u00eb makinave elektrike \u2018Tesla\u2019 ka marr\u00eb subvencione p\u00ebr energjin\u00eb e gjelb\u00ebr, nd\u00ebrsa kompania e tij \u2018Space X\u2019 ka kontrata t\u00eb shumta me NASA-n dhe ushtrin\u00eb amerikane p\u00ebr t\u00eb ofruar sh\u00ebrbime t\u00eb l\u00ebshimit t\u00eb anijeve kozmike n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, zhvillimin e automjeteve dhe operimin e fluturimeve.<\/span><\/p>\n<p><span>N\u00ebp\u00ebrmjet \u2018SpaceX\u2019, zoti Musk gjithashtu luajti rol ky\u00e7 n\u00eb mb\u00ebshtetjen e Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr mbrojtjen e Ukrain\u00ebs kund\u00ebr sulmit t\u00eb Rusis\u00eb. Ai ofroi terminale interneti satelitore \u2018Starlink\u2019 p\u00ebr forcat ukrainase. P\u00ebrfshirja e zotit Musk n\u00eb luft\u00eb u b\u00eb arsye p\u00ebr shqet\u00ebsim pasi dol\u00ebn raporte se ai po merrte drejtp\u00ebrdrejt vendime n\u00eb lidhje me p\u00ebrdorimin e terminaleve dhe ishte n\u00eb kontakt t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt me presidentin rus Vladimir Putin dhe zyrtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb lart\u00eb rus\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Miliaderi Musk arriti t\u00eb siguroj\u00eb nj\u00eb rol edhe m\u00eb t\u00eb duksh\u00ebm n\u00eb media pas blerjes n\u00eb vitin 2022 t\u00eb platform\u00ebs s\u00eb mediave sociale \u2018Twitter\u2019, e cila ishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb platform\u00eb ku gazetar\u00ebt, kompanit\u00eb dhe zyrtar\u00ebt qeveritar\u00eb b\u00ebnin njoftime publike dhe angazhoheshin n\u00eb diskutime s\u00eb bashku me p\u00ebrdoruesit e rregullt.<\/span><\/p>\n<p><span>Duke e riem\u00ebrtuar platform\u00ebn nga \u2018Twitter\u2019 n\u00eb \u2018X\u2019, zoti Musk rishikoi politikat e verifikimit dhe moderimit t\u00eb p\u00ebrmbajtjes p\u00ebr t\u00eb luftuar at\u00eb q\u00eb ato e p\u00ebrshkroi si paragjykime t\u00eb t\u00eb majt\u00ebve. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebsaj ai riktheu n\u00eb funksion profilin e Presidentit Donald Trump si dhe llogari t\u00eb shumta q\u00eb ishin ndaluar p\u00ebr shkak t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb urrejtjes. Nd\u00ebrsa zgjedhjet presidenciale po afroheshin, zoti Musk e p\u00ebrdori platform\u00ebn p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur politikat e zotit Trump, duke b\u00ebr\u00eb m\u00eb pas fushat\u00eb s\u00eb bashku me t\u00eb, si dhe duke qen\u00eb i pranish\u00ebm pran\u00eb tij gjat\u00eb telefonatave me udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb huaj.<\/span><\/p>\n<p><span>P\u00ebrfshirja e zotit Musk arriti kulmin me em\u00ebrimin e tij si kreu i nj\u00eb komisioni t\u00eb ri p\u00ebr efikasitetin e qeveris\u00eb, i em\u00ebruar sipas nj\u00eb publikimi n\u00eb internet dhe kriptomonedh\u00ebs q\u00eb zoti Musk i kishte b\u00ebr\u00eb reklam\u00eb m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Nd\u00ebrsa p\u00ebrfshirja e zotit Musk n\u00eb politik\u00ebn e Shteteve t\u00eb Bashkuara mund t\u00eb jet\u00eb e pazakont\u00eb tani, ajo kujton epokat e m\u00ebparshme kur drejtuesit e bizneseve t\u00eb m\u00ebdha ushtronin ndikim t\u00eb madh mbi zhvillimet n\u00eb vend.<\/span><\/p>\n<p><strong><span>J.P. Morgan (1837-1913)<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span>Pasi karrier\u00ebs s\u00eb hershme n\u00eb tregun e aksioneve n\u00eb \u2018Wall Street\u2019, John Pierpont Morgan fitoi fam\u00eb duke riorganizuar industrin\u00eb e lul\u00ebzuar t\u00eb hekurudhave gjat\u00eb Luft\u00ebs Civile. Duke organizuar konferenca mes kompanive hekurudhore dhe duke konsoliduar ato ku ishte vet\u00eb aksioner, ai ndihmoi n\u00eb krijimin e nj\u00eb sistemi t\u00eb integruar hekurudhor, nj\u00eb praktik\u00eb q\u00eb e p\u00ebrs\u00ebriti m\u00eb von\u00eb me industrin\u00eb e \u00e7elikut n\u00eb vend.<\/span><\/p>\n<p><span>Kur kriza ekonomike e vitit 1893 i la Shtetet e Bashkuara pothuajse pa rezerva ari, kompania e zotit Morgan nd\u00ebrhyri p\u00ebr t\u00eb ndihmuar qeverin\u00eb, duke e furnizuar me ar n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb bonove t\u00eb thesarit.<\/span><\/p>\n<p><span>M\u00eb pas, n\u00eb vitin 1907, kur nj\u00eb tjet\u00ebr kriz\u00eb financiare k\u00ebrc\u00ebnoi t\u00eb rr\u00ebnonte bankat e vendit, zoti Morgan u vler\u00ebsua p\u00ebrs\u00ebri p\u00ebr shp\u00ebtimin e vendit duke bashkuar drejtuesit e bankave dhe duke i detyruar ata t\u00eb binin dakord p\u00ebr nj\u00eb plan t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt stabilizimi.<\/span><\/p>\n<p><span>Ai mbahet mend si nj\u00eb biznesmen serioz, q\u00eb i dha p\u00ebrpar\u00ebsi stabilitetit mbi spekulimet dhe mb\u00ebshteti spitalet, muzet\u00eb dhe universitetet p\u00ebrmes aktivitetit t\u00eb tij filantropik. Megjithat\u00eb, veprimet e tij n\u00eb industrin\u00eb hekurudhore dhe at\u00eb t\u00eb \u00e7elikut krijuan monopole q\u00eb frym\u00ebzuan ligjet m\u00eb t\u00eb hershme kund\u00ebr monopolit n\u00eb vend.<\/span><\/p>\n<p><span>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, fakti q\u00eb qeveris\u00eb amerikane dy her\u00eb iu desh t\u00eb mb\u00ebshtetej tek nj\u00eb biznesmen privat p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar financat e saj, u b\u00eb nj\u00eb shkak i madh shqet\u00ebsimi, duke \u00e7uar n\u00eb krijimin e Rezerv\u00ebs Federale (Bank\u00ebs Qendrore).<\/span><\/p>\n<p><strong><span>Henry Ford (1863-1947)<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span>Henry Ford \u00ebsht\u00eb m\u00eb i njohur p\u00ebr prodhimin e automobilit t\u00eb par\u00eb p\u00ebr masat, duke e b\u00ebr\u00eb at\u00eb q\u00eb ishte m\u00eb par\u00eb nj\u00eb produkt luksoz, t\u00eb p\u00ebrballuesh\u00ebm p\u00ebr konsumatorin mesatar. Ai gjithashtu njihet p\u00ebr popullarizimin e linjave t\u00eb prodhimit, p\u00ebr vendosjen e j\u00eb orari t\u00eb rregullt 40 or\u00eb pune n\u00eb jav\u00eb, si dhe p\u00ebr standarde t\u00eb larta pagash, me arsyetimin se pun\u00ebtor\u00ebt e mir\u00ebpaguar dhe t\u00eb lumtur do t\u00eb ishin m\u00eb produktiv\u00eb dhe t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb makinat q\u00eb prodhonte ai.<\/span><\/p>\n<p><span>Henry Ford besonte se industria dhe konsumi jo vet\u00ebm q\u00eb do t\u00eb zhvillonin ekonomin\u00eb, por do t\u00eb nxisnin paqen n\u00eb bot\u00eb, duke b\u00ebr\u00eb fushat\u00eb aktive kund\u00ebr luft\u00ebs si humbje produktiviteti. Pasi nuk arriti t\u00eb parandalonte hyrjen e Shteteve t\u00eb Bashkuara n\u00eb Luft\u00ebn e Par\u00eb Bot\u00ebrore, zoti Ford ndihmoi me p\u00ebrkushtim p\u00ebrpjekjet e luft\u00ebs dhe zbuti aktivizmin e tij. Ai kandidoi p\u00ebr n\u00eb Senat m\u00eb 1918, nj\u00eb gar\u00eb q\u00eb e humbi me rezultat t\u00eb ngusht\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Megjithat\u00eb, jo t\u00eb gjitha aspektet e reputacionit t\u00eb zotit Fordit kan\u00eb mbetur pozitive. Qasja bujare e manjatit ndaj punonj\u00ebsve t\u00eb tij u zhvillua nj\u00ebkoh\u00ebsisht me kund\u00ebrshtimin e tij t\u00eb pal\u00ebkundur ndaj p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr themelimin e sindikatave dhe mbajtjes s\u00eb grevave t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve, t\u00eb cilat u shtyp\u00ebn me forc\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Q\u00ebndrimi i tij kund\u00ebr luft\u00ebs kishte gjithashtu nj\u00eb an\u00eb m\u00eb t\u00eb err\u00ebt. Zoti Ford ishte ve\u00e7an\u00ebrisht antisemitik dhe besonte se hebrenjt\u00eb ishin p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr Luft\u00ebn e Par\u00eb Bot\u00ebrore, si dhe p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb shumta n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb amerikane. Pasi bleu gazet\u00ebn \u2018Dearborn Independent\u2019 m\u00eb 1918, zoti Ford e p\u00ebrdori at\u00eb p\u00ebr t\u00eb botuar teori t\u00eb shumta konspirative antisemitike. Ai ndaloi vet\u00ebm pas k\u00ebrc\u00ebnimeve p\u00ebr bojkot kund\u00ebr kompanive t\u00eb tij.<\/span><\/p>\n<p><span>Si pjes\u00eb e Komisionit q\u00eb v\u00eb Amerik\u00ebn t\u00eb Par\u00ebn, zoti Ford b\u00ebri fushat\u00eb kund\u00ebr p\u00ebrfshirjes s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe vazhdoi t\u00eb b\u00ebnte biznes me Gjermanin\u00eb naziste deri n\u00eb shpalljen e luft\u00ebs n\u00eb vitin 1941 nga Uashingtoni.<\/span><\/p>\n<p><strong><span>William Randolph Hearst (1863-1951)<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span>Pronari i gazetave \u2018San Francisco Examiner\u2019 (SFE) dhe \u2018New York Morning Journal\u2019 (NYMJ), William Randolph Hearst nd\u00ebrtoi nj\u00eb perandori mediatike. Ai ishte pionier i nj\u00eb forme t\u00eb raportimit sensacionalist q\u00eb u b\u00eb e njohur si \u2018gazetaria e verdh\u00eb\u2019. Raportet e ekzagjeruara t\u00eb NYMJ p\u00ebr dhun\u00ebn koloniale t\u00eb Spanj\u00ebs n\u00eb Kub\u00eb ndez\u00ebn opinionin amerikan dhe shtuan thirrjet p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrhyr\u00eb. Kur Kongresi p\u00ebrfundimisht i shpalli luft\u00eb Spanj\u00ebs m\u00eb 1898, zoti Hearst personalisht udh\u00ebtoi n\u00eb Kub\u00eb p\u00ebr t\u00eb njoftuar mbi konfliktin.<\/span><\/p>\n<p><span>Operacionet mediatike t\u00eb zotit Hearst do t\u00eb zgjeroheshin m\u00eb von\u00eb n\u00eb dhjet\u00ebra gazeta n\u00eb qytete t\u00eb shumta, si dhe n\u00eb revista dhe botues librash.<\/span><\/p>\n<p><span>Pasi vendosi t\u00eb merrej me politik\u00eb, zoti Hearst sh\u00ebrbeu p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr n\u00eb Dhom\u00ebn e P\u00ebrfaq\u00ebsuesve si ligjv\u00ebn\u00ebs nga qarku i 11-t\u00eb i Nju Jorkut. M\u00eb von\u00eb humbi zgjedhjet me nj\u00eb rezultat t\u00eb ngusht\u00eb p\u00ebr kryetar bashkie dhe p\u00ebr guvernator t\u00eb Nju Jorkut. Gazetat e tij kishin botuar editoriale q\u00eb denonconin me gjuh\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr Presidentin William McKinley dhe ai u faj\u00ebsua p\u00ebr nxitjen e vrasjes s\u00eb Presidentit McKinley m\u00eb 1901.<\/span><\/p>\n<p><span>Fillimisht nj\u00eb populist me q\u00ebndrime progresive, zoti Hearst u zhvendos drejt nj\u00eb politikani t\u00eb krahut t\u00eb djatht\u00eb n\u00eb vazhd\u00ebn e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore dhe Revolucionit Rus t\u00eb vitit 1917. Nd\u00ebrsa denoncoi politikat e Presidentit Franklin Delano Roosevelt si anti-amerikane, zoti Hearst shprehu admirim p\u00ebr Hitlerin dhe botoi artikuj nga udh\u00ebheq\u00ebsi gjerman. Megjithat\u00eb, zoti Hearst mb\u00ebshteti hyrjen e SHBA n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore pas sulmit n\u00eb Pearl Harbor, duke mb\u00ebshtetur q\u00ebndrime anti-aziatike dhe internimin e amerikano \u2013 japonez\u00ebve.<\/span><\/p>\n<p><span>Sot, zoti Hearst mbahet mend si frym\u00ebzimi i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr filmin \u2018Qytetari Kane\u2019, i cili u realizua nd\u00ebrsa ishte gjall\u00eb dhe t\u00eb cilin ai u p\u00ebrpoq ta ndalonte.<\/span><\/p>\n<p><strong><span>P\u00ebrfundim<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span>Manjat\u00ebt q\u00eb form\u00ebsuan politik\u00ebn amerikane n\u00eb epokat e kaluara frym\u00ebzuan admirim dhe polemika, ndikimi i tyre u b\u00eb i qart\u00eb vet\u00ebm m\u00eb pas, me kalimin e viteve. Mbetet p\u00ebr t\u2019u par\u00eb n\u00ebse ndikimi i zotit Musk do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i gjat\u00eb se administrata e Presidentit Trump dhe n\u00ebse manjat\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb koh\u00ebrave moderne do t\u00eb ndjekin shembullin e tij. \/<a href=\"https:\/\/www.zeriamerikes.com\/a\/7949335.html\">VOA<\/a><\/span><\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/01\/24\/voa-elon-musk-dhe-trashegimia-e-manjateve-ne-politiken-amerikane\/\">VOA: Elon Musk dhe trash\u00ebgimia e manjat\u00ebve n\u00eb politik\u00ebn amerikane<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Biznesi ka qen\u00eb i nd\u00ebrthurur me politik\u00ebn amerikane q\u00eb para themelimit t\u00eb vendit. Pavar\u00ebsisht q\u00eb drejtuesit e bizneseve luajn\u00eb rol t\u00eb madh n\u00eb financimin e fushatave dhe nismave politike, pak individ\u00eb n\u00eb historin\u00eb amerikane kan\u00eb marr\u00eb nj\u00eb rol kaq personal dhe publik n\u00eb politik\u00eb sa miliarderi Elon Musk. Edhe para zgjedhjeve t\u00eb vitit 2024, miliarderi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5768","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5768"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5768\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}