Nga Thoma G\u00ebll\u00e7i<\/p>\n
Dje u zgjodh kryetari i ri i SPAK-ut. V\u00ebmendja ishte e jasht\u00ebzakonshme: mediat e ndoq\u00ebn hap pas hapi, opinioni publik u p\u00ebrfshi n\u00eb analiza dhe komente, nd\u00ebrsa nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt e trajtuan si nj\u00eb ngjarje q\u00eb p\u00ebrcakton t\u00eb ardhmen e drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, \u00ebsht\u00eb i habitsh\u00ebm fakti q\u00eb shumica d\u00ebrrmuese e shqiptar\u00ebve nuk e din\u00eb se kush \u00ebsht\u00eb Prokurori i P\u00ebrgjithsh\u00ebm, as se kush drejton Gjykat\u00ebn e Posa\u00e7me, Gjykat\u00ebn e Lart\u00eb apo Gjykat\u00ebn Kushtetuese. Edhe m\u00eb pak njohin emrat e kryetar\u00ebve t\u00eb gjykatave t\u00eb faktit, t\u00eb cilat reforma e drejt\u00ebsis\u00eb i ka shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb q\u00eb qytetari i thjesht\u00eb nuk e ka m\u00eb t\u00eb qart\u00eb se ku duhet t\u00eb drejtohet.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb edhe m\u00eb e \u00e7uditshme se si diplomat\u00ebt e huaj , q\u00eb n\u00eb logjik\u00ebn e shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs duhej t\u00eb kishte interes t\u00eb posa\u00e7\u00ebm p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e gjykatave, e kan\u00eb p\u00ebrqendruar pothuaj gjith\u00eb v\u00ebmendjen te SPAK-u dhe te drejtuesit e tij. Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb asnj\u00eb vend tjet\u00ebr evropian, prokuroria nuk trajtohet si institucioni m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i drejt\u00ebsis\u00eb; ky rol i takon gjykat\u00ebs, e cila \u00ebsht\u00eb themeli i barazis\u00eb para ligjit dhe garancia e fundit e qytetarit.<\/p>\n
N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb demokratike, kur dikush mendon se i \u00ebsht\u00eb cenuar e drejta, thot\u00eb vetvetiu: \u201cDo t\u2019i drejtohem gjykat\u00ebs\u201d. Kjo fraz\u00eb nuk shpreh thjesht d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr konflikt, por besimin se gjykata \u00ebsht\u00eb institucioni q\u00eb mund t\u00eb vendos\u00eb drejt\u00ebsin\u00eb, t\u00eb korrigjoj\u00eb abuzimin e pushtetit dhe t\u00eb mbroj\u00eb qytetarin nga arbitrariteti. Gjykata \u00ebsht\u00eb pushteti i tret\u00eb dhe jo rast\u00ebsisht Kushtetuta e Shqip\u00ebris\u00eb , n\u00eb nenin 7, p\u00ebrcakton ndarjen dhe balancimin e pushteteve si parim themelor t\u00eb republik\u00ebs.<\/p>\n
N\u00eb Shqip\u00ebri, ky parim duket se \u00ebsht\u00eb turbulluar. Sot d\u00ebgjohet m\u00eb shpesh shprehja \u201cDo t\u00eb merret SPAK-u\u201d, \u201cDo ta zgjidh\u00eb SPAK-u\u201d, \u201cSPAK-u do ta pastroj\u00eb politik\u00ebn\u201d, sikur prokuroria t\u00eb jet\u00eb autoriteti final i drejt\u00ebsis\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb keqkuptim themelor i modelit per\u00ebndimor, sepse sipas nenit 148 t\u00eb Kushtetut\u00ebs dhe sipas konceptit baz\u00eb t\u00eb procesit penal, prokuroria \u00ebsht\u00eb organ akuzues dhe jo organ gjykimi. Ajo paraqet pretendime, jo vendime; k\u00ebrkon masa, por nuk i jep; ngre dyshime, por nuk p\u00ebrcakton faj\u00ebsi. Vet\u00ebm gjykata, sipas nenit 42 t\u00eb Kushtetut\u00ebs dhe nenit 6 t\u00eb Konvent\u00ebs Europiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut, ka t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb vendos\u00eb mbi lirin\u00eb, pron\u00ebn dhe nderin e qytetarit.<\/p>\n
N\u00eb Shqiperi, ky rol \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbysur. Dhe n\u00ebse perceptimi i publikut do t\u00eb ishte i vetmi problem, s\u00ebrish do t\u00eb ishte e rrezikshme, sepse perceptimi formon kultur\u00ebn juridike t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie. Por ne Shqiperim realiteti i praktik\u00ebs gjyq\u00ebsore tregon se Gjykata e Posa\u00e7me shpesh sillet si notere vendimeve t\u00eb SPAK-ut. Gjyqtar\u00ebt e hetimeve paraprake n\u00ebnshkruajn\u00eb pothuaj automatikisht masat e k\u00ebrkuara nga prokuroria: arrest me burg, burg,burg,burg.<\/p>\n
Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7ekuilib\u00ebr q\u00eb shkel parimin e barazis\u00eb s\u00eb pal\u00ebve dhe kemi thjesht nje \u201cdrejt\u00ebsi t\u00eb paracaktuar\u201d. Dhe kur procesi penal humbet paanshm\u00ebrin\u00eb, ai kthehet n\u00eb nj\u00eb rit formal, ku gjykata nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb autoriteti q\u00eb peshohet mes akuz\u00ebs dhe mbrojtjes, por thjesht firmos\u00ebse e nj\u00eb logjike t\u00eb krijuar paraprakisht. N\u00eb k\u00ebt\u00eb atmosfer\u00eb, qytetari fillon t\u2019i n\u00ebnshtrohet ides\u00eb se akuza \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb me faj\u00ebsin\u00eb , nj\u00eb barazim i papranuesh\u00ebm n\u00eb \u00e7do shtet demokratik.<\/p>\n
Sipas nenit 148 t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, prokuroria p\u00ebrfaq\u00ebson akuz\u00ebn n\u00eb em\u00ebr t\u00eb shtetit, \u00e7ka \u00ebsht\u00eb nj\u00eb funksion i domosdosh\u00ebm n\u00eb \u00e7do sistem penal modern. Por ky rol kushtetues ka kuptim vet\u00ebm brenda parimit themelor t\u00eb barazis\u00eb s\u00eb pal\u00ebve, i cili k\u00ebrkon q\u00eb pala tjet\u00ebr ,mbrojtja , t\u00eb ket\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat t\u00eb drejta procedurale dhe t\u00eb nj\u00ebjtin akses n\u00eb mjete juridike p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me akuz\u00ebn. <\/p>\n
Megjithat\u00eb, mendimi i p\u00ebrhapur dhe n\u00eb shum\u00eb raste i argumentuar midis t\u00eb akuzuarve dhe vet\u00eb avokat\u00ebve \u00ebsht\u00eb se n\u00eb proceset penale t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Posa\u00e7me ku pala akuzuese \u00ebsht\u00eb SPAK-u, roli i avokatit reduktohet pothuajse n\u00eb zero. Pretendimet e mbrojtjes rrall\u00eb d\u00ebgjohen, m\u00eb rrall\u00eb merren parasysh. Kjo krijon nj\u00eb realitet, sikur avokati \u00ebsht\u00eb nj\u00eb figur\u00eb formale, jo funksionale, e cila ekziston vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar k\u00ebrkes\u00ebn ligjore p\u00ebr \u201cprani mbrojtjeje\u201d, por jo p\u00ebr t\u00eb ushtruar realisht funksionin e saj.<\/p>\n
Kjo pabarazi b\u00ebhet edhe m\u00eb e dukshme n\u00eb raport me t\u00eb pandehurin, i cili jo vet\u00ebm q\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb prokurori t\u00eb fuqishme dhe nj\u00eb gjykat\u00eb q\u00eb shpesh eshte e orientuar drejt k\u00ebrkesave t\u00eb prokuroris\u00eb, por edhe vendoset fizikisht n\u00eb pozita posht\u00ebruese. Vendosja e tij n\u00eb nj\u00eb kafaz qelqi, i cili e izolon nga komunikimi i lir\u00eb dhe i menj\u00ebhersh\u00ebm me avokatin gjat\u00eb seanc\u00ebs, bie n\u00eb kund\u00ebrshtim t\u00eb hapur me parimet minimale t\u00eb nj\u00eb procesi t\u00eb drejt\u00eb. Nj\u00eb i pandehur q\u00eb nuk mund t\u00eb komunikoj\u00eb me avokatin e tij n\u00eb koh\u00eb reale \u00ebsht\u00eb nj\u00eb i pandehur i privuar nga mjetet efektive t\u00eb mbrojtjes. <\/p>\n
Historia bot\u00ebrore ka treguar se \u00e7far\u00eb ndodh kur prokuroria merr rolin q\u00eb i takon gjykat\u00ebs. Italia e viteve \u201990, me \u201cMani Pulite\u201d, u mbush me akuza dhe arrestime spektakolare, nd\u00ebrsa qindra \u00e7\u00ebshtje u rr\u00ebzuan n\u00eb gjykat\u00eb. Reputacione politike u shkat\u00ebrruan jo nga vendimet gjyq\u00ebsore, por nga proceset e hetimit. N\u00eb Turqi, shkrirja e prokuroris\u00eb me pushtetin ekzekutiv ka cuar n\u00eb mij\u00ebra arrestime. N\u00eb Shtetet e Bashkuara, debati mbi tejkalimin e kompetencave t\u00eb prokuror\u00ebve ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb Gjykata Supreme t\u00eb vendos\u00eb kufizime t\u00eb forta p\u00ebr t\u00eb ruajtur ekuilibrin mes akuz\u00ebs dhe mbrojtjes.<\/p>\n
Ky ekuilib\u00ebr \u00ebsht\u00eb thelbi i procesit penal. Prokuroria \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra an\u00eb. Mbrojtja \u00ebsht\u00eb ana tjet\u00ebr. Vet\u00ebm gjykata \u00ebsht\u00eb pesha q\u00eb i mban n\u00eb balanc\u00eb. N\u00eb momentin kur ky ekuilib\u00ebr prishet, drejt\u00ebsia rrezikon t\u00eb kthehet n\u00eb instrument politik, mediatik ose administrativ , por jo juridik.<\/p>\n
N\u00eb praktik\u00ebn e drejt\u00ebsis\u00eb shqiptare, nj\u00eb nga problemet m\u00eb serioze q\u00eb prek drejtp\u00ebrdrejt t\u00eb drejtat themelore t\u00eb njeriut lidhet me marrjen e masave t\u00eb arrestit pa pranin\u00eb e pal\u00ebve dhe pa u thirrur m\u00eb par\u00eb i hetuari p\u00ebr t\u2019u pyetur, duke e vendosur at\u00eb p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb mase t\u00eb r\u00ebnd\u00eb kufizuese t\u00eb lirive pa asnj\u00eb mund\u00ebsi paraprake mbrojtjeje. Nga nje vendim i marre \u201c ne dhome keshillimi\u201d , nje qytetar dergohet direct ne burg pa u pyetur asnjehere. Dhe nuk flas ketu per krimet e flagrances. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb turp i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vend q\u00eb rreth 60 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb s\u00eb burgjeve p\u00ebrb\u00ebhet nga persona t\u00eb paraburgosur, t\u00eb cil\u00ebve ende nuk u \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb vendim gjyq\u00ebsor. <\/p>\n
Vet\u00ebm kur shoq\u00ebria t\u00eb rikthej\u00eb natyrsh\u00ebm shprehjen \u201ce zgjidh gjykata\u201d, dhe kur gjykatat t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb veprojn\u00eb me pavar\u00ebsin\u00eb dhe fuqin\u00eb q\u00eb u jep ligji, at\u00ebher\u00eb mund t\u00eb themi se drejt\u00ebsia shqiptare po hyn n\u00eb shinat e v\u00ebrteta t\u00eb shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs. Sepse drejt\u00ebsia nuk nd\u00ebrtohet nga perceptimi, por nga procedura; nuk mbahet n\u00eb k\u00ebmb\u00eb nga prokuroria, por nga gjykata; dhe nuk duhet t\u00eb shkaktoj\u00eb frik\u00eb, por t\u00eb ngjall\u00eb besim.<\/p>\n
The post SPAK-u, gjykatat dhe keqkuptimi i madh mbi drejt\u00ebsin\u00eb<\/a> appeared first on www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nga Thoma G\u00ebll\u00e7i Dje u zgjodh kryetari i ri i SPAK-ut. V\u00ebmendja ishte e jasht\u00ebzakonshme: mediat e ndoq\u00ebn hap pas hapi, opinioni publik u p\u00ebrfshi n\u00eb analiza dhe komente, nd\u00ebrsa nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt e trajtuan si nj\u00eb ngjarje q\u00eb p\u00ebrcakton t\u00eb ardhmen e drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, \u00ebsht\u00eb i habitsh\u00ebm fakti q\u00eb shumica d\u00ebrrmuese […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-57437","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57437"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57437\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}