{"id":56584,"date":"2025-12-08T16:02:18","date_gmt":"2025-12-08T16:02:18","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/12\/08\/analiza-pas-doktrines-se-re-te-trump-si-duhet-te-pergjigjet-europa\/"},"modified":"2025-12-08T16:02:18","modified_gmt":"2025-12-08T16:02:18","slug":"analiza-pas-doktrines-se-re-te-trump-si-duhet-te-pergjigjet-europa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/12\/08\/analiza-pas-doktrines-se-re-te-trump-si-duhet-te-pergjigjet-europa\/","title":{"rendered":"Analiza pas doktrin\u00ebs s\u00eb re t\u00eb Trump\/ Si duhet t\u00eb p\u00ebrgjigjet Europa?"},"content":{"rendered":"<p>Shtetet e Bashkuara pretendojn\u00eb n\u00eb <a href=\"https:\/\/www.whitehouse.gov\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/2025-National-Security-Strategy.pdf\">Strategjin\u00eb e tyre t\u00eb re t\u00eb Siguris\u00eb Komb\u00ebtare<\/a> se Europa ndodhet n\u00eb trajektoren e <strong>\u201cshuarjes s\u00eb civilizimit\u201d<\/strong>, dhe i atribuojn\u00eb integrimit evropian dhe <strong>\u201caktivitetit t\u00eb Bashkimit Europian q\u00eb minon lirin\u00eb politike dhe sovranitetin\u201d<\/strong> disa prej problemeve m\u00eb t\u00eb thella t\u00eb kontinentit.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb duhej ta kishim kuptuar t\u00eb gjith\u00eb pas planit posht\u00ebrues me 28 pika t\u00eb Uashingtonit p\u00ebr Ukrain\u00ebn. Fjalimi trondit\u00ebs i <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/us-news\/2025\/feb\/14\/jd-vance-stuns-munich-conference-with-blistering-attack-on-europes-leaders\"><strong>JD Vance n\u00eb Mynih<\/strong><\/a>, n\u00eb shkurt, ku ai sugjeroi se demokracit\u00eb evropiane <strong>nuk ia vlen t\u00eb mbrohen,<\/strong> ishte nj\u00eb sinjal i hersh\u00ebm paralajm\u00ebrues. Por fjal\u00ebt e reja s\u00ebrish godasin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shokuese. Dokumenti i siguris\u00eb \u00ebsht\u00eb sinjali m\u00eb i qart\u00eb deri tani se sa brutal dhe transaksional synon t\u00eb jet\u00eb angazhimi i Uashingtonit me kontinentin. Ai sh\u00ebnon nj\u00eb faz\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb p\u00ebrpjekjen e Trump p\u00ebr ta riformatuar Europ\u00ebn sipas imazhit t\u00eb tij ideologjik, nd\u00ebrsa n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb <strong>e braktis at\u00eb ushtarakisht<\/strong>. Sipas dokumentit, politika amerikane duhet t\u2019i mund\u00ebsoj\u00eb Europ\u00ebs<strong> \u201ct\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb kryesore p\u00ebr mbrojtjen e saj\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>T\u00ebrheqja e trupave amerikane nga Europa ka qen\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht ngulmuese e lobit<strong> MAGA<\/strong>. Figura si <strong>Steve Bannon<\/strong> argumentojn\u00eb hapur p\u00ebr <strong>\u201cmbrojtje hemisferike\u201d,<\/strong> pra mbrojtjen e Amerikave dhe jo t\u00eb Europ\u00ebs. N\u00eb podcastin e tij \u201cWar Room\u201d, Bannon e tha qart\u00eb: <strong>\u201cNe jemi nj\u00eb komb i Paq\u00ebsorit\u2026 qendra jon\u00eb, zemra strategjike e Amerik\u00ebs, n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb Paq\u00ebsori.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb nga artikulimet m\u00eb t\u00eb qarta t\u00eb t\u00ebrheqjes strategjike amerikane ka ardhur nga nj\u00eb figur\u00eb ky\u00e7e e mendimit t\u00eb mbrojtjes n\u00eb epok\u00ebn Trump:<strong> Elbridge Colby,<\/strong> k\u00ebshilltar kryesor p\u00ebr mbrojtjen dhe politik\u00ebn e jashtme n\u00eb Pentagon. N\u00eb nj\u00eb dokument politik t\u00eb vitit 2023, <a href=\"https:\/\/themarathoninitiative.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Marathon-Initiative_Getting-Strategic-Deprioritization-Right96.pdf\">\u201cSi duhet b\u00ebr\u00eb deprioritizimi strategjik\u201d<\/a>, Colby dhe bashkautor\u00ebt e tij paraqit\u00ebn logjik\u00ebn e reduktimit t\u00eb angazhimit amerikan n\u00eb Europ\u00eb dhe p\u00ebrqendrimit t\u00eb burimeve diku tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Premisa fillestare \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb. Si\u00e7 shprehet nj\u00eb prej kontributor\u00ebve, <strong>\u201cShtetet e Bashkuara nuk kan\u00eb dhe nuk planifikojn\u00eb t\u00eb zhvillojn\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar dhe fituar luft\u00ebra t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb Europ\u00eb dhe Azi nj\u00ebkoh\u00ebsisht.\u201d<\/strong> Sipas tyre, Kina \u00ebsht\u00eb fusha vendimtare, jo Europa, dhe v\u00ebmendja e asetet amerikane duhet t\u00eb zhvendosen sipas interesit.<\/p>\n<p>Uashingtoni ka sinjalizuar nj\u00eb version t\u00eb k\u00ebsaj p\u00ebrmbysjeje p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekad\u00eb. Megjithat\u00eb, qeverit\u00eb evropiane e kan\u00eb pasur shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ta p\u00ebrmbysin iden\u00eb se SHBA mund ta l\u00ebr\u00eb realisht n\u00eb hije sigurin\u00eb e kontinentit t\u00eb vjet\u00ebr. Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb e ka p\u00ebrforcuar k\u00ebt\u00eb tension: nga perspektiva evropiane, nj\u00eb t\u00ebrheqje amerikane ose nj\u00eb paqe e imponuar e pabarabart\u00eb do t\u00eb prodhonte kaos n\u00eb Ukrain\u00eb dhe destabilizim n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr Colby, ky fakt nuk \u00ebsht\u00eb argument i mjaftuesh\u00ebm kund\u00ebr largimit t\u00eb SHBA nga Europa. Si\u00e7 shkruan ai: <strong>\u201cDestabiliteti apo edhe kaosi, n\u00eb vetvete, nuk mjaftojn\u00eb\u2026 p\u00ebr t\u00eb gjykuar nj\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb deprioritizimit si t\u00eb d\u00ebshtuar.\u201d<\/strong> Ajo q\u00eb ka r\u00ebnd\u00ebsi, sipas tij, \u00ebsht\u00eb n\u00ebse SHBA gjen m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb mbrojtur veten nga kaosi q\u00eb pason.<\/p>\n<p>Strategjia e re e siguris\u00eb s\u00eb SHBA konfirmon se Uashingtoni po p\u00ebrqendrohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb \u201cHemisfer\u00ebn Per\u00ebndimore\u201d. Administrata planifikon t\u00eb vendos\u00eb n\u00eb plan t\u00eb dyt\u00eb \u00e7\u00ebshtjet dhe misionet e jashtme, p\u00ebrfshir\u00eb, deri diku, edhe Kin\u00ebn, p\u00ebr t\u2019u fokusuar te siguria e brendshme dhe te fqinj\u00ebsia e saj e af\u00ebrt. Investimi detar amerikan n\u00eb Karaibe, m\u00eb i madhi n\u00eb mbi 30 vjet, e n\u00ebnvizon k\u00ebt\u00eb ndryshim.<\/p>\n<p>Ka arsye p\u00ebr t\u00eb besuar se SHBA nuk do ta braktis\u00eb Europ\u00ebn plot\u00ebsisht. Mbrojtja e rreth 4 trilion\u00eb dollar\u00ebve investime amerikane n\u00eb kontinent mbetet interes ky\u00e7. Megjithat\u00eb, l\u00ebvizja \u00ebsht\u00eb e pamohueshme, Uashingtoni po t\u00ebrhiqet. Pyetja urgjente p\u00ebr Europ\u00ebn \u00ebsht\u00eb:<strong> A jemi gati t\u00eb p\u00ebrballojm\u00eb pasojat?<\/strong><\/p>\n<p>Sepse \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se nd\u00ebrsa SHBA t\u00ebrhiqet ushtarakisht, ajo do t\u00eb shtr\u00ebngoj\u00eb m\u00eb fort levat e tjera: fuqin\u00eb financiare, presionin diplomatik, kontrollet e eksporteve, masat tregtare dhe sanksionet dyt\u00ebsore. K\u00ebto instrumente do t\u00eb p\u00ebrdoren gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ta orientuar Europ\u00ebn drejt kursit politik q\u00eb SHBA d\u00ebshiron. Zbatimi i but\u00eb, ose heqja e plot\u00eb e rregullave digjitale dhe t\u00eb gjelbra, do t\u00eb k\u00ebrkohet nga BE, ashtu si\u00e7 b\u00ebri muajin e kaluar sekretari amerikan i tregtis\u00eb, Howard Lutnick. Dhe e gjith\u00eb kjo po ndodh nd\u00ebrsa ombrella e siguris\u00eb mbi Europ\u00ebn po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e holl\u00eb. Rezultati \u00ebsht\u00eb nj\u00eb asimetri e rrezikshme: <strong>m\u00eb pak mbrojtje dhe m\u00eb shum\u00eb presion.<\/strong><\/p>\n<p>Europa rrezikon t\u00eb kthehet n\u00eb d\u00ebmin kolateral t\u00eb nj\u00eb konfrontimi t\u00eb zgjatur SHBA-Kin\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb nuk g\u00ebzon m\u00eb garancit\u00eb e hekurt t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs q\u00eb zbutnin k\u00ebto goditje. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb e keqe: humbje-humbje.<\/p>\n<p>N\u00ebse Europa d\u00ebshiron t\u00eb kaloj\u00eb nga pozita mbrojt\u00ebse te nj\u00eb agjenci strategjike, duhet t\u00eb vazhdoj\u00eb rritjen e investimeve n\u00eb mbrojtje dhe t\u00eb b\u00ebj\u00eb absolutisht t\u00eb qart\u00eb se p\u00ebrpjekjet e presionit nga Uashingtoni ose Pekini do t\u00eb hasin n\u00eb kund\u00ebrveprime t\u00eb ashpra. Vet\u00ebm k\u00ebshtu Europa mund t\u00eb shmang\u00eb presionet e nj\u00eb padroni q\u00eb t\u00ebrhiqet dhe t\u00eb nj\u00eb rivali q\u00eb nuk beson.<\/p>\n<p>N\u00ebnshtrimi ndaj presionit t\u00eb SHBA nuk funksionon, si\u00e7 tregoi marr\u00ebveshja e turpshme, e nj\u00ebanshme tregtare e Ursula von der Leyen ver\u00ebn e kaluar. Ky posht\u00ebrim i BE u supozua se do t\u00eb siguronte mb\u00ebshtetje t\u00eb vazhdueshme amerikane p\u00ebr Ukrain\u00ebn, megjithat\u00eb po ndodh e kund\u00ebrta. Impulsi amerikan p\u00ebr t\u2019u larguar nga Europa \u00ebsht\u00eb m\u00eb i fort\u00eb se \u00e7do koncesion tregtar i nj\u00ebansh\u00ebm q\u00eb mund t\u2019i ofrohet.<\/p>\n<p>Europa nuk duhet ta p\u00ebrs\u00ebris\u00eb at\u00eb gabim. Her\u00ebn tjet\u00ebr q\u00eb Uashingtoni do t\u00eb shtr\u00ebngoj\u00eb dar\u00ebn, BE duhet t\u00eb jet\u00eb gati t\u00eb reagoj\u00eb, duke filluar me hedhjen posht\u00eb t\u00eb marr\u00ebveshjes tregtare dhe aktivizimin e <a href=\"https:\/\/policy.trade.ec.europa.eu\/enforcement-and-protection\/protecting-against-coercion_en\">\u201cinstrumentit t\u00eb anti-n\u00ebnshtrimit\u201d<\/a> q\u00eb ka n\u00eb dispozicion, q\u00eb n\u00eb shenj\u00ebn e par\u00eb t\u00eb presionit. Vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrgjigje e fort\u00eb do t\u00eb llogaritet n\u00eb Uashington.<\/p>\n<p>N\u00ebse SHBA do t\u00eb vendos\u00eb ta l\u00ebr\u00eb n\u00eb plan t\u00eb dyt\u00eb sigurin\u00eb e Europ\u00ebs, kjo duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb kosto: ndikimi i saj n\u00eb rajon duhet t\u00eb zbehet. Pa garancit\u00eb historike t\u00eb siguris\u00eb, nd\u00ebrhyrja dhe presioni amerikan krijojn\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb papranueshme p\u00ebr kontinentin.<\/p>\n<p><strong>Georg Riekeles \u00ebsht\u00eb drejtor i asociuar dhe Varg Folkman analist politik n\u00eb European Policy Centre, p\u00ebrshtati nga <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/commentisfree\/2025\/dec\/08\/trump-doctrine-europe-us-coercion-economic\">The Guardian<\/a>, Lapsi.al<\/strong><\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/12\/08\/analiza-pas-doktrines-se-re-te-trump-si-duhet-te-pergjigjet-europa\/\">Analiza pas doktrin\u00ebs s\u00eb re t\u00eb Trump\/ Si duhet t\u00eb p\u00ebrgjigjet Europa?<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shtetet e Bashkuara pretendojn\u00eb n\u00eb Strategjin\u00eb e tyre t\u00eb re t\u00eb Siguris\u00eb Komb\u00ebtare se Europa ndodhet n\u00eb trajektoren e \u201cshuarjes s\u00eb civilizimit\u201d, dhe i atribuojn\u00eb integrimit evropian dhe \u201caktivitetit t\u00eb Bashkimit Europian q\u00eb minon lirin\u00eb politike dhe sovranitetin\u201d disa prej problemeve m\u00eb t\u00eb thella t\u00eb kontinentit. K\u00ebt\u00eb duhej ta kishim kuptuar t\u00eb gjith\u00eb pas planit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-56584","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56584"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56584\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}