{"id":56383,"date":"2025-12-07T11:34:11","date_gmt":"2025-12-07T11:34:11","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/12\/07\/fundi-i-ekonomise-se-mashtrimit\/"},"modified":"2025-12-07T11:34:11","modified_gmt":"2025-12-07T11:34:11","slug":"fundi-i-ekonomise-se-mashtrimit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/12\/07\/fundi-i-ekonomise-se-mashtrimit\/","title":{"rendered":"Fundi i ekonomis\u00eb s\u00eb mashtrimit"},"content":{"rendered":"<p>N\u00ebse dini si ta p\u00ebrdorni Inteligjenc\u00ebn Artificiale, ajo mund t\u2019ju kursej\u00eb shum\u00eb koh\u00eb dhe para. Po lidhni nj\u00eb kontrat\u00eb p\u00ebr nj\u00eb makin\u00eb t\u00eb re me qira? Sigurohuni q\u00eb t\u00eb ngarkoni nj\u00eb fotografi t\u00eb kontrat\u00ebs n\u00eb ChatGPT p\u00ebrpara se ta firmosni. Keni nevoj\u00eb p\u00ebr ndihm\u00eb me nj\u00eb rubinet q\u00eb pikon? Inteligjenca Artificiale shpesh e kupton problemin, dhe me nj\u00eb kosto shum\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt sesa nj\u00eb hidraulik. N\u00ebse jeni prind\u00ebr me nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, mund t\u00eb p\u00ebrdorni tani chatbot-e p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrgjigjur pyetjeve tuaja brenda sekondave, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb prisni p\u00ebr nj\u00eb takim te pediatri.<\/p>\n<p>Dhe n\u00ebse i jepni Claude nj\u00eb PDF me list\u00ebn e ver\u00ebrave, ai do t\u2019ju ndihmoj\u00eb t\u00eb gjeni shishet me raportin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb mes cil\u00ebsis\u00eb dhe \u00e7mimit. T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta shembuj p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb t\u00eb nj\u00eb ndryshimi shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madh. Me p\u00ebrhapjen e Inteligjenc\u00ebs Artificiale, po zhduket nj\u00eb nga shtremb\u00ebrimet m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme t\u00eb kapitalizmit modern: avantazhi informativ q\u00eb g\u00ebzojn\u00eb shit\u00ebsit, ofruesit e sh\u00ebrbimeve dhe nd\u00ebrmjet\u00ebsit ndaj jush si konsumator\u00eb.<\/p>\n<p>Kur secili prej jush ka n\u00eb xhep nj\u00eb \u201cgjeni\u201d digjital, b\u00ebheni m\u00eb pak t\u00eb preksh\u00ebm ndaj mashtrimeve dhe produkteve t\u00eb shitura me informacion t\u00eb shtremb\u00ebruar, duke p\u00ebrfituar vet\u00eb dhe duke rritur efikasitetin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb tregut. \u201cEkonomia e mashtrimit\u201d, ku kompanit\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga mungesa e transparenc\u00ebs, konfuzioni apo p\u00ebrtacia juaj, po gjen m\u00eb n\u00eb fund kund\u00ebrshtarin e saj.<\/p>\n<p>Avantazhet informative kan\u00eb ekzistuar po aq gjat\u00eb sa vet\u00eb tregjet. N\u00eb Anglin\u00eb mesjetare, tregtar\u00ebt p\u00ebrdornin peshore t\u00eb falsifikuara p\u00ebr t\u00eb mashtruar bler\u00ebsit; pronar\u00ebt e bareve shtonin krip\u00eb n\u00eb birr\u00eb p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb etur klient\u00ebt. K\u00ebto praktika nuk jan\u00eb thjesht bezdis\u00ebse. N\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb vitit 1970, ekonomisti George Akerlof, m\u00eb von\u00eb fitues i \u00c7mimit Nobel, e ilustroi k\u00ebt\u00eb dukuri p\u00ebrmes tregut t\u00eb makinave t\u00eb p\u00ebrdorura. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr ju si bler\u00ebs t\u00eb dini n\u00ebse nj\u00eb makin\u00eb funksionon si\u00e7 duhet apo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201climon\u201d me probleme t\u00eb fshehura.<\/p>\n<p>P\u00ebr pasoj\u00eb, prireni t\u00eb supozoni m\u00eb t\u00eb keqen. Si rezultat, shit\u00ebsit e ndersh\u00ebm, q\u00eb nuk duan t\u00eb ngat\u00ebrrohen me ata q\u00eb dyshohen p\u00ebr mashtrime, t\u00ebrhiqen nga tregu. Cil\u00ebsia bie, dhe ju e keni gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjeni sh\u00ebrbime t\u00eb ndershme. Interneti e ka b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr tregtar\u00ebt t\u2019ju mashtrojn\u00eb. Fal\u00eb sh\u00ebrbimeve si Carfax dhe platformave t\u00eb tjera t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr automjete, mund t\u00eb kontrolloni historikun e nj\u00eb makine p\u00ebrpara se ta blini, duke kap\u00ebrcyer nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb problemeve q\u00eb p\u00ebrmendte Akerlof.<\/p>\n<p>Shofer\u00ebt e taksive e kan\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u2019ju \u00e7ojn\u00eb n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb gjata dhe m\u00eb fitimprur\u00ebse, pasi aplikacionet si Lyft dhe Uber ju tregojn\u00eb sakt\u00ebsisht itinerarin m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr. Tripadvisor, platforma e njohur e vler\u00ebsimeve, ju ndihmon t\u00eb gjeni restorante q\u00eb ofrojn\u00eb ushqim t\u00eb mir\u00eb. N\u00eb fillim t\u00eb viteve 2000, n\u00eb Lond\u00ebr kishte mbi 20 filiale t\u00eb Angus and Aberdeen Steak Houses, lokale t\u00eb njohura si \u201ckurthe p\u00ebr turist\u00ebt\u201d. Sot kan\u00eb mbetur vet\u00ebm kat\u00ebr, dhe ato q\u00eb ekzistojn\u00eb jan\u00eb duksh\u00ebm m\u00eb t\u00eb mira.<\/p>\n<p><strong>Fundi i tregjeve t\u00eb mashtrimit<\/strong><\/p>\n<p>Zhvillime t\u00eb tilla \u00e7uan analist\u00ebt t\u00eb shpallnin fundin e tregjeve t\u00eb mashtrimit. \u201cP\u00ebrsosm\u00ebria e informacionit po rritet\u201d, \u2013 deklaroi Jeff Bezos, themeluesi i Amazon, n\u00eb vitin 2007. <em>\u201cShum\u00eb teori ekonomike mbi asimetrin\u00eb e informacionit, ndon\u00ebse t\u00eb sakta nga ana logjistike, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb vjetruara n\u00eb praktik\u00eb\u201d,<\/em> \u2013 argumentuan Tyler Cowen dhe Alex Tabarrok nga Universiteti George Mason n\u00eb vitin 2015.<\/p>\n<p>Sipas vler\u00ebsimeve, rreth 25% e shpenzimeve t\u00eb konsumator\u00ebve n\u00eb SHBA shkojn\u00eb p\u00ebr mallra dhe sh\u00ebrbime me asimetri t\u00eb fort\u00eb informacioni, nga kujdesi sh\u00ebndet\u00ebsor te riparimet e sht\u00ebpis\u00eb, krahasuar me 30% n\u00eb fillim t\u00eb mij\u00ebvje\u00e7arit. Megjithat\u00eb, shum\u00eb industri t\u00eb tilla ende ekzistojn\u00eb. Nd\u00ebrtimi \u00ebsht\u00eb shembulli m\u00eb i duksh\u00ebm. Ju, si pronar\u00eb banesash, rrall\u00eb keni njohuri p\u00ebr sistemet HVAC apo lyerjet, \u00e7ka ju l\u00eb t\u00eb pambrojtur ndaj operator\u00ebve t\u00eb pandersh\u00ebm.<\/p>\n<p>Agjent\u00ebt e pasurive t\u00eb paluajtshme japin me qira prona problematike q\u00eb zbulohen vet\u00ebm pasi jeni vendosur n\u00eb to. Avokat\u00ebt japin k\u00ebshilla t\u00eb pasakta, por ju e kuptoni shum\u00eb von\u00eb. Mjek\u00ebt ofrojn\u00eb trajtimet m\u00eb t\u00eb shtrenjta. Zyrtar\u00ebt publik\u00eb marrin vendime, nga gjobat tatimore te refuzimi i nj\u00eb lejeje nd\u00ebrtimi, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u kuptuar n\u00ebse nuk jeni ekspert\u00eb.<\/p>\n<p>Ekonomist\u00ebt zakonisht jan\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb pasojat e asimetris\u00eb s\u00eb informacionit rast pas rasti. N\u00eb vitin 2012, Susan Woodward nga Sand Hill Econometrics dhe Robert Hall nga Universiteti Stanford zbuluan se huamarr\u00ebsit e kredive hipotekore humbnin mesatarisht t\u00eb pakt\u00ebn 1,000 dollar\u00eb sepse nuk krahasonin mjaftuesh\u00ebm ofertat e nd\u00ebrmjet\u00ebsve.<\/p>\n<p>Shum\u00eb njer\u00ebz humbisnin mij\u00ebra dollar\u00eb sepse nuk rifinancohej kredia n\u00eb koh\u00eb, kur normat e interesit binin. Nj\u00eb studim i publikuar n\u00eb vitin 2019 n\u00eb\u00a0Journal of the\u00a0American Medical Association\u00a0zbuloi se sistemi sh\u00ebndet\u00ebsor amerikan shp\u00ebrdoronte deri n\u00eb 100 miliard\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit p\u00ebr \u201ctrajtime t\u00eb panevojshme dhe sh\u00ebrbime me vler\u00eb t\u00eb ul\u00ebt\u201d.<\/p>\n<p>N\u00ebse i mbledhim t\u00eb gjitha k\u00ebto humbje, rezulton se tregjet mashtruese imponojn\u00eb nj\u00eb \u201ctaks\u00eb efektive\u201d prej qindra miliarda dollar\u00ebsh \u00e7do vit. Nj\u00eb studim i porositur nga qeveria britanike n\u00eb vitin 2024 vler\u00ebsoi se qytetar\u00ebt humbnin \u00e7do vit ekuivalentin e 2.5% t\u00eb PBB-s\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb blerjeve t\u00eb mallrave dhe sh\u00ebrbimeve me cil\u00ebsi t\u00eb ul\u00ebt ose me defekte. Kjo p\u00ebrfshinte gjith\u00e7ka, nga blerja e nj\u00eb versioni tjet\u00ebr t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit produkt, deri te koha q\u00eb humbisnit duke b\u00ebr\u00eb ankesa. Pavar\u00ebsisht p\u00ebrmir\u00ebsimeve q\u00eb nga koha e Akerlof, tregu i makinave t\u00eb p\u00ebrdorura mbetet i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u menaxhuar.<\/p>\n<p>Por nd\u00ebrmarrjet e reja po japin nj\u00eb ide se si mund t\u00eb duket e ardhmja. CarEdge p\u00ebrdor nj\u00eb negociator t\u00eb fuqizuar nga Inteligjenca Artificiale p\u00ebr t\u00eb diskutuar me koncesionar\u00ebt rreth \u00e7mimit dhe kushteve t\u00eb makin\u00ebs; Pruvo monitoron rezervimet e rimbursueshme t\u00eb hoteleve dhe i rezervon automatikisht kur \u00e7mimi bie. Modelet e m\u00ebdha gjuh\u00ebsore (LLM) po b\u00ebhen tashm\u00eb pjes\u00eb e p\u00ebrditshme e vendimmarrjes s\u00eb konsumator\u00ebve.<\/p>\n<p>Nj\u00eb anket\u00eb e kompanis\u00eb s\u00eb softuerit Clio zbulon se mbi gjysma e konsumator\u00ebve kan\u00eb p\u00ebrdorur ose do t\u00eb p\u00ebrdornin Inteligjenc\u00ebn Artificiale p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb k\u00ebshilla ligjore. \u201cStereotipi i ri \u00ebsht\u00eb se brezi Z nuk blen nj\u00eb makin\u00eb pa kaluar m\u00eb par\u00eb kontrat\u00ebn n\u00eb ChatGPT\u201d, \u2013 v\u00ebren Financial Dystopia, nj\u00eb llogari e njohur n\u00eb X.<\/p>\n<p>Kur di\u00e7ka shkon keq, mund t\u00eb p\u00ebrdorni chatbot-e p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar kompensim. Nj\u00eb studim i fundit nga Weixin Liang i Universitetit Stanford dhe bashkautor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb zbuloi se n\u00eb fund t\u00eb vitit 2024, rreth 18% e ankesave financiare t\u00eb konsumator\u00ebve ishin hartuar me ndihm\u00ebn e Inteligjenc\u00ebs Artificiale.\u00a0<em>\u201cIA do t\u2019i ndihmoj\u00eb njer\u00ebzit q\u00eb m\u00eb par\u00eb nuk kishin privilegjin e k\u00ebshillave t\u00eb mira, t\u00eb marrin k\u00ebshilla mjaft t\u00eb mira\u201d, \u2013<\/em> argumenton Bret Taylor, drejtues i OpenAI, krijuesit t\u00eb ChatGPT.<\/p>\n<p>Provat p\u00ebr ndikimin e konsumator\u00ebve t\u00eb fuqizuar nga Inteligjenca Artificiale jan\u00eb ende t\u00eb kufizuara, por shum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse. Nj\u00eb studim nga Ryan Shea dhe koleg\u00ebt e tij n\u00eb Universitetin Columbia raportoi p\u00ebr nj\u00eb eksperiment mbi tregtin\u00eb e makinave t\u00eb p\u00ebrdorura dhe qiradh\u00ebnien e apartamenteve. Ata zbuluan se p\u00ebrdoruesit q\u00eb bashk\u00ebvepronin me nj\u00eb model Inteligjence Artificiale \u201cp\u00ebrmir\u00ebsuan ndjesh\u00ebm performanc\u00ebn e tyre n\u00eb negociata\u201d.<\/p>\n<p>Nj\u00eb k\u00ebrkim tjet\u00ebr nga Minkyu Shin i City University of Hong Kong dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e tij, q\u00eb analizoi mbi nj\u00eb milion ankesa t\u00eb d\u00ebrguara Byros\u00eb Amerikane p\u00ebr Mbrojtjen e Konsumator\u00ebve Financiar\u00eb, zbuloi se 49% e ankesave t\u00eb ndihmuara nga IA p\u00ebrfunduan me kompensim, kundrejt vet\u00ebm 40% t\u00eb atyre t\u00eb shkruara plot\u00ebsisht nga njer\u00ebzit.<\/p>\n<p>N\u00eb \u00e7\u2019mas\u00eb Inteligjenca Artificiale do t\u2019i eliminoj\u00eb plot\u00ebsisht tregjet e mashtrimit, kjo varet nga dy faktor\u00eb. S\u00eb pari, ju si konsumator\u00eb duhet t\u00eb dini si ta p\u00ebrdorni si\u00e7 duhet. T\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisni verb\u00ebrisht k\u00ebshillat e ChatGPT \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak efektive sesa ta p\u00ebrdorni si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar dhe p\u00ebr t\u00eb negociuar m\u00eb bindsh\u00ebm.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, rezultatet e nj\u00eb prove t\u00eb zhvilluar nga Jan Biermann (at\u00ebher\u00eb n\u00eb Universitetin e Hamburgut), John Horton nga Instituti i Teknologjis\u00eb n\u00eb Masa\u00e7usets dhe Johannes Walter nga Qendra Europiane e K\u00ebrkimeve Ekonomike ZEW-Leibniz jan\u00eb inkurajuese. Eksperimenti p\u00ebrfshinte njer\u00ebz q\u00eb duhej t\u00eb vler\u00ebsonin sa pika kishte n\u00eb nj\u00eb imazh, me forma t\u00eb ndryshme asistence nga IA. Studiuesit zbuluan se pjes\u00ebmarr\u00ebsit ishin n\u00eb gjendje \u201ct\u00eb vler\u00ebsonin me kujdes rekomandimet algoritmik duke p\u00ebrshtatur besueshm\u00ebrin\u00eb e tyre n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb sugjerimeve\u201d.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, ofruesit dhe shit\u00ebsit ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb kund\u00ebrp\u00ebrgjigjen me mjetet e tyre t\u00eb Inteligjenc\u00ebs Artificiale. Listat e Amazon jan\u00eb tashm\u00eb t\u00eb mbushura me p\u00ebrshkrime produktesh t\u00eb krijuara nga IA. N\u00ebse sot p\u00ebrdorni ChatGPT me hidraulikun tuaj, mund ta bindni ta ul\u00eb \u00e7mimin. Por n\u00ebse e p\u00ebrdorni vitin e ardhsh\u00ebm, ai mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb model t\u00eb vetin q\u00eb i thot\u00eb t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>Kompanit\u00eb po zhvillojn\u00eb tashm\u00eb \u201coptimizimin e motor\u00ebve gjenerues\u201d, nj\u00eb praktik\u00eb q\u00eb mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb publikimin e informacionit t\u00eb filtruar p\u00ebr t\u00eb promovuar nj\u00eb produkt apo sh\u00ebrbim t\u00eb caktuar. Me kalimin e koh\u00ebs, shum\u00eb tregje mund t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebs algoritmik\u00eb, ku t\u00eb dyja pal\u00ebt bien dakord t\u2019u binden vendimeve t\u00eb nj\u00eb \u201cankues digjital\u201d t\u00eb paansh\u00ebm. Por nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb: dit\u00ebt e konsumatorit q\u00eb nuk di asgj\u00eb po marrin fund.\/Monitor.al<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/12\/07\/fundi-i-ekonomise-se-mashtrimit\/\">Fundi i ekonomis\u00eb s\u00eb mashtrimit<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00ebse dini si ta p\u00ebrdorni Inteligjenc\u00ebn Artificiale, ajo mund t\u2019ju kursej\u00eb shum\u00eb koh\u00eb dhe para. Po lidhni nj\u00eb kontrat\u00eb p\u00ebr nj\u00eb makin\u00eb t\u00eb re me qira? Sigurohuni q\u00eb t\u00eb ngarkoni nj\u00eb fotografi t\u00eb kontrat\u00ebs n\u00eb ChatGPT p\u00ebrpara se ta firmosni. Keni nevoj\u00eb p\u00ebr ndihm\u00eb me nj\u00eb rubinet q\u00eb pikon? Inteligjenca Artificiale shpesh e kupton problemin, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-56383","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56383","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56383"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56383\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}