{"id":55076,"date":"2025-11-29T14:48:15","date_gmt":"2025-11-29T14:48:15","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/11\/29\/pse-netet-pa-gjume-bejne-kujtimet-e-keqija-me-te-veshtira-per-ti-harruar\/"},"modified":"2025-11-29T14:48:15","modified_gmt":"2025-11-29T14:48:15","slug":"pse-netet-pa-gjume-bejne-kujtimet-e-keqija-me-te-veshtira-per-ti-harruar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/11\/29\/pse-netet-pa-gjume-bejne-kujtimet-e-keqija-me-te-veshtira-per-ti-harruar\/","title":{"rendered":"Pse net\u00ebt pa gjum\u00eb b\u00ebjn\u00eb kujtimet e k\u00ebqija m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019i harruar?"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Nga Fatjona R. Lubonja<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Le ta imagjinojm\u00eb: je n\u00eb fest\u00ebn e nj\u00eb miku, duke pir\u00eb nj\u00eb got\u00eb ver\u00eb t\u00eb kuqe dhe papritur situata p\u00ebrkeq\u00ebsohen. Para t\u00eb gjith\u00ebve, pengohesh, gota juaj p\u00ebrmbyset, duke e sp\u00ebrkatur p\u00ebrmbajtjen e saj n\u00eb divan apo tek miku juaj. Pavar\u00ebsisht se sa koh\u00eb ka kaluar, t\u00eb shoh\u00ebsh at\u00eb mik do t\u00eb t\u00eb kujtoj\u00eb gjithmon\u00eb at\u00eb moment t\u00eb sikletsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ky sh\u00ebmbull \u00ebsht\u00eb i thjesht\u00eb, por mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb situat\u00eb kur dikush t\u00eb kritikon, apo nj\u00eb koment, nj\u00eb veprim i sikletsh\u00ebm, nj\u00eb thashethem, etj\u2026 Kaq, do t\u00eb mjaftonte t\u2019ju linte pa gjum\u00eb? Pra, pse disa njer\u00ebz duket se jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u2019i largojn\u00eb k\u00ebto kujtime t\u00eb pak\u00ebndshme, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00ebt nuk mund t\u2019i shp\u00ebtojn\u00eb? P\u00ebrgjigja kryesisht sillet rreth cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb gjumit.<\/p>\n<p>Kjo lidhje midis gjumit dhe kujtes\u00ebs nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me histori t\u00eb sikletshme festash, apo me nj\u00eb opinion. Problemet me gjumin dhe kujtimet nd\u00ebrhyr\u00ebse jan\u00eb tipare kryesore t\u00eb shum\u00eb gj\u00ebndjeve t\u00eb sh\u00ebndetit mendor, duke p\u00ebrfshir\u00eb depresionin, ankthin dhe \u00e7rregullimin e stresit post-traumatik, (Xue. Y.,et . al., 2025).<\/p>\n<p>Studiuesit kan\u00eb zbuluar se mungesa e gjumit pengon aft\u00ebsin\u00eb e trurit p\u00ebr t\u00eb \u201chequr\u201d kujtimet e pak\u00ebndshme. Duke p\u00ebrdorur skanime t\u00eb trurit, ata kan\u00eb treguar se pa gjum\u00eb t\u00eb mjaftuesh\u00ebm, truri ka v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb aktivizoj\u00eb rajonet q\u00eb normalisht na ndihmojn\u00eb t\u00eb bllokojm\u00eb mendimet e pad\u00ebshiruara. N\u00eb ve\u00e7anti, mungesa e gjumit me l\u00ebvizje t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb syve (REM), faza e ciklit t\u00eb gjumit me shum\u00eb \u00ebndrra duket se e dob\u00ebson k\u00ebt\u00eb sistem mbrojt\u00ebs mendor (Harrington, M. O. , et. al., 2024).<\/p>\n<p>Rezultati? Kujtimet e k\u00ebqija kalojn\u00eb m\u00eb leht\u00eb dhe q\u00ebndrojn\u00eb m\u00eb gjat\u00eb. Me kalimin e koh\u00ebs, kjo mund t\u00eb ushqej\u00eb shqet\u00ebsimin, t\u00eb forcoj\u00eb m\u00ebnyrat negative t\u00eb t\u00eb menduarit dhe ta b\u00ebj\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb rregullimin e emocioneve. Nj\u00eb nga m\u00ebnyrat se si truri jon\u00eb zakonisht p\u00ebrballet me kujtimet e dhimbshme \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmes shtypjes direkte, duke e \u201cshtyr\u00eb\u201d mendimin jasht\u00eb vet\u00ebdijes.<\/p>\n<p>Kur kjo funksionon, gjurm\u00ebt e kujtimit dob\u00ebsohen, duke e b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb pamundur q\u00eb t\u00eb shfaqen p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb t\u00eb ardhmen. Por ky proces varet shum\u00eb nga gjumi. Njer\u00ebzit q\u00eb flen\u00eb mir\u00eb jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb aft\u00eb n\u00eb procesin e \u201cmbylljen e der\u00ebs\u201d ndaj mendimeve invazuese, nd\u00ebrsa ata q\u00eb kan\u00eb patur munges\u00eb gjumi kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi, duke l\u00ebn\u00eb kujtimin t\u00eb jet\u00eb i lir\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrhyr\u00eb p\u00ebrs\u00ebri m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n<p>Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, nj\u00eb nat\u00eb e mir\u00eb gjumi nuk ndihmon vet\u00ebm p\u00ebr tu ndjer\u00eb t\u00eb fresk\u00ebt por edhe ndihmon trurin tuaj t\u00eb mbaj\u00eb n\u00eb kontroll kujtimet invazuese. \u201cNat\u00ebn e Mir\u00eb! E nes\u00ebrmja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb e re!\u201d<\/p>\n<p>Fatjona R. Lubonja Ed.D. \u00ebsht\u00eb studiuese &amp; autore e shum\u00eb shkrimeve. Ka studiuar Neuroshkenc\u00eb &amp; Shkencat e Sh\u00ebndetit n\u00eb Columbia University, n\u00eb NY, dhe specializuar n\u00eb Harvard University, MA #fatjonalubonja<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/11\/pse-netet-pa-gjume-bejne-kujtimet-e-keqija-me-te-veshtira-per-ti-harruar\/\">Pse net\u00ebt pa gjum\u00eb b\u00ebjn\u00eb kujtimet e k\u00ebqija m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019i harruar?<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Fatjona R. Lubonja Le ta imagjinojm\u00eb: je n\u00eb fest\u00ebn e nj\u00eb miku, duke pir\u00eb nj\u00eb got\u00eb ver\u00eb t\u00eb kuqe dhe papritur situata p\u00ebrkeq\u00ebsohen. Para t\u00eb gjith\u00ebve, pengohesh, gota juaj p\u00ebrmbyset, duke e sp\u00ebrkatur p\u00ebrmbajtjen e saj n\u00eb divan apo tek miku juaj. Pavar\u00ebsisht se sa koh\u00eb ka kaluar, t\u00eb shoh\u00ebsh at\u00eb mik do t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-55076","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55076","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55076"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55076\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}