{"id":54968,"date":"2025-11-28T20:48:25","date_gmt":"2025-11-28T20:48:25","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/11\/28\/studimi-kush-flet-me-shume-gjuhe-plaket-me-ngadale\/"},"modified":"2025-11-28T20:48:25","modified_gmt":"2025-11-28T20:48:25","slug":"studimi-kush-flet-me-shume-gjuhe-plaket-me-ngadale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/11\/28\/studimi-kush-flet-me-shume-gjuhe-plaket-me-ngadale\/","title":{"rendered":"Studimi: Kush flet m\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb, plaket m\u00eb ngadal\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p>Plakja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces kompleks biologjik, ajo nuk ndodh me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shpejt\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Nd\u00ebrsa disa njer\u00ebz mbeten mend\u00ebrisht dhe fizikisht vital\u00eb edhe n\u00eb mosh\u00ebn e shtyr\u00eb, p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt shenjat e hershme t\u00eb plakjes shfaqen shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt m\u00eb pas flasin p\u00ebr \u201cplakje t\u00eb p\u00ebrshpejtuar\u201d. N\u00eb raste t\u00eb tilla, funksionet fizike dhe mentale bien m\u00eb shpejt nga sa mendohej. Cil\u00ebt faktor\u00eb mund ta ngadal\u00ebsojn\u00eb k\u00ebt\u00eb proces \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga pyetjet qendrore t\u00eb hulumtimit t\u00eb plakjes, nga ushqyerja dhe aktiviteti fizik deri te angazhimi mendor.<\/p>\n<p>Neuroshkenca ka supozuar prej koh\u00ebsh se shum\u00ebgjuh\u00ebsia mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga faktor\u00ebt mbrojt\u00ebs. Dikush q\u00eb \u201ckalon\u201d rregullisht nga nj\u00eb gjuh\u00eb n\u00eb tjetr\u00ebn, st\u00ebrvit mekanizmat e v\u00ebmendjes dhe kontrollit q\u00eb mendohej se ndikon n\u00eb mosh\u00eb. Megjithat\u00eb, deri m\u00eb tani nuk ishte e qart\u00eb n\u00ebse ky efekt mund t\u00eb reflektohet v\u00ebrtet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb matshme edhe n\u00eb plakjen biologjike.<\/p>\n<p>Nj\u00eb studim i ri dhe i madh tani ofron prova t\u00eb qarta p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb se njer\u00ebzit q\u00eb flasin m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb gjuh\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb plaken m\u00eb ngadal\u00eb. P\u00ebr t\u00eb konfirmuar lidhjen midis shum\u00ebgjuh\u00ebsis\u00eb dhe plakjes m\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb, ekipi i hulumtimit mori parasysh edhe faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb plakje, si\u00e7 jan\u00eb arsimi, aktiviteti fizik dhe ndikimet sociale.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebna sh\u00ebndet\u00ebsore nga 27 vende evropiane<\/p>\n<p>Studimi konfirmon at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb supozuar prej koh\u00ebsh n\u00eb k\u00ebrkimet mbi plakjen. Ky \u00ebsht\u00eb edhe mendimi i Sekretarit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb Shoq\u00ebris\u00eb Gjermanep\u00ebr Neurologji, Peter Berlit, i cili i tha dpa: \u201cKy studim konfirmon studimet e tjera m\u00eb t\u00eb vogla, q\u00eb kan\u00eb treguar se shum\u00ebgjuh\u00ebsia p\u00ebrb\u00ebn qart\u00eb nj\u00eb faktor mbrojt\u00ebs kund\u00ebr demenc\u00ebs.\u201d<\/p>\n<p>Studimi i ri u krye n\u00eb Trinity College Dublindhe u botua n\u00eb revist\u00ebn Nature Aging. Ekipi k\u00ebrkimor i Agust\u00edn Ibanez analizoi t\u00eb dh\u00ebnat sh\u00ebndet\u00ebsore nga m\u00eb shum\u00eb se 86.000 njer\u00ebz nga 27 vendet e BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt ishin t\u00eb interesuar n\u00ebse procesi i plakjes tek njer\u00ebzit shum\u00ebgjuh\u00ebshndryshonte n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb matshme nga ai i atyre q\u00eb flisnin nj\u00eb gjuh\u00eb. P\u00ebr secilin person, ata llogarit\u00ebn t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn \u201cmosh\u00eb bio-sjelljeje\u201d \u2013 nj\u00eb mas\u00eb q\u00eb tregon se sa shum\u00eb funksione fizike, mendore dhe sociale kan\u00eb ndryshuar tashm\u00eb.<\/p>\n<p>Rezultatet treguan se njer\u00ebzit q\u00eb p\u00ebrdorin rregullisht shum\u00eb gjuh\u00eb tregojn\u00eb shenja t\u00eb plakjes s\u00eb p\u00ebrshpejtuar duksh\u00ebm m\u00eb rrall\u00eb. Kjo marr\u00ebdh\u00ebnie mbeti e q\u00ebndrueshme edhe kur u mor\u00ebn n\u00eb konsiderat\u00eb faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, si\u00e7 jan\u00eb arsimi, t\u00eb ardhurat ose cil\u00ebsia e ajrit.<\/p>\n<p>Sa m\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb, aq m\u00eb i madh efekti<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht interesante q\u00eb efekti mbrojt\u00ebs varet nga \u201cdoza\u201d. K\u00ebshtu, njer\u00ebzit q\u00eb flasin dy ose m\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb plaken duksh\u00ebm m\u00eb ngadal\u00eb se ata q\u00eb flasin vet\u00ebm nj\u00eb gjuh\u00eb.<\/p>\n<p>Se si sakt\u00ebsisht shum\u00ebgjuh\u00ebsiae b\u00ebn trupin m\u00eb rezistent ndaj plakjes ende nuk \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht e qart\u00eb. Studiuesit mendojn\u00eb se \u201cnd\u00ebrrimi\u201d i vazhduesh\u00ebm midis gjuh\u00ebve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj \u201ctrajnimi i trurit\u201d q\u00eb mban aktive rrjetet e r\u00ebnd\u00ebsishme njoh\u00ebse. Sipas ekipit t\u00eb hulumtimit, kjo forcon rezerv\u00ebn ton\u00eb njoh\u00ebse \u2013 aft\u00ebsin\u00ebe trurit p\u00ebr t\u2019u mbrojtur nga d\u00ebmtimet, p\u00ebr shembull n\u00eb pleq\u00ebri.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, pyetja mbetet, n\u00eb cil\u00ebn pik\u00eb ndikon shum\u00ebgjuh\u00ebsia n\u00eb plakje?<\/p>\n<p>Michael Wagner, nj\u00eb profesor n\u00eb Universitetin e Bonit, dy vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb nj\u00eb studim me kolegen Elizabeth Kuhn gjeti prova t\u00eb efektit mbrojt\u00ebs t\u00eb shum\u00ebgjuh\u00ebsis\u00eb. Ai theksoi n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb: \u201cAta q\u00eb pas daljes n\u00eb pension fillojn\u00eb ndonj\u00eb kurs p\u00ebr t\u00eb mbrojtur veten nga demenca \u2013 ndoshta nuk do t\u00eb ken\u00eb sukses.\u201d N\u00eb at\u00eb pik\u00eb, thot\u00eb ai, \u00ebsht\u00eb ndoshta tep\u00ebr von\u00eb. Por n\u00eb \u00e7do rast, \u00ebsht\u00eb e dobishme p\u00ebr t\u00eb moshuarit t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorin gjuh\u00ebt q\u00eb kan\u00eb m\u00ebsuar m\u00eb par\u00eb dhe t\u00eb mbeten mend\u00ebrisht dhe fizikisht aktiv\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb studimet e ardhshme, ekipi k\u00ebrkimore planifikojn\u00eb t\u00eb shqyrtoj\u00eb m\u00eb n\u00eb detaje se kur dhe si shum\u00ebgjuh\u00ebsia ndikon n\u00eb plakje \u2013 dhe n\u00ebse varet nga mosha n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb m\u00ebsuar gjuha, apo nga niveli i aft\u00ebsis\u00eb n\u00eb secil\u00ebn gjuh\u00eb.<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/11\/studimi-kush-flet-me-shume-gjuhe-plaket-me-ngadale\/\">Studimi: Kush flet m\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb, plaket m\u00eb ngadal\u00eb!<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Plakja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces kompleks biologjik, ajo nuk ndodh me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shpejt\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Nd\u00ebrsa disa njer\u00ebz mbeten mend\u00ebrisht dhe fizikisht vital\u00eb edhe n\u00eb mosh\u00ebn e shtyr\u00eb, p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt shenjat e hershme t\u00eb plakjes shfaqen shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt. Shkenc\u00ebtar\u00ebt m\u00eb pas flasin p\u00ebr \u201cplakje t\u00eb p\u00ebrshpejtuar\u201d. N\u00eb raste t\u00eb tilla, funksionet fizike [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-54968","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54968","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54968"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54968\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}