\u201cThe Guardian\u201d i ka kushtuar nj\u00eb artikull ish-kryeministri, Fatos Nano, teksa vet\u00ebm pak jav\u00eb kan\u00eb kaluar nga ndarja nga jeta e tij.<\/p>\n
Analisti i njohur Gabriel Partos e nis shkrimin e tij duke e p\u00ebrmendur Nanon si nj\u00eb nga dy figurat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme politike n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb trazirash, teksa Berish\u00ebn e konsideron armikun e tij t\u00eb betuar.<\/p>\n
\u201cQoft\u00eb n\u00eb qeveri apo n\u00eb burg, Fatos Nano ishte nj\u00eb nga dy figurat, s\u00eb bashku me rivalin e tij t\u00eb betuar, Sali Berish\u00ebn, q\u00eb dominuanct\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb 15 vitet e trazuara q\u00eb filluan me shp\u00ebrb\u00ebrjen e sundimit t\u00eb partis\u00eb komuniste n\u00eb vitin 1990. Ishte karakteristik\u00eb e trazirave politike t\u00eb k\u00ebsaj periudhe q\u00eb, megjith\u00ebse u em\u00ebrua kryeminist\u00ebr n\u00eb kat\u00ebr raste t\u00eb ndryshme, Nano sh\u00ebrbeu vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb total prej kat\u00ebr vjet\u00ebsh n\u00eb at\u00eb post\u201d<\/em>, k\u00ebshtu e nis artikullin e tij n\u00eb \u201cThe Guardian\u201d.<\/p>\n Nd\u00ebr t\u00eb tjera ai p\u00ebrmbledh t\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebn politike, t\u00eb njeriut i cili sipas tij solli n\u00eb Shqip\u00ebri stabilitet ekonomik dhe jet\u00eb politike t\u00eb qet\u00eb.<\/p>\n \u201cNano, i cili vdiq nga s\u00ebmundja pulmonare obstruktive kronike n\u00eb mosh\u00ebn 73 vje\u00e7, ia detyronte ndikimin e tij politik pozicionit t\u00eb tij t\u00eb pakontestuesh\u00ebm si udh\u00ebheq\u00ebs i Partis\u00eb Socialiste t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (SPA) deri n\u00eb vitin 2005.<\/em><\/p>\n Si kryeminist\u00ebr n\u00eb vitin 1991, Nano luajti nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb drejtimin \u2013 kur kjo ishte e mundur \u2013 t\u00eb tranzicionit kaotik, por kryesisht paq\u00ebsor, t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga nj\u00eb regjim stalinist i linj\u00ebs s\u00eb ashp\u00ebr me nj\u00eb ekonomi t\u00eb komanduar t\u00eb shembur n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri pluraliste dhe nj\u00eb ekonomi tregu t\u00eb re.<\/em><\/p>\n P\u00ebrfituesi fillestar politik i k\u00ebtij transformimi ishte opozita, e udh\u00ebhequr nga Partia Demokratike e Shqip\u00ebris\u00eb (PDSH) e Berish\u00ebs, e cila korri nj\u00eb fitore d\u00ebrrmuese n\u00eb zgjedhjet e para v\u00ebrtet t\u00eb lira n\u00eb mars t\u00eb vitit 1992.<\/em><\/p>\n Berisha u zgjodh president nga parlamenti i ri. Nano, i cili n\u00eb vitin 1991 kishte filluar tashm\u00eb ta shnd\u00ebrronte Partin\u00eb e Pun\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (PPSH) t\u00eb epok\u00ebs komuniste n\u00eb PSSH socialdemokrate, shpejt e gjeti veten n\u00eb burg, pas d\u00ebnimit t\u00eb tij me akuza p\u00ebr korrupsion.<\/em><\/p>\n Mund\u00ebsia e dyt\u00eb e Nanos p\u00ebr t\u00eb ndryshuar rrjedh\u00ebn e politik\u00ebs shqiptare p\u00ebr mir\u00eb erdhi n\u00eb mars t\u00eb vitit 1997, kur r\u00ebnia mbar\u00ebkomb\u00ebtare e skemave mashtruese piramidale t\u00eb investimeve \u00e7oi n\u00eb nj\u00eb kryengritje kund\u00ebr sundimit gjithnj\u00eb e m\u00eb autoritar t\u00eb Berish\u00ebs. K\u00ebt\u00eb her\u00eb trazirat u b\u00ebn\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb dhunshme sesa n\u00eb vitet 1991-92, nd\u00ebrsa grupet rebele dhe bandat kriminale sekuestruan qindra mij\u00ebra arm\u00eb nga depot e ushtris\u00eb.<\/em><\/p>\n N\u00eb zgjedhjet e parakohshme t\u00eb qershorit 1997, socialist\u00ebt u shkaktuan nj\u00eb disfat\u00eb d\u00ebrrmuese demokrat\u00ebve, duke \u00e7uar n\u00eb dor\u00ebheqjen e Berish\u00ebs. Nano u rikthye si kryeminist\u00ebr dhe e zhvendosi ekuilibrin e pushtetit nga sundimi de facto presidencial i Berish\u00ebs n\u00eb nj\u00eb sistem qeverisjeje parlamentar.<\/em><\/p>\n Gjat\u00eb tet\u00eb viteve t\u00eb sundimit t\u00eb PSSH-s\u00eb q\u00eb filluan n\u00eb vitin 1997, ekonomia u stabilizua gradualisht, jeta politike u qet\u00ebsua dhe konfliktet sociale u zbut\u00ebn. Megjithat\u00eb, elektorati u zhg\u00ebnjye gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nga sundimi egoist, arroganca dhe korrupsioni i pakontrolluar i qeverive t\u00eb PSSH-s\u00eb. Kjo rezultoi n\u00eb fitoren e papritur t\u00eb demokrat\u00ebve n\u00eb zgjedhjet e korrikut 2005, duke i b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur Berish\u00ebs rikthimin n\u00eb pushtet nga harresa politike.<\/em><\/p>\n Kontributi i fundit i madh i Nanos ishte mund\u00ebsimi i transferimit t\u00eb qet\u00eb t\u00eb pushtetit te PDSH-ja dhe dor\u00ebheqja nga udh\u00ebheqja e PSSH-s\u00eb. Pasardh\u00ebsi i tij, Edi Rama \u2013 kryeministri aktual \u2013 do ta nd\u00ebrtonte PSSH-n\u00eb n\u00eb nj\u00eb makin\u00eb t\u00eb fuqishme fituese t\u00eb zgjedhjeve.<\/em><\/p>\n Fatos Nano, kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb, i dyti nga e majta, dhe Pandeli Majko, minist\u00ebr i mbrojtjes, duke shqyrtuar nj\u00eb roje nderi me komando shqiptar\u00eb q\u00eb shkonin n\u00eb Irak n\u00eb vitin 2003.<\/em><\/p>\n Nano lindi n\u00eb Tiran\u00eb, kryeqytetin e Shqip\u00ebris\u00eb. Babai i tij, Thanos, m\u00eb von\u00eb do t\u00eb sh\u00ebrbente si drejtues i transmetuesit shtet\u00ebror, Radio Televizionit Shqiptar; n\u00ebna e tij, Maria (mbiemri i vajz\u00ebris\u00eb Shuteriqi) ishte nj\u00eb zyrtare qeveritare. Fatosi u arsimua n\u00eb shkoll\u00ebn e mesme elitare Sami Frash\u00ebri dhe u diplomua n\u00eb ekonomi politike nga Universiteti i Tiran\u00ebs n\u00eb vitin 1974.<\/em><\/p>\n Pasi punoi si ekonomist n\u00eb fabrik\u00ebn e \u00e7elikut t\u00eb Elbasanit, Nano u bashkua me Institutin e Studimeve Marksiste-Leniniste, grupin ideologjik t\u00eb PLA-s\u00eb. Ai u b\u00eb i mbrojtur nga drejtoresha, Nexhmije Hoxha , e veja e diktatorit komunist, Enver Hoxha, i cili kishte sunduar Shqip\u00ebrin\u00eb nga viti 1944 deri n\u00eb vdekjen e tij n\u00eb vitin 1985. Politikat gjithnj\u00eb e m\u00eb izoluese t\u00eb Hoxh\u00ebs kishin \u00e7uar n\u00eb varf\u00ebrimin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb vitet 1980. V\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb ekonomike dhe suksesi i l\u00ebvizjeve pro-demokracis\u00eb n\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb Evrop\u00ebs qendrore dhe lindore shkaktuan protesta studentore n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb fund t\u00eb vitit 1990.<\/em><\/p>\n Nano u nxor nga err\u00ebsira p\u00ebr t\u2019u em\u00ebruar sekretar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i qeveris\u00eb n\u00eb dhjetor 1990. M\u00eb pas, ngritja e tij ishte meteorike: z\u00ebvend\u00ebskryeminist\u00ebr deri n\u00eb janar 1991; dhe, pas rr\u00ebzimit t\u00eb statuj\u00ebs gjigante t\u00eb Hoxh\u00ebs n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Tiran\u00ebs m\u00eb 20 shkurt, ai u em\u00ebrua kryeminist\u00ebr nga pasardh\u00ebsi i Hoxh\u00ebs, Presidenti Ramiz Alia .<\/em><\/p>\n Nano ishte vet\u00ebm 38 vje\u00e7 n\u00eb koh\u00ebn e em\u00ebrimit t\u00eb tij. Ngritja n\u00eb detyr\u00eb e tij kishte p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb projektonte imazhin e nj\u00eb ndryshimi brezash dhe transformimi politik nga regjimi. Taktikat funksionuan dhe ai u em\u00ebrua kryeminist\u00ebr p\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb pasi PLA fitoi me nj\u00eb d\u00ebrrmim t\u00eb thell\u00eb n\u00eb zgjedhjet e para shum\u00ebpartiake t\u00eb atij marsi.<\/em><\/p>\n Megjithat\u00eb, PPSH-ja kishte g\u00ebzuar nj\u00eb avantazh t\u00eb madh n\u00eb aspektin e burimeve dhe publicitetit ndaj opozit\u00ebs s\u00eb re. Zgjedhjet e padrejta shkaktuan protesta n\u00eb rrug\u00eb dhe nj\u00eb grev\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme, t\u00eb cilat \u00e7uan n\u00eb dor\u00ebheqjen e Nanos n\u00eb qershor. Brenda pak dit\u00ebsh, kongresi i PPSH-s\u00eb votoi p\u00ebr ta riem\u00ebrtuar partin\u00eb si PSSH dhe zgjodhi Nanon si kryetar t\u00eb saj.<\/em><\/p>\n Pas fitores s\u00eb PDSH-s\u00eb n\u00eb zgjedhjet e vitit 1992, Nano u arrestua n\u00eb vitin 1993 dhe n\u00eb vitin 1994 u d\u00ebnua me 12 vjet burg p\u00ebr p\u00ebrvet\u00ebsim t\u00eb fondeve shtet\u00ebrore nd\u00ebrsa ishte kryeminist\u00ebr. Ai i mohoi t\u00eb gjitha akuzat dhe u b\u00eb martir i socialist\u00ebve. Ai vazhdoi t\u00eb drejtonte PSSH-n\u00eb nga burgu: gruaja e tij e at\u00ebhershme, Rexhina, vepronte si nj\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebs midis tij dhe tre z\u00ebvend\u00ebsve t\u00eb tij.<\/em><\/p>\n Gjat\u00eb kryengritjes kund\u00ebr sundimit t\u00eb Berish\u00ebs n\u00eb vitin 1997, Nano u lirua dhe m\u00eb pas i udh\u00ebhoqi socialist\u00ebt drejt fitores s\u00eb tyre zgjedhore. Ndryshe nga Berisha, ai nuk ishte hakmarr\u00ebs dhe nuk pati asnj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur gjykatat p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebshkuar udh\u00ebheq\u00ebsit e demokrat\u00ebve.<\/em><\/p>\n Em\u00ebrimi i tij i tret\u00eb si kryeminist\u00ebr u nd\u00ebrpre pas nj\u00eb viti nga trazirat antiqeveritare pas vrasjes s\u00eb Azem Hajdarit, nj\u00eb politikan i PDSH-s\u00eb, n\u00eb vitin 1998. Demokrat\u00ebt faj\u00ebsuan qeverin\u00eb, por nj\u00eb gjyq i m\u00ebvonsh\u00ebm tregoi se vrasja e Hajdarit kishte m\u00eb shum\u00eb t\u00eb b\u00ebnte me rivalitetin midis bandave t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb kontraband\u00ebn e arm\u00ebve.<\/em><\/p>\n Nano u arratis p\u00ebr pak koh\u00eb nga Tirana dhe, p\u00ebr t\u00eb ulur tensionet, ia dor\u00ebzoi kryeministrin\u00eb fillimisht nj\u00ebrit prej t\u00eb rive t\u00eb tij, Pandeli Majkos , dhe m\u00eb pas nj\u00eb tjetri, Ilir Met\u00ebs, duke mbajtur kontrollin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb qeveris\u00eb. Megjithat\u00eb, nd\u00ebrsa Meta filloi t\u00eb afirmohej, Nano u rikthye n\u00eb postin e kryeministrit n\u00eb korrik 2002 p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbyer mandatin e tij t\u00eb fundit n\u00eb at\u00eb post.<\/em><\/p>\n Lidhja me pushtetin kishte m\u00eb pak r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr Nanon sesa shijimi i p\u00ebrfitimeve materiale q\u00eb vinte me t\u00eb qenit n\u00eb qeveri dhe patronazhi q\u00eb ofronte. Ai kishte nj\u00eb stil t\u00eb relaksuar: gazetar\u00ebt (p\u00ebrfshir\u00eb edhe mua) her\u00eb pas here shijonin nj\u00eb bised\u00eb miq\u00ebsore dhe u ofroheshin nga nj\u00eb ose dy gota uiski malti.<\/em><\/p>\n Stili i rehatsh\u00ebm i jetes\u00ebs s\u00eb Nanos, vet\u00ebk\u00ebnaq\u00ebsia e qeveris\u00eb dhe p\u00ebr\u00e7arja me Met\u00ebn, i cili kishte krijuar nj\u00eb parti rivale socialiste, \u00e7uan n\u00eb humbjen e PSSH-s\u00eb n\u00eb zgjedhjet e vitit 2005.<\/em><\/p>\n Dor\u00ebheqja e Nanos nga udh\u00ebheqja e partis\u00eb i dha fund karrier\u00ebs s\u00eb tij politike. Nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u2019u zgjedhur kryetar shteti nga parlamenti n\u00eb vitin 2007 d\u00ebshtoi p\u00ebrball\u00eb kund\u00ebrshtimit jo vet\u00ebm nga demokrat\u00ebt e Berish\u00ebs, por edhe nga shum\u00eb ligjv\u00ebn\u00ebs t\u00eb PSSH-s\u00eb s\u00eb Ram\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt kishin frik\u00eb se Nano mund t\u00eb dilte si nj\u00eb rival i mundsh\u00ebm i udh\u00ebheq\u00ebsit t\u00eb tyre t\u00eb ri.<\/em><\/p>\n Pas k\u00ebsaj, Nano dhe gruaja e tij e dyt\u00eb, Xhoana, me t\u00eb cil\u00ebn ishte martuar n\u00eb vitin 2002, b\u00ebn\u00eb nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb qet\u00eb, duke e ndar\u00eb koh\u00ebn midis sht\u00ebpive n\u00eb Vjen\u00eb dhe n\u00eb Tiran\u00eb.<\/em><\/p>\n Ai la pas Xhoan\u00ebn dhe dy f\u00ebmij\u00eb, Sokolin dhe Edlir\u00ebn, nga martesa e tij e par\u00eb, e cila p\u00ebrfundoi me divorc, dhe nj\u00eb djal\u00eb t\u00eb adoptuar, Klajdin. Fatos Thanos Nano, politikan, i lindur m\u00eb 16 shtator 1952; vdiq m\u00eb 31 tetor 2025<\/em>\u201c, shkruan \u201cThe Guardian<\/a>\u201c.<\/p>\n The post \u201cRivali i p\u00ebrjetsh\u00ebm i Berish\u00ebs\u201d \u2013 \u201cThe Guardian\u201d analizon karrier\u00ebn e Fatos Nanos<\/a> appeared first on GIJOTINA<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cThe Guardian\u201d i ka kushtuar nj\u00eb artikull ish-kryeministri, Fatos Nano, teksa vet\u00ebm pak jav\u00eb kan\u00eb kaluar nga ndarja nga jeta e tij. Analisti i njohur Gabriel Partos e nis shkrimin e tij duke e p\u00ebrmendur Nanon si nj\u00eb nga dy figurat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme politike n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb trazirash, teksa Berish\u00ebn e konsideron armikun e […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-54954","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54954","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54954"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54954\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}