{"id":51040,"date":"2025-11-07T16:48:21","date_gmt":"2025-11-07T16:48:21","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/11\/07\/eugen-oneill-nobelisti-i-pare-amerikan-qe-lindi-dhe-vdiq-ne-nje-dhome-hoteli\/"},"modified":"2025-11-07T16:48:21","modified_gmt":"2025-11-07T16:48:21","slug":"eugen-oneill-nobelisti-i-pare-amerikan-qe-lindi-dhe-vdiq-ne-nje-dhome-hoteli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/11\/07\/eugen-oneill-nobelisti-i-pare-amerikan-qe-lindi-dhe-vdiq-ne-nje-dhome-hoteli\/","title":{"rendered":"Eugen O\u2019Neill, nobelisti i par\u00eb amerikan q\u00eb lindi dhe vdiq n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb hoteli"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Raimonda MOISIU-SADE <\/strong><em><\/em><\/p>\n<p>M\u00eb dat\u00ebn 27 N\u00ebntor 1953 n\u00eb or\u00ebn 4 e 39 minuta, e premte pasdite, dha frym\u00ebn e fundit n\u00eb nj\u00eb nga hotelet e Bostonit, mbas nj\u00eb lufte t\u00eb gjat\u00eb me turbekulozin dhe pankreasin, dramaturgu i shquar dhe nobelisti i par\u00eb amerikan- Eugen O\u2019Neill. Fjal\u00ebt e tij t\u00eb fundit ishin: Kam lindur n\u00eb dhom\u00ebn e nj\u00eb hoteli, (God damn it, shqip: kuku p\u00ebr mua-), i mallkuar t\u00eb vdes n\u00eb dhom\u00ebn e nj\u00eb hoteli! Dhe mbylli syt\u00eb p\u00ebrgjithmon\u00eb.<\/p>\n<p>Po, kush ishte dramaturgu i famsh\u00ebm q\u00eb lindi dhe vdiq n\u00eb hotel, autori i par\u00eb amerikan q\u00eb fitoi \u00c7mimin Nobel n\u00eb Let\u00ebrsi n\u00eb vitin 1936, Eugen O\u2019Neill.<\/p>\n<p>Eugen O\u2019Neill lindi m\u00eb 16 Tetor 1888, n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb hoteli Longacre n\u00eb sheshin Times Square, aktualisht \u00ebsht\u00eb Hotel Barret. N\u00eb murin e hotelit \u00ebsht\u00eb vendosur pllaka p\u00ebrkujtimore me mbishkrimin: Eugen O\u2019Neill, 16 Tetor 1988-27 N\u00ebntor 1953, dramaturg i shquar amerikan u lind n\u00eb nj\u00eb nga dhomat e k\u00ebtij hoteli, t\u00eb quajtur Hotel Barret. Ai ishte i biri i nj\u00eb \u00e7ifti emigrant\u00ebsh irlandez\u00eb, i aktorit mjaft popullor James O\u2019Neill dhe Mary Ellen Quinlan. P\u00ebr shkak t\u00eb pun\u00ebsimit t\u00eb atit t\u00eb tij, prind\u00ebrit e d\u00ebrguan n\u00eb Akademin\u00eb e St Louis-it p\u00ebr djem, nj\u00eb shkoll\u00eb katolike, i mbyllur n\u00eb konvikt, n\u00eb zon\u00ebn e Riverdale, n\u00eb Bronx t\u00eb New York-ut, ku ai gjeti ngush\u00ebllim vet\u00ebm me librat e tij. O\u2019Neill kalonte zakonisht ver\u00ebn n\u00eb plazhin e New London, Kenektikat (Connecticut).<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1907 ai p\u00ebrjashtohet nga Universiteti i Princetown, p\u00ebr shkelje t\u00eb kodit t\u00eb sjelljes, sepse pati thyer n\u00eb gjendje t\u00eb dehur, duke hedhur shishen e birr\u00ebs n\u00eb dritaren e prof. Woodrow Wilson, Presidentit t\u00eb ardhsh\u00ebm t\u00eb SHBA-s\u00eb. Mbas k\u00ebtij rrengu ai kaloi disa vite n\u00eb det dhe lundrim n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb arit, q\u00eb nga Hondurasi dhe m\u00eb pas tregtar marine, n\u00eb Buenos Aires. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe i shfaqen simptomat e depresionit dhe jepet mbas alkoolit. Pavar\u00ebsisht depresionit ai kishte nj\u00eb dashuri e pasion t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebr detin, i cili u b\u00eb tema kryesore n\u00eb shumic\u00ebn e dramave e tij t\u00eb m\u00ebvonshme. O\u2019Neill iu bashkua Sindikatave t\u00eb Marinar\u00ebve n\u00eb transportin e pun\u00ebtor\u00ebve industrial\u00eb t\u00eb bot\u00ebs dhe luft\u00ebs guerrile p\u00ebr kushtet e jetes\u00ebs deri n\u00eb veprime t\u00eb shpejta e t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta. Prind\u00ebrit e Eugen O\u2019Neill dhe v\u00ebllai i tij Jamie vdiq\u00ebn brenda tre viteve nj\u00ebrit pas tjetrit, madje v\u00ebllai i tij b\u00ebri vet\u00ebvrasje duke pir\u00eb helm n\u00eb mosh\u00ebn 45 vje\u00e7are. Mbas k\u00ebtyre tragjedive familjare Eugen O\u2019Neill kthehet n\u00eb Amerik\u00eb. Martohet m\u00eb 2 tetor 1909 deri n\u00eb vitin 1912 me Kathleen Jenkins dhe nga kjo martes\u00eb pat\u00ebn nj\u00eb djal\u00eb, Eugen O\u2019Neill Junior, (1910-1950). N\u00eb vitin 1917, dramaturgu i shquar njohu Agnes Boulton, nj\u00eb shkrimtare e suksesshme dhe ata u martuan m\u00eb 12 Prill 1918. Ata jetuan n\u00eb Bermuda dhe nga martesa e tyre pat\u00ebn dy f\u00ebmij\u00eb Shane dhe Oona, vitet e tyre martesore jan\u00eb p\u00ebrshkruar n\u00eb librin biografi, i botuar n\u00eb vitin 1958.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1929 O\u2019Neill braktisi Agnes Boulton me dy vajzat e tyre, dhe bashk\u00ebjetoi me aktoren Monterey Carlotta e lindur n\u00eb San Francisko, Kaliforni. Ata g\u00ebzuan martes\u00ebn e tyre m\u00eb pak se nj\u00eb muaj, p\u00ebr shkak se O\u2019Neill nuk ishte divorcuar zyrtarisht me gruan e tij t\u00eb m\u00ebparshme. Me tu rikthyer n\u00eb SHBA-s, p\u00ebr pak koh\u00eb shkroi p\u00ebr nj\u00eb gazet\u00eb lokale, m\u00eb pas p\u00ebsoi atakun e par\u00eb t\u00eb tuberkulozit q\u00eb e pllakosi t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e tij. Gjat\u00eb pes\u00eb muajve q\u00eb q\u00ebndroi i shtruar n\u00eb nj\u00eb sanatorium dhe m\u00eb pas p\u00ebr nj\u00eb vit n\u00eb nj\u00eb konvaleshenc\u00eb rehabilitimi, ai pati mund\u00ebsi t\u00eb lexonte veprat bot\u00ebrore n\u00eb dram\u00eb t\u00eb dramaturg\u00ebve t\u00eb famsh\u00ebm Wedekind, Stringberg dhe Ibsen, si edhe filozofin\u00eb politike t\u00eb Marksit dhe Kropotkin. Ai ishte gjithmon\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb shpirtit t\u00eb tij binjak. N\u00eb vitin 1916, O\u2019Neill jetonte n\u00eb qytez\u00ebn e Provincetown, Massachusets, dhe nj\u00eb grup pushuesish intelektual\u00eb e Greenwich Village-(sht\u00ebpi pushimi) n\u00eb qytez\u00eb, pat\u00ebn d\u00ebgjuar si djaloshi i ri O\u2019Neill shkruante drama dhe e ftuan at\u00eb t\u00eb performonte dram\u00ebn e tij n\u00eb teatrin me thupra t\u00eb improvizuar prej tyre. Drama apo melodrama vet\u00ebm me nj\u00eb akt titullohej: Bound East for Cardif do t\u00eb ishte vepra e tij e par\u00eb q\u00eb u shfaq p\u00ebr publikun e asaj qyteze t\u00eb vog\u00ebl. Q\u00eb prej atij momenti rast\u00ebsor karriera e O\u2019Neill do t\u00eb sh\u00ebnonte vet\u00ebm ngjitje.<\/p>\n<p>Drama e tij madhore The Emperor Jones, u shfaq m\u00eb 1920 dhe u prit me brohoritje dhe nj\u00eb ortek duartrokitjesh, si\u00e7 d\u00ebshmon nj\u00eb nga spektator\u00ebt e koh\u00ebs, dhe kjo i dha O\u2019Neill-it, \u00c7mimin e Madh PULITZER. M\u00eb pas 50 drama do t\u00eb pasonin at\u00eb, por The Emperor Jones ishte nj\u00eb vep\u00ebr e guximshme dhe empirike, p\u00ebrtej kufijve t\u00eb teatrit konvencional. Nj\u00eb dram\u00eb simbolike p\u00ebr gjendjen shpirt\u00ebrore, panik dhe mosbesim, ku personazhi kryesor ishte nj\u00eb hamall me ngjyr\u00eb Brutus Jones, i cili fshihet n\u00eb nj\u00eb ishull tropikal pasi vret nj\u00eb njeri. Aty ai e quan veten Perandori Jones, derisa p\u00ebrpjekjet e tij p\u00ebr ta mbajtur t\u00eb fsheht\u00eb krimin, zbulohen dhe ai p\u00ebr ti shp\u00ebtuar nd\u00ebshkimit fshihet n\u00eb xhung\u00ebl, por edhe ai vdiq nga frika, marazi, tmerri dhe faji q\u00eb e ndiqnin si hije pas. Nd\u00ebr veprat m\u00eb t\u00eb shquara t\u00eb Eugen O\u2019Neill me fantazi pesimizmi, por risi t\u00eb guximshme n\u00eb dram\u00eb, jan\u00eb: The Hairy Ape (1921), The Iceman Cometh (1922) Desire under the Elms (1924), Mourning becomes Electra (1931), dhe Kryevepra e tij, Long Day\u2019s Journey into Night, e botuar mbas vdekjes s\u00eb tij. Megjith\u00ebse Amerika ka nxjerr\u00eb shum\u00eb figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme e t\u00eb shquara n\u00eb letrat amerikane para Eugen O\u2019Neill, askush prej tyre nuk ka qen\u00eb dramaturg. Vepra dhe krijimtaria n\u00eb dram\u00eb e O\u2019Neill-it, e b\u00ebri bot\u00ebn q\u00eb t\u00eb kthente syt\u00eb drejt sken\u00ebs dhe teatrit amerikan dhe ju hapi rrug\u00ebn dramaturg\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb si: Clifford Odets, Arthur Miller, Tennese Williams and Edward Albee.<\/p>\n<p>Eugen Gladstone O\u2019Neill \u00ebsht\u00eb dramaturgu irlandezo-amerikan dhe Laureati i Par\u00eb amerikan fitues i \u00c7mimit NOBEL, m\u00eb 1936. Dramat e tij t\u00eb titulluara poetikisht ishin nga t\u00eb parat q\u00eb prezantuan teknikat e realizimit t\u00eb dramaturgjis\u00eb amerikane n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb me dramaturgun rus Anton Cehov, norvegjezin Henrik Ibsen dhe suedezin August Strindberg. Dramat e tij ishin nd\u00ebr t\u00eb parat n\u00eb gjuh\u00ebn e folur amerikane, duke p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb gjith\u00eb personazhet e t\u00eb gjitha llojeve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, me t\u00eb mirat e t\u00eb k\u00ebqijat, me shpres\u00ebn e aspiratat e tyre, mes zhg\u00ebnjimit dhe d\u00ebshp\u00ebrimit, groteskes e farsave sociale, jet\u00ebs e vdekjes. Eugen O\u2019Neill shkroi vet\u00ebm nj\u00eb komedi t\u00eb titulluar: Ah, Wilderness. Pothuajse t\u00eb gjitha dramat e tjera t\u00eb tij karakterizohen nga p\u00ebrvojat e tij jet\u00ebsore mes tragjikes e pesimizmit personal. Ky \u00ebsht\u00eb Eugen Gladstone O\u2019Neill, laureati i par\u00eb amerikan q\u00eb fitoi \u00c7mimin NOBEL n\u00eb Let\u00ebrsi n\u00eb vitin 1936, klasiku dhe dramaturgu i shquar amerikan me fam\u00eb bot\u00ebrore q\u00eb fati e deshi t\u00eb lindte dhe t\u00eb vdiste n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb hoteli.<\/p>\n<p>Raimonda MOISIU \u2013SADE<br \/>\nAuthor\/Freelancer<br \/>\nJacksonville Florida USA <\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/11\/eugen-oneill-nobelisti-i-pare-amerikan-qe-lindi-dhe-vdiq-ne-nje-dhome-hoteli\/\">Eugen O\u2019Neill, nobelisti i par\u00eb amerikan q\u00eb lindi dhe vdiq n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb hoteli<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Raimonda MOISIU-SADE M\u00eb dat\u00ebn 27 N\u00ebntor 1953 n\u00eb or\u00ebn 4 e 39 minuta, e premte pasdite, dha frym\u00ebn e fundit n\u00eb nj\u00eb nga hotelet e Bostonit, mbas nj\u00eb lufte t\u00eb gjat\u00eb me turbekulozin dhe pankreasin, dramaturgu i shquar dhe nobelisti i par\u00eb amerikan- Eugen O\u2019Neill. Fjal\u00ebt e tij t\u00eb fundit ishin: Kam lindur n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-51040","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51040"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51040\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}