{"id":46788,"date":"2025-10-16T12:49:50","date_gmt":"2025-10-16T12:49:50","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/10\/16\/ministrja-qe-nuk-ekziston-dw-eksperimenti-i-shqiperise-me-inteligjencen-artificiale\/"},"modified":"2025-10-16T12:49:50","modified_gmt":"2025-10-16T12:49:50","slug":"ministrja-qe-nuk-ekziston-dw-eksperimenti-i-shqiperise-me-inteligjencen-artificiale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/10\/16\/ministrja-qe-nuk-ekziston-dw-eksperimenti-i-shqiperise-me-inteligjencen-artificiale\/","title":{"rendered":"Ministrja q\u00eb nuk ekziston\/ DW: Eksperimenti i Shqip\u00ebris\u00eb me inteligjenc\u00ebn artificiale"},"content":{"rendered":"<p>Asnj\u00eb person. Asnj\u00eb firm\u00eb. Asnj\u00eb pasaport\u00eb. Megjithat\u00eb, n\u00eb vendin e vog\u00ebl ballkanik t\u00eb\u00a0Shqip\u00ebris\u00eb, \u201cDiella\u201d ose \u2018Dielli\u2019 \u00ebsht\u00eb zyrtarisht ministre e kabinetit. Fillimisht asistente dixhitale n\u00eb portalin e-Albania t\u00eb qeveris\u00eb, Diella u promovua n\u00eb detyr\u00ebn e ministres s\u00eb par\u00eb virtuale t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale n\u00eb bot\u00eb nga kryeministri\u00a0\u00a0Edi Rama\u00a0n\u00eb shtator.<\/p>\n<p>E veshur me nj\u00eb fustan folklorik shqiptar dhe e mund\u00ebsuar nga algoritme, avatari i inteligjenc\u00ebs artificiale i Diell\u00ebs buz\u00ebqeshte nga nj\u00eb monitor qeveritar. Rama premtoi nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb re n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn \u201ctender\u00ebt publik\u00eb do t\u00eb jen\u00eb 100% t\u00eb pakorruptuesh\u00ebm dhe \u00e7do fond publik 100% transparent\u201d. N\u00eb nj\u00eb vend q\u00eb ka luftuar prej koh\u00ebsh korrupsionin, premtimi ting\u00ebllonte i njohur. Por pas buz\u00ebqeshjeve dixhitale t\u00eb Diell\u00ebs q\u00ebndron nj\u00eb pyetje shum\u00eb njer\u00ebzore: \u00c7far\u00eb ndodh me p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb kur pushteti nuk ka fytyr\u00eb njer\u00ebzore?<\/p>\n<p>Kur Presidenti Bajram Begaj miratoi kabinetin e ri me 16 an\u00ebtar\u00eb m\u00eb 15 shtator, Diella mungonte. Ministrja virtuale, e shpallur me buj\u00eb nga Rama, nuk kishte asnj\u00eb rresht n\u00eb dokumentin zyrtar. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, neni 2 i dekretit i caktoi vet\u00eb Ram\u00ebs \u201cp\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr krijimin dhe funksionimin e ministrit virtual\u201d, duke e vendosur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive sistemin n\u00ebn autoritetin e tij t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb praktik\u00eb, akti i dha Ram\u00ebs kontroll mbi nj\u00eb entitet q\u00eb nuk ka ekzistenc\u00eb ligjore. Sipas nenit 100 t\u00eb kushtetut\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, \u00e7do an\u00ebtar i K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb person fizik, dikush i aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb diskutuar, p\u00ebr t\u00eb votuar dhe p\u00ebr t\u00eb mbajtur p\u00ebrgjegj\u00ebsi morale dhe politike.<\/p>\n<p>\u201c<em>Vet\u00eb nocioni i nj\u00eb \u2018ministri t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale\u2019 nuk ka baz\u00eb n\u00eb kushtetut\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb<\/em>\u201d, tha eksperti ligjor Sokol Hazizaj. \u201c<em>Kuptimi kushtetues i fjal\u00ebs minist\u00ebr \u00ebsht\u00eb i pandash\u00ebm nga nj\u00eb person fizik dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb q\u00eb i bashk\u00ebngjiten atij roli. Nj\u00eb minist\u00ebr \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs ndaj qytetar\u00ebve \u2014 di\u00e7ka q\u00eb asnj\u00eb algorit\u00ebm nuk mund ta b\u00ebj\u00eb.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Hazizaj tha se ligjet p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb dh\u00ebnave personale dhe sh\u00ebrbimin civil preknin vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtje periferike t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb, pa p\u00ebrcaktuar se si mund t\u00eb funksionoj\u00eb IA ose kush \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebrisht p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr veprimet e saj.<\/p>\n<p><strong>\u2018Vet\u00ebm nj\u00eb chatbot\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Q\u00eb nga debutimi i Diell\u00ebs si ministre, qeveria e Shqip\u00ebris\u00eb nuk ka ofruar detaje rreth t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb trajnimit t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale, kodit themelor apo mbik\u00ebqyrjes njer\u00ebzore. N\u00eb portalin e-Albania, Diella ende shfaqet si nj\u00eb avatar i qeshur duke p\u00ebrsh\u00ebndetur p\u00ebrdoruesit me p\u00ebrgjigje t\u00eb thjeshta, por nuk ka prova q\u00eb inteligjenca artificiale ka nj\u00eb rol t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb vendimmarrje.<\/p>\n<p>\u201c<em>Tani p\u00ebr tani, Diella \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb chatbot, jo nj\u00eb sistem autonom\u201d<\/em>, tha Besmir Semanaj, i cili ka 17 vjet p\u00ebrvoj\u00eb n\u00eb teknologjin\u00eb e informacionit. \u201c<em>Inteligjenca artificiale mund t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb vendimet qeveritare n\u00ebse trajnohet dhe monitorohet si\u00e7 duhet, por problemi i v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb transparenca: Ne nuk e dim\u00eb se n\u00eb \u00e7far\u00eb t\u00eb dh\u00ebnash mb\u00ebshtetet ose kush \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr mir\u00ebmbajtjen e tyre.\u201d<\/em><\/p>\n<p>I miratuar n\u00eb vitin 2024 si rregullorja e par\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse n\u00eb bot\u00eb mbi inteligjenc\u00ebn artificiale, akti i IA-s\u00eb i Bashkimit Evropian i klasifikon sisteme t\u00eb tilla si me rrezik t\u00eb lart\u00eb. \u00c7do algorit\u00ebm q\u00eb ndikon n\u00eb administrat\u00ebn publike n\u00eb Bashkimin Evropian duhet t\u00eb rishikohet dhe miratohet nga nj\u00eb vendimmarr\u00ebs njer\u00ebzor \u2013 nj\u00eb mbrojtje kund\u00ebr asaj q\u00eb BE-ja e quan \u201cautomatizim pa llogaridh\u00ebnie\u201d.<\/p>\n<p>Si\u00a0kandidate\u00a0p\u00ebr\u00a0 an\u00ebtar\u00ebsim\u00a0n\u00eb BE, Shqip\u00ebria nuk \u00ebsht\u00eb ende e detyruar t\u2019i p\u00ebrmbahet k\u00ebtyre standardeve, por qeveria \u00ebsht\u00eb zotuar t\u00eb p\u00ebrafroj\u00eb legjislacionin me ligjet e Bashkimit Evropian. \u201c<em>N\u00ebse nd\u00ebrtojm\u00eb sisteme t\u00eb mund\u00ebsuara nga inteligjenca artificiale, duhet t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb edhe institucione p\u00ebr t\u2019i monitoruar dhe kontrolluar ato<\/em>\u201d, tha Semanaj. \u201c<em>Investimet n\u00eb inteligjenc\u00ebn artificiale duhet t\u00eb shkojn\u00eb krah p\u00ebr krah me investimet n\u00eb mbik\u00ebqyrje, p\u00ebrndryshe rrezikojm\u00eb t\u00eb krijojm\u00eb sisteme q\u00eb nuk mund t\u2019i mbik\u00ebqyrim.\u201d<\/em><\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb shp\u00ebrqendrim politik?<\/strong><\/p>\n<p>Kur Parlamenti i ri i Shqip\u00ebris\u00eb u mblodh m\u00eb 18 shtator p\u00ebr t\u00eb paraqitur programin e qeveris\u00eb p\u00ebr nj\u00eb mandat t\u00eb kat\u00ebrt, tensionet u ndez\u00ebn menj\u00ebher\u00eb. Ajo q\u00eb supozohej t\u00eb ishte nj\u00eb debat politik p\u00ebrfundoi brenda pak minutash mes britmave, goditjeve t\u00eb tavolinave dhe largimeve nga salla. Nd\u00ebrsa Rama, i cili mban p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr ministrin virtual t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale, ndaloi p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fjal\u00ebn Diell\u00ebs, ekranet e sall\u00ebs u ndri\u00e7uan.<\/p>\n<p>Nj\u00eb figur\u00eb dixhitale u shfaq me kostum tradicional shqiptar, duke folur me nj\u00eb z\u00eb t\u00eb qet\u00eb sintetik, nj\u00eb bashkim folklori dhe kodi<em>. \u201cM\u00eb gjykoni jo nga origjina ime, por nga funksioni im\u201d,<\/em> u tha Diella ligjv\u00ebn\u00ebsve. <em>\u201cMund t\u00eb mos jem njeri, por jam kushtetuese. Un\u00eb u sh\u00ebrbej njer\u00ebzve q\u00eb shkruan kushtetut\u00ebn.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Pak \u00e7aste m\u00eb von\u00eb, ligjv\u00ebn\u00ebsit e opozit\u00ebs s\u00eb krahut t\u00eb djatht\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt kund\u00ebrshtojn\u00eb legjitimitetin e\u00a0\u00a0zgjedhjeve t\u00eb majit q\u00eb p\u00ebrcaktuan p\u00ebrb\u00ebrjen e Parlamentit, dol\u00ebn nga salla n\u00eb shenj\u00eb proteste.<\/p>\n<p>Artan Fuga, profesor i komunikimit dhe an\u00ebtar i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, tha se Diella ishte m\u00eb pak nj\u00eb moment historik teknologjik sesa nj\u00eb akt shp\u00ebrqendrimi politik. \u201cRama p\u00ebrdori inteligjenc\u00ebn artificiale p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb dyt\u00eb v\u00ebmendjeje\u201d, thot\u00eb ai. \u201cN\u00eb vend q\u00eb t\u00eb debatonte legjitimitetin ose programin e qeveris\u00eb, opozita e gjeti veten duke debatuar p\u00ebr nj\u00eb avatar.\u201d<\/p>\n<p>Fuga tha se rreziqet, megjithat\u00eb, nuk ishin teat\u00ebr. \u201cN\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Shqip\u00ebria ende v\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje n\u00ebse zgjedhjet e saj jan\u00eb v\u00ebrtet t\u00eb lira, na thuhet se nuk ka m\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb kontrollojm\u00eb qeverin\u00eb p\u00ebrmes parlamentit, t\u00eb shprehim vullnetin qytetar apo t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb transparenc\u00eb etike, sepse inteligjenca e past\u00ebr mund t\u2019i b\u00ebj\u00eb t\u00eb gjitha\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>P\u00ebrtej eksperimentit politik q\u00ebndron nj\u00eb\u00a0pyetje m\u00eb e thell\u00eb\u00a0: Kush, n\u00eb fund t\u00eb fundit, vendos? Teknikisht, Diella nj\u00eb dit\u00eb mund t\u00eb marr\u00eb vendime n\u00eb nj\u00eb cil\u00ebsi zyrtare. Por shqiptar\u00ebt nuk jan\u00eb aq t\u00eb sigurt n\u00ebse Diell\u00ebs duhet t\u2019i jepet fuqia p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb. \u201c<em>Algoritmet mund t\u00eb p\u00ebrpunojn\u00eb informacionin \u2013 por ato nuk mund t\u00eb peshojn\u00eb pasojat morale\u201d,<\/em> tha Fuga. <em>\u201cPasi ta ngresh racionalitetin teknik mbi llogaridh\u00ebnien politike, rrezikon t\u00eb fshish vet\u00eb demokracin\u00eb.\u201d<\/em>\/DW<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/10\/16\/ministrja-qe-nuk-ekziston-dw-eksperimenti-i-shqiperise-me-inteligjencen-artificiale\/\">Ministrja q\u00eb nuk ekziston\/ DW: Eksperimenti i Shqip\u00ebris\u00eb me inteligjenc\u00ebn artificiale<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Asnj\u00eb person. Asnj\u00eb firm\u00eb. Asnj\u00eb pasaport\u00eb. Megjithat\u00eb, n\u00eb vendin e vog\u00ebl ballkanik t\u00eb\u00a0Shqip\u00ebris\u00eb, \u201cDiella\u201d ose \u2018Dielli\u2019 \u00ebsht\u00eb zyrtarisht ministre e kabinetit. Fillimisht asistente dixhitale n\u00eb portalin e-Albania t\u00eb qeveris\u00eb, Diella u promovua n\u00eb detyr\u00ebn e ministres s\u00eb par\u00eb virtuale t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale n\u00eb bot\u00eb nga kryeministri\u00a0\u00a0Edi Rama\u00a0n\u00eb shtator. E veshur me nj\u00eb fustan folklorik shqiptar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-46788","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46788"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46788\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}