{"id":46105,"date":"2025-10-13T11:48:16","date_gmt":"2025-10-13T11:48:16","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/10\/13\/cmimi-nobel-ne-ekonomi-2025-i-jepet-tri-ekonomisteve-joel-mokyr-philippe-aghion-dhe-peter-howitt\/"},"modified":"2025-10-13T11:48:16","modified_gmt":"2025-10-13T11:48:16","slug":"cmimi-nobel-ne-ekonomi-2025-i-jepet-tri-ekonomisteve-joel-mokyr-philippe-aghion-dhe-peter-howitt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/10\/13\/cmimi-nobel-ne-ekonomi-2025-i-jepet-tri-ekonomisteve-joel-mokyr-philippe-aghion-dhe-peter-howitt\/","title":{"rendered":"\u00c7mimi Nobel n\u00eb Ekonomi 2025 i jepet tri ekonomist\u00ebve Joel Mokyr, Philippe Aghion dhe Peter Howitt"},"content":{"rendered":"<p>Tri ekonomist\u00eb t\u00eb njohur, Joel Mokyr, Philippe Aghion dhe Peter Howitt jan\u00eb shp\u00ebrblyer me nj\u00eb prej nderimeve m\u00eb t\u00eb larta globale \u00c7mimin Sveriges Riksbank n\u00eb Shkencat Ekonomike n\u00eb Kujtim t\u00eb Alfred Nobel p\u00ebr vitin 2025.<\/p>\n<p>Laureat\u00ebt e k\u00ebtij viti jan\u00eb vler\u00ebsuar \u201cp\u00ebr shpjegimin e rritjes ekonomike t\u00eb nxitur nga inovacioni\u201d, nj\u00eb tem\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb jetike p\u00ebr t\u00eb ardhmen e ekonomis\u00eb globale.<\/p>\n<p>Gjysma e \u00e7mimit i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb Joel Mokyr, p\u00ebr k\u00ebrkimet e tij historike mbi origjin\u00ebn e rritjes s\u00eb q\u00ebndrueshme ekonomike, duke theksuar rolin e p\u00ebrparimit teknologjik dhe hapjes ndaj ideve t\u00eb reja si shtylla t\u00eb zhvillimit afatgjat\u00eb. Mokyr theksoi se rritja ekonomike e q\u00ebndrueshme k\u00ebrkon jo vet\u00ebm zbulime teknike, por edhe kuptim shkencor t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Gjysma tjet\u00ebr e \u00e7mimit ndahet mes Philippe Aghion dhe Peter Howitt, \u201cp\u00ebr identifikimin e parakushteve p\u00ebr rritje t\u00eb q\u00ebndrueshme p\u00ebrmes progresit teknologjik\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb vitit 1992, ata modeluan sesi produktet e reja dhe m\u00eb t\u00eb mira z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb t\u00eb vjetrat, duke i detyruar firmat e pap\u00ebrgatitura t\u00eb humbin. Kjo dinamik\u00eb \u00ebsht\u00eb, sipas tyre, motori i rritjes s\u00eb q\u00ebndrueshme n\u00eb ekonomit\u00eb moderne.<\/p>\n<p>Kjo teori n\u00ebnvizon r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e mb\u00ebshtetjes s\u00eb mekanizmave q\u00eb nxisin inovacionin dhe menaxhimin e konflikteve q\u00eb lindin nga ndryshimi teknologjik, p\u00ebr t\u00eb shmangur kthimin n\u00eb stanjacion ekonomik.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr laureat\u00ebt:<\/p>\n<p>Joel Mokyr \u2013 Universiteti North\u00ebestern, SHBA; i njohur p\u00ebr analiz\u00ebn historike t\u00eb rritjes teknologjike (\u00bd e \u00e7mimit).<\/p>\n<p>Joel Mokyr, i lindur n\u00eb Holand\u00eb m\u00eb 1946 dhe profesor n\u00eb Universitetin Northwestern n\u00eb SHBA, \u00ebsht\u00eb i njohur p\u00ebr analiz\u00ebn e thelluar historike mbi kushtet q\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb rritjen e q\u00ebndrueshme ekonomike. Ai tregoi se ajo q\u00eb e ndryshoi bot\u00ebn pas Revolucionit Industrial nuk ishte vet\u00ebm shpikja e makinave t\u00eb reja, por nd\u00ebrlidhja mes dijes shkencore dhe teknologjis\u00eb praktike \u2013 nj\u00eb bashk\u00ebjetes\u00eb q\u00eb lejonte nd\u00ebrtimin mbi njohurit\u00eb ekzistuese, dhe jo thjesht p\u00ebrs\u00ebritjen e tyre.<\/p>\n<p>Sipas Mokyr, rritja ekonomike afatgjat\u00eb nuk ndodh rast\u00ebsisht, ajo k\u00ebrkon nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb hapur ndaj risive, ndaj pyetjeve, ndaj ndryshimit. Ai theksoi se kur shoq\u00ebrit\u00eb inkurajojn\u00eb dijen, ato p\u00ebrgatiten p\u00ebr t\u00eb ardhmen. P\u00ebr t\u00eb, historia nuk \u00ebsht\u00eb thjesht e kaluar, por nj\u00eb udh\u00ebzues p\u00ebr zhvillimin ekonomik t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm.<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0Philippe Aghion &amp; Peter Howitt<\/em><\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1992, Philippe Aghion dhe Peter Howitt publikuan nj\u00eb artikull q\u00eb do t\u00eb ndryshonte m\u00ebnyr\u00ebn se si kuptohet rritja ekonomike moderne. Ata p\u00ebrshkruan nj\u00eb proces t\u00eb quajtur \u201cshkat\u00ebrrim krijues\u201d, i cili q\u00eb at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb nga konceptet ky\u00e7e n\u00eb ekonomi:<\/p>\n<p>Kur nj\u00eb teknologji e re ose nj\u00eb produkt m\u00eb i mir\u00eb hyn n\u00eb treg, ai \u201cshkat\u00ebrron\u201d produktet e vjetra, duke i z\u00ebvend\u00ebsuar me di\u00e7ka m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, nj\u00eb cik\u00ebl i pafund q\u00eb shtyn shoq\u00ebrin\u00eb p\u00ebrpara.<\/p>\n<p>Peter HoWitt, profesor n\u00eb Universitetin Bro\u00ebn, dhe Philippe Aghion, q\u00eb mban poste akademike n\u00eb Coll\u00e8ge de France, INSEAD dhe London School of Economics, treguan me k\u00ebt\u00eb teori se rritja nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i qet\u00eb, por nj\u00eb betej\u00eb e vazhdueshme mes risis\u00eb dhe t\u00eb vjetr\u00ebs. N\u00eb thelb, \u00e7do p\u00ebrparim sjell jo vet\u00ebm p\u00ebrfitime, por edhe humb\u00ebs \u2013 dhe k\u00ebto tensione duhet t\u00eb menaxhohen me kujdes q\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb t\u00eb mos bllokojn\u00eb zhvillimin.<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/gijotina.com\/cmimi-nobel-ne-ekonomi-2025-i-jepet-tri-ekonomisteve-joel-mokyr-philippe-aghion-dhe-peter-howitt\/\">\u00c7mimi Nobel n\u00eb Ekonomi 2025 i jepet tri ekonomist\u00ebve Joel Mokyr, Philippe Aghion dhe Peter Howitt<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/gijotina.com\/\">GIJOTINA<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tri ekonomist\u00eb t\u00eb njohur, Joel Mokyr, Philippe Aghion dhe Peter Howitt jan\u00eb shp\u00ebrblyer me nj\u00eb prej nderimeve m\u00eb t\u00eb larta globale \u00c7mimin Sveriges Riksbank n\u00eb Shkencat Ekonomike n\u00eb Kujtim t\u00eb Alfred Nobel p\u00ebr vitin 2025. Laureat\u00ebt e k\u00ebtij viti jan\u00eb vler\u00ebsuar \u201cp\u00ebr shpjegimin e rritjes ekonomike t\u00eb nxitur nga inovacioni\u201d, nj\u00eb tem\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-46105","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46105\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}