S\u00ebmundjet e qarkullimit t\u00eb gjakut dhe sidomos hipertensioni e kan\u00eb prekur popullat\u00ebn shqiptare n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shqet\u00ebsuese, sipas raportit global t\u00eb OBSH q\u00eb u publikua s\u00eb fundmi.<\/p>\n
T\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb se rreth 47% e shqiptar\u00ebve t\u00eb mosh\u00ebs 30\u201379 vje\u00e7 vuajn\u00eb nga tensioni i lart\u00eb i gjakut, nj\u00eb shif\u00ebr shum\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se mesatarja bot\u00ebrore prej 34%.<\/p>\n
Nga mbi 797 mij\u00eb persona t\u00eb prekur, vet\u00ebm 49% jan\u00eb t\u00eb diagnostikuar, 38% marrin trajtim dhe vet\u00ebm 11% e mbajn\u00eb n\u00ebn kontroll gjendjen. Kjo e rendit Shqip\u00ebrin\u00eb nd\u00ebr vendet me p\u00ebrqindjen m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb kontrollit n\u00eb rajon, shum\u00eb larg objektivit global prej 50%.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2022, s\u00ebmundjet kardiovaskulare p\u00ebrb\u00ebnin gati gjysm\u00ebn e t\u00eb gjitha vdekjeve n\u00eb vend, nd\u00ebrsa 59 raste p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb lidhen drejtp\u00ebrdrejt me presionin e lart\u00eb t\u00eb gjakut.<\/p>\n
Megjith\u00ebse vendi yn\u00eb ka nj\u00eb strategji komb\u00ebtare p\u00ebr s\u00ebmundjet q\u00eb lidhen me tensionin dhe ato kardiovaskulare, zbatimi praktik mbetet i dob\u00ebt.<\/p>\n
Sipas OBSH, faktori kryesor i rrezikut p\u00ebr hipertensionin \u00ebsht\u00eb konsumi i lart\u00eb i krip\u00ebs. Shqiptar\u00ebt konsumojn\u00eb mesatarisht 13 gram\u00eb n\u00eb dit\u00eb, sipas t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr t\u00eb rriturit mbi 25 vje\u00e7. Ky nivel \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se dyfishi i rekomandimit t\u00eb OBSH-s\u00eb (5 gram\u00eb n\u00eb dit\u00eb). Teprica lidhet drejtp\u00ebrdrejt me rritjen e presionit t\u00eb gjakut dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga arsyet kryesore pse kjo s\u00ebmundje \u00ebsht\u00eb kaq e p\u00ebrhapur n\u00eb vend.<\/p>\n
Shqip\u00ebria ka b\u00ebr\u00eb studime komb\u00ebtare p\u00ebr p\u00ebrdorimin e krip\u00ebs, por mungon ende nj\u00eb sistem i plot\u00eb t\u00eb dh\u00ebnash klinike q\u00eb ndihmon n\u00eb ndjekjen e pacient\u00ebve dhe n\u00eb matjen e rezultateve p\u00ebr ata q\u00eb e ulin.<\/p>\n
OBSH v\u00eb n\u00eb dukje se, p\u00ebr t\u00eb ulur barr\u00ebn e hipertensionit, vendi duhet t\u00eb forcoj\u00eb kujdesin par\u00ebsor, t\u00eb zgjeroj\u00eb fushatat e nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit dhe t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb aksesin n\u00eb trajtim efektiv.<\/p>\n
P\u00ebrve\u00e7 konsumit t\u00eb krip\u00ebs, rreth 26% e t\u00eb rriturve mbi 15 vje\u00e7 n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb duhanpir\u00ebs aktiv\u00eb. Ky nivel \u00ebsht\u00eb i lart\u00eb n\u00eb krahasim me shum\u00eb vende t\u00eb tjera evropiane. Duhan-pirja jo vet\u00ebm rrit rrezikun p\u00ebr hipertension, por edhe shum\u00ebfishon ndikimin e tij, duke p\u00ebrshpejtuar d\u00ebmtimet kardiovaskulare dhe duke rritur mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr infarkt e goditje n\u00eb tru.<\/p>\n
Konsumi i alkoolit dhe inaktiviteti fizik jan\u00eb faktor\u00eb rreziku gjithashtu. Rreth 24% e t\u00eb rriturve mbi 18 vje\u00e7 raportohen si fizikisht joaktiv\u00eb. Mungesa e l\u00ebvizjes lidhet me shtim peshe, obezitet dhe metaboliz\u00ebm t\u00eb dob\u00ebt, faktor\u00eb q\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb rritjen e presionit t\u00eb gjakut.\/\u00a0Monitor.al<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n