{"id":27200,"date":"2025-06-21T08:50:15","date_gmt":"2025-06-21T08:50:15","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/21\/a-eshte-chatgpt-i-demshem-per-trurin-tuaj\/"},"modified":"2025-06-21T08:50:15","modified_gmt":"2025-06-21T08:50:15","slug":"a-eshte-chatgpt-i-demshem-per-trurin-tuaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/21\/a-eshte-chatgpt-i-demshem-per-trurin-tuaj\/","title":{"rendered":"A \u00ebsht\u00eb ChatGPT i d\u00ebmsh\u00ebm p\u00ebr trurin tuaj?"},"content":{"rendered":"<p>M\u00eb konformist\u00eb, t\u00eb shk\u00ebputur nga idet\u00eb tona, m\u00eb pak t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb menduar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur dhe, mbi t\u00eb gjitha, m\u00eb pak t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar. A po na b\u00ebn inteligjenca artificiale m\u00eb budallenj?<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pyetje legjitime pas publikimit (paraprak) t\u00eb nj\u00eb studimi t\u00eb ri eksperimental t\u00eb realizuar nga Media Lab i Massachusetts Institute of Technology mbi efektet e \u201cmodeleve t\u00eb m\u00ebdha gjuh\u00ebsore\u201d (large language models).<\/p>\n<p>Titulli i studimit<\/p>\n<p>Studimi ka nj\u00eb titull t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb: \u201cTruri yt dhe ChatGPT: grumbullimi i borxhit njoh\u00ebs nga p\u00ebrdorimi i nj\u00eb asistenti me inteligjenc\u00eb artificiale p\u00ebr detyra shkrimi.\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb krye t\u00eb k\u00ebtij studimi \u00ebsht\u00eb Natalia Kosmyna, nj\u00eb k\u00ebrkuese me doktoratur\u00eb n\u00eb informatik\u00eb, e specializuar n\u00eb nd\u00ebrveprimin mes kompjuter\u00ebve dhe trurit t\u00eb njeriut. Modeli i k\u00ebrkimit i ndjekur nga Kosmyna dhe koleg\u00ebt e saj \u2014 p\u00ebrfshir\u00eb neuroshkenc\u00ebtar\u00eb dhe studiues t\u00eb gjuh\u00ebs \u2014 ishte t\u00ebr\u00ebsisht eksperimental.<\/p>\n<p>Tre grupet pjes\u00ebmarr\u00ebse n\u00eb studim<\/p>\n<p>Kosmyna formoi tre grupe nga nj\u00eb kampion prej 54 vullnetar\u00ebsh, duke i ngarkuar secilin pjes\u00ebmarr\u00ebs t\u00eb shkruante nga tre tekste t\u00eb shkurtra gjat\u00eb tre sesioneve t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme, mbi tema t\u00eb p\u00ebrcaktuara paraprakisht, n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb tremujore.<\/p>\n<p>Grupi i par\u00eb (\u201cVet\u00ebm truri\u201d) mund t\u00eb shkruante vet\u00ebm duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb kapacitetin e vet mendor, pa akses n\u00eb internet apo n\u00eb ndonj\u00eb ekran.<\/p>\n<p>Grupi i dyt\u00eb kishte n\u00eb dispozicion motorin e k\u00ebrkimit Google.<\/p>\n<p>Grupi i tret\u00eb kishte akses n\u00eb inteligjenc\u00ebn artificiale gjeneruese, n\u00eb ve\u00e7anti n\u00eb ChatGPT t\u00eb OpenAI.<\/p>\n<p>Truri i pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb t\u00eb tre grupet u analizua p\u00ebrmes elektroencefalografis\u00eb, duke i lidhur me elektroda gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb p\u00ebrmbushnin detyr\u00ebn e shkrimit.<\/p>\n<p>Lidhja cerebrale<\/p>\n<p>Rezultatet jan\u00eb befasuese \u2013 si n\u00eb faz\u00ebn e menj\u00ebhershme t\u00eb eksperimentit, ashtu edhe n\u00eb efektet q\u00eb ai pati m\u00eb pas n\u00eb sjelljet dhe aft\u00ebsit\u00eb mendore t\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb test.<\/p>\n<p>N\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, gjat\u00eb procesit t\u00eb vet\u00eb shkrimit, pjes\u00ebtar\u00ebt e tre grupeve shfaq\u00ebn nj\u00eb aktivizim shum\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb trurit. N\u00eb krahasim me grupin q\u00eb shkruante pa ndihm\u00eb digjitale, grupi q\u00eb kishte akses vet\u00ebm n\u00eb motorin e k\u00ebrkimit Google sh\u00ebnoi nj\u00eb lidhje cerebrale nga 34% deri n\u00eb 48% m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt; nd\u00ebrsa grupi q\u00eb kishte akses n\u00eb ChatGPT (n\u00eb form\u00ebn e GPT-4o) shfaqi nj\u00eb ulje t\u00eb lidhjes cerebrale prej 55%. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, sa m\u00eb i madh t\u00eb jet\u00eb mb\u00ebshtetja teknologjike, aq m\u00eb shum\u00eb reduktohet shkalla e aktivitetit t\u00eb trurit.<\/p>\n<p>Zonat e trurit t\u00eb p\u00ebrfshira<\/p>\n<p>Ndoshta nj\u00eb rezultat i till\u00eb ishte i pritsh\u00ebm. Por edhe cil\u00ebsia e pun\u00ebs ndryshon.<\/p>\n<p>Grupi \u201cVet\u00ebm truri\u201d tregoi nj\u00eb aktivizim t\u00eb qart\u00eb t\u00eb zonave t\u00eb trurit t\u00eb lidhura me krijimtarin\u00eb, integrimin e kuptimeve dhe vet\u00eb-monitorimin \u2013 funksione thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb gjeneruar p\u00ebrmbajtje, p\u00ebr ta planifikuar dhe p\u00ebr ta rishikuar at\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa ata q\u00eb p\u00ebrdor\u00ebn Google, aktivizuan kryesisht korteksin okcipital dhe at\u00eb vizual \u2013 zonat q\u00eb p\u00ebrpunojn\u00eb informacionin p\u00ebrmes shikimit, duke e thithur at\u00eb nga ekrani dhe m\u00eb pas duke e p\u00ebrmbledhur.<\/p>\n<p>N\u00eb fund, ata q\u00eb p\u00ebrdor\u00ebn ChatGPT aktivizuan kryesisht zonat q\u00eb lidhen me funksione thuajse automatike dhe q\u00eb operojn\u00eb brenda nj\u00eb strukture t\u00eb jashtme t\u00eb gatshme.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb po ndodh me inteligjenc\u00ebn artificiale?<\/p>\n<p>Tekstet e prodhuara rezultuan shum\u00eb t\u00eb ndryshme nga nj\u00ebra-tjetra n\u00eb rastin e grupit \u201cVet\u00ebm truri\u201d, por jasht\u00ebzakonisht t\u00eb ngjashme dhe homogjene te grupi q\u00eb p\u00ebrdori inteligjenc\u00ebn artificiale. N\u00eb thelb, mb\u00ebshtetja te AI gjeneron konformiz\u00ebm n\u00eb mendim dhe n\u00eb mesazhe.<\/p>\n<p>Por k\u00ebtu erdhi edhe nj\u00eb tjet\u00ebr surpriz\u00eb: n\u00eb 83% t\u00eb rasteve, ata q\u00eb kishin punuar me ChatGPT has\u00ebn v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb cituar fraza nga vet\u00eb tekstet q\u00eb kishin shkruar, madje edhe vet\u00ebm pak minuta pas dor\u00ebzimit t\u00eb tyre; sikur ata q\u00eb kishin p\u00ebrdorur AI t\u00eb mos kishin zhvilluar asnj\u00eb ndjenj\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsie me p\u00ebrmbajtjen q\u00eb kishin prodhuar. Gjith\u00eb v\u00ebmendja ishte p\u00ebrqendruar vet\u00ebm n\u00eb riprodhimin pasiv t\u00eb informacionit t\u00eb gjeneruar nga jasht\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, pothuajse t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kishin punuar pa ndihm\u00eb ishin n\u00eb gjendje t\u00eb citonin thuajse sakt\u00eb fraza nga tekstet e saposhkruara, duke treguar shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebrqendrim n\u00eb p\u00ebrmbajtjen dhe kuptimin e pun\u00ebs s\u00eb b\u00ebr\u00eb (jo vet\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e saj).<\/p>\n<p>Koncepte q\u00eb nuk p\u00ebrvet\u00ebsohen<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrfundim, p\u00ebrdorimi i inteligjenc\u00ebs artificiale i ka kthyer pjes\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb p\u00ebrpunues t\u00eb thjesht\u00eb t\u00eb koncepteve, t\u00eb cilat ata vet\u00eb nuk i p\u00ebrvet\u00ebsojn\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb pas, tekstet u vler\u00ebsuan si ese t\u00eb vogla shkollore. Vler\u00ebsuesit me inteligjenc\u00eb artificiale dhan\u00eb nota m\u00eb t\u00eb larta p\u00ebr tekstet e shkruara me po t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn AI. Por m\u00ebsuesit dhe vler\u00ebsuesit njer\u00ebzor\u00eb e kuptuan menj\u00ebher\u00eb cilat ishin tekstet e gjeneruara nga AI dhe i vler\u00ebsuan m\u00eb ul\u00ebt n\u00eb krahasim me t\u00eb tjerat.<\/p>\n<p>P\u00ebrmbysja e grupeve<\/p>\n<p>Por ajo q\u00eb ndodhi m\u00eb pas \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb shqet\u00ebsuese dhe jep shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb reflektuar.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, u zhvillua nj\u00eb seanc\u00eb e kat\u00ebrt e testit, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn rolet e pjes\u00ebmarr\u00ebsve u p\u00ebrmbys\u00ebn: grupit q\u00eb deri at\u00ebher\u00eb kishte p\u00ebrdorur gjithmon\u00eb inteligjenc\u00ebn artificiale iu k\u00ebrkua t\u00eb shkruante nj\u00eb tekst mbi nj\u00eb tem\u00eb t\u00eb caktuar pa asnj\u00eb mb\u00ebshtetje digjitale; nd\u00ebrsa grupi q\u00eb deri n\u00eb at\u00eb moment kishte shkruar vet\u00ebm me burimet e veta mendore u lejua t\u00eb p\u00ebrdorte ChatGPT.<\/p>\n<p>Rezultati \u00ebsht\u00eb i till\u00eb q\u00eb pritet t\u00eb hap\u00eb nj\u00eb debat t\u00eb gjer\u00eb mbi rreziqet e p\u00ebrdorimit t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale.<\/p>\n<p>Ata q\u00eb ishin m\u00ebsuar t\u00eb p\u00ebrdornin ChatGPT treguan v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb rikrijuar aktivitetin intensiv t\u00eb trurit, t\u00eb pasur me lidhje dhe p\u00ebrpunime, q\u00eb nevojitet p\u00ebr t\u00eb zhvilluar p\u00ebrmbajtje n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur. Tek k\u00ebta pjes\u00ebmarr\u00ebs u shfaq ajo q\u00eb k\u00ebrkuesja Kosmyna e quan nj\u00eb \u201cborxh njoh\u00ebs\u201d (cognitive debt). Tema e k\u00ebrkuar n\u00eb tekst ishte e nj\u00ebjt\u00eb me at\u00eb t\u00eb seancave t\u00eb m\u00ebparshme, por vet\u00ebm dy nga dhjet\u00eb pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb k\u00ebtij grupi arrit\u00ebn t\u00eb p\u00ebrmendnin ndonj\u00eb element t\u00eb vet\u00ebm, tani q\u00eb mb\u00ebshteteshin vet\u00ebm te mendja e tyre.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, ata q\u00eb n\u00eb fillim kishin p\u00ebrdorur vet\u00ebm trurin e tyre, duke e st\u00ebrvitur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur, arrit\u00ebn t\u00eb prodhonin tekste m\u00eb t\u00eb pasura dhe m\u00eb t\u00eb sakta pik\u00ebrisht kur u dha mund\u00ebsia t\u00eb p\u00ebrdornin AI n\u00eb seanc\u00ebn e fundit.<\/p>\n<p>Kjo tregon se p\u00ebrdorimi i hersh\u00ebm dhe i vazhduesh\u00ebm i inteligjenc\u00ebs artificiale, pa ushtrimin e vet\u00eb kapaciteteve njoh\u00ebse, mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr mendim kritik dhe krijim t\u00eb pavarur.<\/p>\n<p>Aktivizim m\u00eb i dob\u00ebt i trurit<\/p>\n<p>Edhe elektroencefalografia konfirmoi rezultatet e eksperimentit. Ata q\u00eb ishin m\u00ebsuar t\u00eb mb\u00ebshteteshin te ChatGPT shfaq\u00ebn nj\u00eb aktivizim m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt t\u00eb trurit kur u p\u00ebrball\u00ebn me detyr\u00ebn pa asnj\u00eb mb\u00ebshtetje digjitale, sikur mendja e tyre t\u00eb ishte b\u00ebr\u00eb m\u00eb p\u00ebrtace, m\u00eb pak krijuese, m\u00eb e varf\u00ebr n\u00eb gjykim dhe me nj\u00eb kujtes\u00eb m\u00eb t\u00eb cek\u00ebt.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, ata q\u00eb kishin m\u00ebsuar m\u00eb par\u00eb t\u00eb mendonin dhe t\u00eb prodhonin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur, arrijn\u00eb t\u00eb forcojn\u00eb kapacitetet e tyre njoh\u00ebse kur p\u00ebrdorin ChatGPT \u2013 duke e shfryt\u00ebzuar AI si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb rritur aft\u00ebsit\u00eb, jo p\u00ebr t\u2019i z\u00ebvend\u00ebsuar ato.<\/p>\n<p>P\u00ebrfundimet<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb studimit thuhet:<\/p>\n<p>\u201cKur pjes\u00ebmarr\u00ebsit riprodhojn\u00eb sugjerimet e inteligjenc\u00ebs artificiale pa vler\u00ebsuar sakt\u00ebsin\u00eb apo p\u00ebrshtatshm\u00ebrin\u00eb e tyre, ata jo vet\u00ebm q\u00eb heqin dor\u00eb nga p\u00ebrvet\u00ebsimi i ideve t\u00eb shprehura, por rrezikojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrthithin perspektiva t\u00eb cek\u00ebta ose t\u00eb shtremb\u00ebruara.\u201d<\/p>\n<p>Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, b\u00ebhen individ\u00eb m\u00eb t\u00eb manipuluesh\u00ebm nga \u00e7do lloj propagande apo interesi.<\/p>\n<p>Implikimet p\u00ebr demokracin\u00eb, p\u00ebr shkoll\u00ebn apo universitetin jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha: nj\u00eb shoq\u00ebri e njer\u00ebzve t\u00eb lir\u00eb dhe t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpunuar ide dhe p\u00ebr t\u00eb formuar gjykim t\u00eb pavarur mund dhe duhet ta p\u00ebrdor\u00eb inteligjenc\u00ebn artificiale \u2013 por vet\u00ebm pasi t\u00eb ket\u00eb st\u00ebrvitur mjaftuesh\u00ebm dhe p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb inteligjenc\u00ebn natyrore.\/Corriere della Sera<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/06\/a-eshte-chatgpt-i-demshem-per-trurin-tuaj\/\">A \u00ebsht\u00eb ChatGPT i d\u00ebmsh\u00ebm p\u00ebr trurin tuaj?<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb konformist\u00eb, t\u00eb shk\u00ebputur nga idet\u00eb tona, m\u00eb pak t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb menduar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur dhe, mbi t\u00eb gjitha, m\u00eb pak t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar. A po na b\u00ebn inteligjenca artificiale m\u00eb budallenj? Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pyetje legjitime pas publikimit (paraprak) t\u00eb nj\u00eb studimi t\u00eb ri eksperimental t\u00eb realizuar nga Media [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-27200","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27200"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27200\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}