{"id":27071,"date":"2025-06-20T10:03:51","date_gmt":"2025-06-20T10:03:51","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/20\/alarmi-rrezikohet-nje-tjeter-chernobyl-2\/"},"modified":"2025-06-20T10:03:51","modified_gmt":"2025-06-20T10:03:51","slug":"alarmi-rrezikohet-nje-tjeter-chernobyl-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/20\/alarmi-rrezikohet-nje-tjeter-chernobyl-2\/","title":{"rendered":"Alarmi\/ Rrezikohet nj\u00eb tjet\u00ebr Chernobyl"},"content":{"rendered":"<p>Reaktor\u00eb, centrifuga, uranium i pasuruar. Bombat mbi objektet b\u00ebrthamore iraniane nuk krijojn\u00eb vet\u00ebm rr\u00ebnoja. \u201cKa shum\u00eb material b\u00ebrthamor n\u00eb Iran, i shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb disa vende. Rreziku i nj\u00eb aksidenti q\u00eb mund t\u00eb shkaktoj\u00eb shp\u00ebrndarjen e radioaktivitetit n\u00eb atmosfer\u00eb \u00ebsht\u00eb real,\u201d paralajm\u00ebroi dje drejtori i AIEA-s\u00eb (Agjencia Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Energjin\u00eb Atomike), Rafael Grossi.<\/p>\n<p>Le t\u00eb marrim lajmin e shpallur dje paradite nga Izraeli, i cili \u2013 p\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb \u2013 rezultoi i rrem\u00eb: bombardimi i centralit b\u00ebrthamor iranian n\u00eb Bushehr. \u201cNj\u00eb sulm mbi nj\u00eb objekt b\u00ebrthamor aktiv do t\u00eb shkaktonte nj\u00eb katastrof\u00eb radioaktive,\u201d komenton James Acton, bashk\u00ebdrejtues i Programit p\u00ebr Politikat B\u00ebrthamore n\u00eb Carnegie Endowment for International Peace, nj\u00eb institut amerikan.<\/p>\n<p>V\u00ebmendja mbetet e p\u00ebrqendruar te Fordow, nj\u00eb bunker i thell\u00eb 100 metra n\u00ebn tok\u00eb pran\u00eb qytetit t\u00eb Qom, disa kilometra n\u00eb jug t\u00eb Teheranit. Aty ndodhen rreth dy mij\u00eb centrifuga p\u00ebr pasurimin e uraniumit, n\u00eb nj\u00eb thell\u00ebsi q\u00eb vet\u00ebm bombat speciale \u201cbunker buster\u201d mund ta arrijn\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cDiskutimi \u00ebsht\u00eb n\u00ebse SHBA-t\u00eb do t\u00eb vendosin apo jo ta bombardojn\u00eb Fordow,\u201d konfirmon Edwin Lyman, drejtor i Siguris\u00eb B\u00ebrthamore n\u00eb grupin jofitimprur\u00ebs amerikan Union of Concerned Scientists.<\/p>\n<p>\u201cNdryshe nga nj\u00eb central b\u00ebrthamor aktiv, objektet e pasurimit t\u00eb uraniumit p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr ndotje n\u00eb rast bombardimi,\u201d shpjegon Marco Enrico Ricotti, profesor i Impianteve B\u00ebrthamore n\u00eb Politeknikun e Milanos dhe drejtor i nj\u00eb programi masteri.<\/p>\n<p>Rreziku kryesor radioaktiv sot vjen nga reaktori i Bushehrit. Brenda nj\u00eb rrezeje prej 200 kilometrash nga centrali, n\u00eb brigjet e Gjirit Persik, ndodhen Iraku, Kuvajti dhe Arabia Saudite. Me nj\u00eb kapacitet mesatar (gati nj\u00eb gigavat), centrali menaxhohet s\u00eb bashku me Rusin\u00eb, e cila furnizon me karburant dhe ka ofruar rreth 200 teknik\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNuk duhet t\u00eb preket kurr\u00eb. Do t\u00eb ishte nj\u00eb problem shum\u00eb i madh nga pik\u00ebpamja e siguris\u00eb b\u00ebrthamore p\u00ebr t\u00eb ardhmen,\u201d paralajm\u00ebroi Grossi. \u201cGoditja e tij do t\u00eb shkaktonte ndotje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, por nuk besoj se Izraeli e ka p\u00ebrfshir\u00eb at\u00eb mes objektivave t\u00eb tij.\u201d<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb central b\u00ebrthamor si ai, q\u00eb prodhon energji elektrike p\u00ebr vendin, nuk hyn n\u00eb procesin e nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb bombe\u201d, konfirmon Alessandro Dodaro, drejtor i Departamentit B\u00ebrthamor t\u00eb ENEA-s (Agjencia Komb\u00ebtare p\u00ebr Teknologjit\u00eb e Reja, Energjin\u00eb dhe Zhvillimin e Q\u00ebndruesh\u00ebm). \u201cNj\u00eb impiant p\u00ebr q\u00ebllime civile p\u00ebrdor uranium me p\u00ebrqindje t\u00eb ul\u00ebt pasurimi. Nxjerrja e karburantit t\u00eb konsumuar dhe shnd\u00ebrrimi i tij n\u00eb material p\u00ebr nj\u00eb bomb\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces kompleks. Irani nuk zot\u00ebron teknologjin\u00eb e nevojshme.\u201d<\/p>\n<p>Ndryshe \u00ebsht\u00eb rasti i centralit n\u00eb nd\u00ebrtim n\u00eb Arak, i bombarduar dje n\u00eb m\u00ebngjes: \u201cNuk kishte ende material radioaktiv,\u201d thot\u00eb Dodaro, \u201cpor impianti do t\u00eb kishte mundur t\u00eb prodhonte l\u00ebnd\u00eb djeg\u00ebse p\u00ebr nj\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore.\u201d<\/p>\n<p>Pas shkat\u00ebrrimit t\u00eb Arak-ut, rruga e vetme q\u00eb i mbetet Iranit p\u00ebr t\u00eb arritur nd\u00ebrtimin e nj\u00eb arme b\u00ebrthamore \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmes centrifugave, t\u00eb cilat ndajn\u00eb izotopet e uraniumit: uranium 235 (i nevojsh\u00ebm p\u00ebr arm\u00ebn) dhe uranium 238 (m\u00eb i zakonsh\u00ebm, q\u00eb hidhet). Q\u00eb t\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb arm\u00eb, uraniumi duhet t\u00eb p\u00ebrqendrohet n\u00eb mbi 90%.<\/p>\n<p>Faza e par\u00eb e pasurimit ndodh n\u00eb nj\u00eb impiant n\u00eb Isfahan, 300 km n\u00eb jug t\u00eb Teheranit, i bombarduar disa her\u00eb q\u00eb prej fillimit t\u00eb konfliktit. Aty uraniumi pluhur shnd\u00ebrrohet n\u00eb gaz heksafluorid uraniumi. \u201cKy \u00ebsht\u00eb gazi q\u00eb futet n\u00eb centrifuga p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrftuar uranium t\u00eb pasuruar,\u201d shpjegon Ricotti. \u201c\u00cbsht\u00eb toksik n\u00ebse thithet ose g\u00eblltitet, por radioaktiviteti i tij \u00ebsht\u00eb i dob\u00ebt. \u00cbsht\u00eb i r\u00ebnd\u00eb dhe nuk shp\u00ebrndahet n\u00eb aj\u00ebr. N\u00eb rast bombardimi, rreziku i ndotjes \u00ebsht\u00eb i kufizuar p\u00ebr personelin e impiantit, q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb maska kund\u00ebr gazit.\u201d<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht ky gaz shkaktoi ndotjen radiologjike dhe kimike n\u00eb Natanz, pas bombardimit t\u00eb 13 qershorit. \u201cNdotja ndodhi vet\u00ebm brenda impiantit. Nuk ka rrjedhur rrezatim jasht\u00eb,\u201d shpjegoi Grossi. AIEA flet p\u00ebr nj\u00eb rrezik t\u00eb kufizuar, edhe pse sasia e uraniumit n\u00eb dispozicion t\u00eb Iranit \u00ebsht\u00eb e konsiderueshme: \u201cRreth 400 kilogram\u00eb uranium t\u00eb pasuruar deri n\u00eb 60%,\u201d sqaron Ricotti. \u201cEdhe n\u00ebse Fordow do t\u00eb bombardohej, nuk presim pasoja t\u00eb r\u00ebnda,\u201d shton Acton. \u201cPor kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se SHBA nuk do ta bombardonte. P\u00ebrkundrazi.\u201d \/ bota.al<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/06\/alarmi-rrezikohet-nje-tjeter-chernobyl\/\">Alarmi\/ Rrezikohet nj\u00eb tjet\u00ebr Chernobyl<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reaktor\u00eb, centrifuga, uranium i pasuruar. Bombat mbi objektet b\u00ebrthamore iraniane nuk krijojn\u00eb vet\u00ebm rr\u00ebnoja. \u201cKa shum\u00eb material b\u00ebrthamor n\u00eb Iran, i shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb disa vende. Rreziku i nj\u00eb aksidenti q\u00eb mund t\u00eb shkaktoj\u00eb shp\u00ebrndarjen e radioaktivitetit n\u00eb atmosfer\u00eb \u00ebsht\u00eb real,\u201d paralajm\u00ebroi dje drejtori i AIEA-s\u00eb (Agjencia Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Energjin\u00eb Atomike), Rafael Grossi. Le t\u00eb marrim [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-27071","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27071"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27071\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}