{"id":26925,"date":"2025-06-19T10:16:36","date_gmt":"2025-06-19T10:16:36","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/19\/analiza-e-the-guardian-cdo-ndodhe-me-iranin-pas-bombave\/"},"modified":"2025-06-19T10:16:36","modified_gmt":"2025-06-19T10:16:36","slug":"analiza-e-the-guardian-cdo-ndodhe-me-iranin-pas-bombave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/19\/analiza-e-the-guardian-cdo-ndodhe-me-iranin-pas-bombave\/","title":{"rendered":"Analiza e The Guardian\/ \u00c7\u2019do ndodh\u00eb me Iranin pas bombave"},"content":{"rendered":"<p><span>N\u00eb prag t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb Gjirit n\u00eb vitin 1991, nj\u00eb gazetar televiziv e pyeti komandantin amerikan Norman Schwarzkopf n\u00ebse do ta rr\u00ebzonte Saddam Husseinin.\u00a0 Norman u p\u00ebrgjigj me nj\u00eb shprehje t\u00eb paharrueshme: \u201cE leht\u00eb p\u00ebr t\u2019u th\u00ebn\u00eb. E v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span>Schwarzkopf e dinte se p\u00ebr \u00e7far\u00eb po fliste. Ai ishte nj\u00eb studiues i hersh\u00ebm i Lindjes s\u00eb Mesme \u2013 disa nga vitet e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb i kishte kaluar n\u00eb Teheran \u2013 si dhe i historis\u00eb ushtarake. Strategjia e tij e suksesshme p\u00ebr t\u00eb mposhtur Sadamin n\u00eb Kuvajt u frym\u00ebzua nga taktikat q\u00eb p\u00ebrdori gjenerali kartagjenas Hanibal p\u00ebr t\u00eb mundur romak\u00ebt n\u00eb betej\u00ebn e Kannave n\u00eb vitin 216 para er\u00ebs son\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Ndryshimi i regjimit, q\u00eb tani po p\u00ebrmendet gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh p\u00ebr Iranin, \u00ebsht\u00eb mish\u00ebrimi i politik\u00ebs \u201cleht\u00eb p\u00ebr t\u2019u th\u00ebn\u00eb, v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb\u201d. Bota padyshim do t\u00eb ishte nj\u00eb vend m\u00eb i mir\u00eb pa regjime shtyp\u00ebse dhe agresive si ai i Teheranit. Por nuk ka ndonj\u00eb lev\u00eb q\u00eb mund t\u00eb t\u00ebrhiqet leht\u00eb, as ndonj\u00eb buton q\u00eb mund t\u00eb shtypet kollaj p\u00ebr t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar tiranin\u00eb e q\u00ebndrueshme me lumturi t\u00eb q\u00ebndrueshme. T\u00eb shkat\u00ebrrosh nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00ebsoj si t\u00eb rind\u00ebrtosh.<\/span><\/p>\n<p><span>N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, \u201cndryshimi i regjimit\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fraz\u00eb q\u00eb shpesh fsheh nj\u00eb shum\u00ebllojshm\u00ebri problemesh dhe mjerimesh t\u00eb p\u00ebrhershme, t\u00eb cilat n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve i p\u00ebrjetojn\u00eb m\u00eb r\u00ebnd\u00eb njer\u00ebzit e thjesht\u00eb. N\u00eb Per\u00ebndim, qeverit\u00eb moderne dhe publiku e kan\u00eb m\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb m\u00ebsim n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb mundimshme. Pushtimi i Afganistanit n\u00eb 2001 dhe lufta e Irakut n\u00eb 2003 vazhdojn\u00eb ende t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb politik\u00ebn ton\u00eb. Rezultatet kaotike t\u00eb s\u00eb ashtuquajtur\u00ebs Pranver\u00eb Arabe n\u00eb vitet 2010-2011 jan\u00eb nj\u00eb monument i zymt\u00eb i t\u00eb nj\u00ebjtit naivitet.<\/span><\/p>\n<p><span>Megjithat\u00eb, d\u00ebshira p\u00ebr t\u2019u \u00e7liruar nga regjimi teokratik iranian \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb. Irani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb shtyp\u00ebse n\u00eb bot\u00eb. Arrestimet dhe gjyqet jan\u00eb arbitrare. Tortura \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb fshikullimet me kamzhik \u2013 \u00ebsht\u00eb e zakonshme. Ekzekutimet jan\u00eb t\u00eb shpeshta. Shtypja e grave, e pakicave dhe e emigrant\u00ebve \u00ebsht\u00eb e institucionalizuar. Aktiviteti politik dhe shprehja e lir\u00eb jan\u00eb pothuajse t\u00eb pamundura.<\/span><\/p>\n<p><span>Dhe lig\u00ebsia e k\u00ebtij regjimi nuk prek vet\u00ebm iranian\u00ebt. Republika Islamike e ka eksportuar autoritarizmin e saj p\u00ebr vite me radh\u00eb, p\u00ebrmes p\u00ebrfaq\u00ebsuesve si Hamas n\u00eb Palestin\u00eb, Hezbollahu n\u00eb Liban, dhe tani duke furnizuar Rusin\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb. Ajo ka financuar dhe mb\u00ebshtetur terrorizmin n\u00eb Per\u00ebndim. D\u00ebshira e saj p\u00ebr arm\u00eb b\u00ebrthamore \u2013 me t\u00eb cilat do t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnonte Izraelin, t\u00eb cilin synon ta shkat\u00ebrroj\u00eb \u2013 \u00ebsht\u00eb e pam\u00ebshirshme.<\/span><\/p>\n<p><span>Pra, n\u00ebse jepet mund\u00ebsia, pse t\u00eb mos p\u00ebrpiqemi ta z\u00ebvend\u00ebsojm\u00eb nj\u00eb regjim t\u00eb till\u00eb? \u00c7far\u00eb ka p\u00ebr t\u00eb mos u mb\u00ebshtetur n\u00eb rr\u00ebzimin e tij \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht tani q\u00eb Hamas, Hezbollahu dhe Huthit e Jemenit jan\u00eb n\u00eb t\u00ebrheqje ushtarake dhe vendi ndjen ndikimin e sanksioneve nd\u00ebrkomb\u00ebtare? Dit\u00ebt e para t\u00eb sulmit t\u00eb urdh\u00ebruar nga Benjamin Netanyahu mbi Iranin duket sikur i kan\u00eb shkaktuar d\u00ebme t\u00eb m\u00ebdha infrastruktur\u00ebs b\u00ebrthamore dhe ushtarake t\u00eb regjimit dhe kan\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb pah kufizimet e Iranit p\u00ebr t\u2019u mbrojtur. Pra n\u00ebse jo tani, kur do ishte momenti?<\/span><\/p>\n<p><span>Tundimi \u00ebsht\u00eb real. N\u00eb politik\u00eb, si n\u00eb luft\u00eb, guximi p\u00ebr t\u00eb kapur momentin mund t\u00eb jet\u00eb vendimtar. Bismark e konsideronte k\u00ebt\u00eb si nj\u00eb nga provat p\u00ebrfundimtare t\u00eb lidershipit, dhe e demonstroi me mjesht\u00ebri. Edhe Shekspiri n\u00eb Jul \u00c7ezari shprehet: \u201cKa nj\u00eb val\u00eb n\u00eb jet\u00ebt e njer\u00ebzve q\u00eb, kur kapet n\u00eb kulmin e saj, t\u00eb \u00e7on drejt fatit\u201d. Por, mos harroni, \u00e7far\u00eb ndodhi me Kasin n\u00eb fund: ai humbi.<\/span><\/p>\n<p><span>Gjithsesi, rr\u00ebzimi i regjimit iranian do t\u00eb hiqte nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr Izraelin, por edhe p\u00ebr vendet e tjera t\u00eb rr\u00ebnuara nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesit iranian\u00eb. Do t\u00eb vononte p\u00ebrhapjen b\u00ebrthamore. Do t\u00eb godiste terrorizmin. Do t\u00eb ishte lajm i keq p\u00ebr Rusin\u00eb, e cila po konsumon nj\u00eb sasi t\u00eb madhe arm\u00ebsh iraniane, p\u00ebrfshir\u00eb dron\u00eb. Do t\u00eb ishte nj\u00eb rreze shprese p\u00ebr Ukrain\u00ebn. Lirimi i rrug\u00ebve tregtare nd\u00ebrkomb\u00ebtare do t\u00eb qe i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm. \u00c7mimet e mallrave mund t\u00eb binin ndjesh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span>Prandaj, nuk \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb t\u00eb hidhen posht\u00eb krejt k\u00ebto argumente \u2013 qoft\u00eb edhe p\u00ebr shkakun se Netanyahu \u00ebsht\u00eb n\u00eb favor t\u00eb tyre, apo p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrligjur zem\u00ebrimin ndaj ofensivave t\u00eb tmerrshme t\u00eb Izraelit n\u00eb Gaza. Po ashtu, do t\u00eb ishte e gabuar t\u00eb kund\u00ebrshtohet ndryshimi i regjimit iranian vet\u00ebm sepse n\u00eb nj\u00eb moment kjo ide mund t\u00eb p\u00ebrqafohet m\u00eb von\u00eb nga Donald Trump, me gjith\u00eb paparashikueshm\u00ebrin\u00eb e tij. Nj\u00eb armik i Trump nuk \u00ebsht\u00eb automatikisht miku yn\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Por ka arsye m\u00eb t\u00eb thella p\u00ebr kujdes. E para: shkat\u00ebrrimi i regjimit nuk garanton ndryshim t\u00eb suksessh\u00ebm t\u00eb tij. \u00cbsht\u00eb e mundur q\u00eb Izraeli, me ose pa mb\u00ebshtetjen ushtarake t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb Trump, t\u00eb shkaktoj\u00eb mjaft d\u00ebme sa t\u00eb paralizoj\u00eb funksionimin e regjimit iranian. Por \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb m\u00eb pas? As Izraeli, as SHBA nuk kan\u00eb nd\u00ebrmend t\u00eb pushtojn\u00eb Iranin e aq m\u00eb pak mendojn\u00eb p\u00ebr ta qeverisur at\u00eb. M\u00ebsimet e Afganistanit, Irakut dhe Libis\u00eb jan\u00eb ende t\u00eb fresk\u00ebta. Teherani nuk \u00ebsht\u00eb Berlini i vitit 1945.<\/span><\/p>\n<p><span>N\u00eb fjalimin e tij drejtuar iranian\u00ebve k\u00ebt\u00eb jav\u00eb, Netanyahu tha se ata duhet t\u00eb form\u00ebsojn\u00eb Iranin e ri. \u201cPo ju hapim rrug\u00ebn p\u00ebr t\u00eb arritur q\u00ebllimin tuaj \u2013 q\u00eb \u00ebsht\u00eb liria,\u201d u tha atyre. Por m, nga ana tjet\u00ebr, nuk duket se ka ndonj\u00eb qeveri t\u00eb gatshme p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb frenat. Nj\u00eb regjim i promovuar nga Izraeli do ta kishte shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb mbijetonte. Nj\u00eb regjim i mb\u00ebshtetur nga SHBA, q\u00eb do t\u00eb lejonte Trumpin dhe aleat\u00ebt e tij t\u00eb pla\u00e7kitnin vendin, nuk do t\u00eb ishte aspak popullor. Opozita ndaj regjimit teokratik mund t\u00eb jet\u00eb e p\u00ebrhapur, si\u00e7 pretendon Netanyahu me 80%, por aktualisht \u00ebsht\u00eb e shp\u00ebrndar\u00eb, e paorganizuar dhe e p\u00ebr\u00e7ar\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Nj\u00eb Iran i mundur do t\u00eb ishte ende nj\u00eb shtet i madh, krenar dhe me r\u00ebnd\u00ebsi gjeopolitike. I pasur me burime natyrore, superfuqi energjetike, dhe ende i armatosur mir\u00eb. P\u00ebrzierja e tij etnike dhe fetare do t\u00eb k\u00ebrkonte m\u00eb shum\u00eb t\u00eb drejta. Nga ana tjet\u00ebr besnik\u00ebt e regjimit t\u00eb vjet\u00ebr do t\u00eb ishin gjithandej, sidomos n\u00eb forcat e armatosura dhe polici. K\u00ebto jan\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb shp\u00ebrthim t\u00eb paq\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb qytetare q\u00eb mund t\u00eb zgjas\u00eb me vite.<\/span><\/p>\n<p><span>Mos harroni: Irani mbetet nj\u00eb regjim revolucionar. Pushtetar\u00ebt q\u00eb vijn\u00eb n\u00eb fuqi duke p\u00ebrmbysur t\u00ebr\u00ebsisht paraardh\u00ebsit e tyre, si\u00e7 ndodhi n\u00eb 1979, mund t\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb regjime paranojake. Ata mund t\u00eb mos dor\u00ebzohen kurr\u00eb, si\u00e7 insistoi vet\u00eb Ajatollah Khamenei t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span>Historia na m\u00ebson se ndryshimi i regjimeve revolucionare \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i nd\u00ebrlikuar. Regjimet e p\u00ebrmbysura mund t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u krijuar, por ato q\u00eb i z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb nuk e kan\u00eb m\u00eb leht\u00eb. Mendoni p\u00ebr Franc\u00ebn n\u00eb 1815 apo Rusin\u00eb n\u00eb 1991. Gjermania u shp\u00ebtua nga gremina e nazizmit p\u00ebrmes marr\u00ebveshjes nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ndihm\u00ebs ekonomike nga SHBA, pushtimit ushtarak dhe kompromis\u00ebve pragmatik\u00eb me institucionet gjermane. Rezultati ishte nj\u00eb triumf kolektiv \u2013 por nj\u00eb ngjarje jasht\u00ebzakonisht e rrall\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Asgj\u00eb e ngjashme nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb horizont p\u00ebr Iranin. Prandaj kujdes me \u00e7far\u00eb d\u00ebshironi.<\/span><\/p>\n<p><span><strong>Nga Martin Kettle kolumnist n\u00eb The Guardian, pergatiti T.\u00c7ela per Lapsi.al<\/strong><\/span><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/06\/19\/analiza-e-the-guardian-cdo-ndodhe-me-iranin-pas-bombave\/\">Analiza e The Guardian\/ \u00c7\u2019do ndodh\u00eb me Iranin pas bombave<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb prag t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb Gjirit n\u00eb vitin 1991, nj\u00eb gazetar televiziv e pyeti komandantin amerikan Norman Schwarzkopf n\u00ebse do ta rr\u00ebzonte Saddam Husseinin.\u00a0 Norman u p\u00ebrgjigj me nj\u00eb shprehje t\u00eb paharrueshme: \u201cE leht\u00eb p\u00ebr t\u2019u th\u00ebn\u00eb. E v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb.\u201d Schwarzkopf e dinte se p\u00ebr \u00e7far\u00eb po fliste. Ai ishte nj\u00eb studiues i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-26925","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26925"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26925\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}