{"id":26838,"date":"2025-06-18T19:49:12","date_gmt":"2025-06-18T19:49:12","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/18\/historiku-cfare-armesh-berthamore-zoteron-izraeli-dha-a-jane-kryer-ndonjehere-testime\/"},"modified":"2025-06-18T19:49:12","modified_gmt":"2025-06-18T19:49:12","slug":"historiku-cfare-armesh-berthamore-zoteron-izraeli-dha-a-jane-kryer-ndonjehere-testime","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/18\/historiku-cfare-armesh-berthamore-zoteron-izraeli-dha-a-jane-kryer-ndonjehere-testime\/","title":{"rendered":"Historiku\/ \u00c7far\u00eb arm\u00ebsh b\u00ebrthamore zot\u00ebron Izraeli dha a jan\u00eb kryer ndonj\u00ebher\u00eb testime?"},"content":{"rendered":"<p> Izraeli \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga n\u00ebnt\u00eb vendet q\u00eb dihet se kan\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore, s\u00eb bashku me SHBA-n\u00eb , Rusin\u00eb , Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, Franc\u00ebn, Kin\u00ebn, Indin\u00eb, Pakistanin dhe Koren\u00eb e Veriut. Besohet se Izraeli posedon rreth 90 koka b\u00ebrthamore dhe plutonium t\u00eb mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb prodhuar rreth 200 arm\u00eb t\u00eb tjera b\u00ebrthamore, sipas Iniciativ\u00ebs p\u00ebr K\u00ebrc\u00ebnimin B\u00ebrthamor.<\/p>\n<p>Izraeli ka midis 750 dhe 1,110 kg plutonium, i cili do t\u00eb ishte i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar 187 deri n\u00eb 277 arm\u00eb b\u00ebrthamore. K\u00ebto arm\u00eb t\u00eb supozuara mund t\u00eb q\u00ebllohen nga ajri, deti dhe toka.<\/p>\n<p>Izraeli zot\u00ebron avion\u00eb F-15, F-16 dhe F-35 t\u00eb prodhuar n\u00eb SHBA, t\u00eb cil\u00ebt mund t\u00eb modifikohen p\u00ebr t\u00eb mbajtur bomba b\u00ebrthamore. Besohet gjithashtu se ka gjasht\u00eb n\u00ebndet\u00ebse t\u00eb klasit Dolphin, t\u00eb prodhuara nga nj\u00eb kompani gjermane, t\u00eb cilat mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb afta t\u00eb l\u00ebshojn\u00eb raketa b\u00ebrthamore. <\/p>\n<p>Familja e raketave balistike Jericho me baz\u00eb n\u00eb tok\u00eb ka nj\u00eb rreze veprimi deri n\u00eb 4,000 km. Studiuesit vler\u00ebsojn\u00eb se rreth 24 prej tyre mund t\u00eb mbajn\u00eb koka b\u00ebrthamore, megjith\u00ebse numri i sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb i paqart\u00eb.<\/p>\n<p>A ka testuar Izraeli arm\u00eb b\u00ebrthamore?<\/p>\n<p>Nga n\u00ebnt\u00eb fuqit\u00eb b\u00ebrthamore, Izraeli \u00ebsht\u00eb i vetmi q\u00eb nuk ka kryer hapur nj\u00eb prov\u00eb b\u00ebrthamore. Prova m\u00eb e af\u00ebrt ka qen\u00eb ajo q\u00eb njihet si \u201cincidenti i Vel\u00ebs\u201d n\u00eb shtator t\u00eb vitit 1979, kur Izraeli dhe Afrika e Jugut e epok\u00ebs s\u00eb aparteidit mund t\u00eb ken\u00eb kryer nj\u00eb prov\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt b\u00ebrthamore n\u00eb nj\u00eb ishull ku Atlantiku Jugor takohet me Oqeanin Indian.<\/p>\n<p>Satelit\u00ebt amerikan\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb zbuluan nj\u00eb shkreptim\u00eb t\u00eb dyfisht\u00eb drite t\u00eb pashpjegueshme, zakonisht nj\u00eb shenj\u00eb treguese e nj\u00eb shp\u00ebrthimi b\u00ebrthamor. Qeveria e aparteidit n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut zhvilloi arm\u00eb t\u00eb shkat\u00ebrrimit n\u00eb mas\u00eb p\u00ebr pes\u00eb dekada, por i dha fund programit t\u00eb saj b\u00ebrthamor n\u00eb vitin 1989 dhe \u00ebsht\u00eb i vetmi vend q\u00eb ka arritur kapacitetin e arm\u00ebve b\u00ebrthamore, por hoqi dor\u00eb prej tyre vullnetarisht.  Jimmy Carter, i cili ishte president i SHBA-s\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e incidentit, tha se besonte q\u00eb incidenti i Velas kishte qen\u00eb nj\u00eb prov\u00eb b\u00ebrthamore izraelite. <\/p>\n<p>Kur u b\u00ebn\u00eb t\u00eb njohura gjer\u00ebsisht arm\u00ebt b\u00ebrthamore t\u00eb Izraelit?<\/p>\n<p>Programi b\u00ebrthamor i Izraelit u b\u00eb kryelajm n\u00eb tetor t\u00eb vitit 1986, kur ish-tekniku b\u00ebrthamor Mordechai Vanunu zbuloi detaje rreth Dimon\u00ebs p\u00ebr gazet\u00ebn Sunday Times. Vanunu, i cili kishte punuar n\u00eb vend p\u00ebr n\u00ebnt\u00eb vjet, tha se vendi ishte i aft\u00eb t\u00eb prodhonte 1.2 kg plutonium n\u00eb jav\u00eb, q\u00eb do t\u00eb ishte i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr rreth 12 koka b\u00ebrthamore n\u00eb vit. <\/p>\n<p>Ai tha se gjat\u00eb vizitave n\u00eb SHBA n\u00eb vitet 1960, zyrtar\u00ebt amerikan\u00eb ishin mashtruar nga mure t\u00eb rreme dhe ashensor\u00eb t\u00eb fshehur, dhe se ata nuk ishin n\u00eb dijeni se kishte edhe gjasht\u00eb kate t\u00eb tjera t\u00eb fshehura n\u00ebn tok\u00eb. Vanunu b\u00ebri 60 fotografi t\u00eb Dimon\u00ebs, disa prej t\u00eb cilave u botuan nga gazeta britanike. <\/p>\n<p>N\u00eb vitet q\u00eb paraprin\u00eb rrjedhjen e informacionit, Vanunu ishte zhg\u00ebnjyer nga veprimet e Izraelit, duke kund\u00ebrshtuar pushtimin e Libanit n\u00eb vitin 1982 dhe duke b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr t\u00eb drejta t\u00eb barabarta p\u00ebr palestinez\u00ebt. <\/p>\n<p>Por, para se historia e tij t\u00eb botohej, Vanunu u rr\u00ebmbye nga agjent\u00eb izraelit\u00eb. Duke q\u00ebndruar n\u00eb Lond\u00ebr me shpenzimet e The Sunday Times, ai u bind nga nj\u00eb agjente fem\u00ebr e Mossadit t\u00eb shkonte n\u00eb Rom\u00eb. Atje, i droguar, u \u00e7ua n\u00eb Izrael, u shpall fajtor p\u00ebr spiunazh dhe vuajti 18 vjet burg m\u00eb shum\u00eb se gjysm\u00ebn e tyre n\u00eb izolim. Pas lirimit t\u00eb tij n\u00eb vitin 2004, atij iu ndalua t\u00eb udh\u00ebtonte ose t\u00eb fliste me gazetar\u00eb t\u00eb huaj.<\/p>\n<p>Cila \u00ebsht\u00eb strategjia e Izraelit p\u00ebr p\u00ebrdorimin e arm\u00ebve b\u00ebrthamore?<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2011, Piers Morgan i k\u00ebrkoi kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu t\u00eb konfirmonte n\u00ebse Izraeli nuk ka arm\u00eb b\u00ebrthamore. Ai u p\u00ebrgjigj: \u201cKjo \u00ebsht\u00eb politika jon\u00eb. T\u00eb mos jemi t\u00eb par\u00ebt q\u00eb do t\u00eb fusim arm\u00eb b\u00ebrthamore n\u00eb Lindjen e Mesme.\u201d \u00cbsht\u00eb nj\u00eb shprehje q\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet shpesh nga zyrtar\u00ebt izraelit\u00eb kur u k\u00ebrkohet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.<\/p>\n<p>\u201cIzraeli nuk e sqaroi kurr\u00eb publikisht se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb \u2018hyrje\u2019\u201d, tha Cohen, duke shtuar se Izraeli i trajtoi aktivitetet b\u00ebrthamore si t\u00eb klasifikuara dhe jasht\u00eb politikave t\u00eb tij t\u00eb mbrojtjes dhe t\u00eb jashtme. <\/p>\n<p>\u201cPrandaj, Izraeli nuk ka strategji publike q\u00eb p\u00ebrfshin p\u00ebrdorimin e arm\u00ebve b\u00ebrthamore. Kuptohet q\u00eb Izraeli nuk sheh p\u00ebrdorim t\u00eb arm\u00ebve b\u00ebrthamore p\u00ebrve\u00e7 n\u00eb skenar\u00ebt m\u00eb ekstrem\u00eb t\u00eb \u2018mjetit t\u00eb fundit\u2019. Gjithashtu kuptohet gjer\u00ebsisht se p\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb Izraeli ruan monopolin e tij rajonal beninj, ai nuk e sheh aft\u00ebsin\u00eb e tij si arm\u00eb.\u201d <\/p>\n<p>\u201cSkenari i mjetit t\u00eb fundit\u201d nganj\u00ebher\u00eb quhet \u201cOpsioni i Samsonit\u201d, nj\u00eb fraz\u00eb q\u00eb besohet se \u00ebsht\u00eb shpikur nga udh\u00ebheq\u00ebsit izraelit\u00eb gjat\u00eb mesit t\u00eb viteve 1960. Parimi \u00ebsht\u00eb se Izraeli do t\u00eb p\u00ebrdorte hakmarrje b\u00ebrthamore n\u00ebse p\u00ebrballej me nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim ekzistencial. Samsoni ishte nj\u00eb figur\u00eb biblike hebraike i cili, i lidhur me zinxhir\u00eb nga armiqt\u00eb e tij, filistin\u00ebt, n\u00eb nj\u00eb tempull, p\u00ebrdori forc\u00ebn e tij t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nga Per\u00ebndia p\u00ebr t\u00eb shembur nj\u00eb shtyll\u00eb, duke vrar\u00eb veten dhe ata q\u00eb e kishin z\u00ebn\u00eb rob\u00ebr.<\/p>\n<p>Analist\u00ebt thon\u00eb se kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb kontrast t\u00eb plot\u00eb me doktrin\u00ebn e Shkat\u00ebrrimit t\u00eb Garantuar Reciprokisht (MAD), ku n\u00ebse nj\u00eb fuqi b\u00ebrthamore sulmon paraprakisht nj\u00eb tjet\u00ebr, at\u00ebher\u00eb kombi i synuar do t\u00eb ket\u00eb ende koh\u00eb p\u00ebr t\u2019u hakmarr\u00eb, duke siguruar q\u00eb asnj\u00ebra t\u00eb mos mbijetoj\u00eb. Por n\u00eb teori, Opsioni Samson mund t\u00eb zbatohet n\u00ebse Izraeli p\u00ebrballet me nj\u00eb disfat\u00eb ushtarake q\u00eb e konsideron ekzistenciale, madje edhe nga nj\u00eb fuqi jo-b\u00ebrthamore. <\/p>\n<p>Cohen dhe disa studiues t\u00eb tjer\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme t\u00eb vitit 1973, kur Egjipti dhe Siria nd\u00ebrmor\u00ebn nj\u00eb sulm t\u00eb papritur, Izraeli e shqyrtoi  k\u00ebt\u00eb mund\u00ebsi. Por, nd\u00ebrsa ata kurr\u00eb nuk e kan\u00eb pranuar ekzistenc\u00ebn e arm\u00ebve b\u00ebrthamore, udh\u00ebheq\u00ebsit izraelit\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohet se ato mund t\u00eb p\u00ebrdoren n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e nevojshme.<\/p>\n<p>\u201cFlota jon\u00eb e n\u00ebndet\u00ebseve vepron si nj\u00eb penges\u00eb p\u00ebr armiqt\u00eb tan\u00eb\u201d, tha Netanyahu n\u00eb nj\u00eb fjalim t\u00eb vitit 2016. \u201cAta duhet t\u00eb din\u00eb se Izraeli mund t\u00eb sulmoj\u00eb, me fuqi t\u00eb madhe, k\u00ebdo q\u00eb p\u00ebrpiqet ta d\u00ebmtoj\u00eb at\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/06\/historiku-cfare-armesh-berthamore-zoteron-izraeli-dha-a-jane-kryer-ndonjehere-testime\/\">Historiku\/ \u00c7far\u00eb arm\u00ebsh b\u00ebrthamore zot\u00ebron Izraeli dha a jan\u00eb kryer ndonj\u00ebher\u00eb testime?<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Izraeli \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga n\u00ebnt\u00eb vendet q\u00eb dihet se kan\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore, s\u00eb bashku me SHBA-n\u00eb , Rusin\u00eb , Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, Franc\u00ebn, Kin\u00ebn, Indin\u00eb, Pakistanin dhe Koren\u00eb e Veriut. Besohet se Izraeli posedon rreth 90 koka b\u00ebrthamore dhe plutonium t\u00eb mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb prodhuar rreth 200 arm\u00eb t\u00eb tjera b\u00ebrthamore, sipas Iniciativ\u00ebs p\u00ebr K\u00ebrc\u00ebnimin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-26838","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26838"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26838\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}