{"id":26812,"date":"2025-06-18T17:52:19","date_gmt":"2025-06-18T17:52:19","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/18\/cia-dhe-shahu-kur-shba-te-permbysen-qeverine-e-iranit-ne-vitin-1953\/"},"modified":"2025-06-18T17:52:19","modified_gmt":"2025-06-18T17:52:19","slug":"cia-dhe-shahu-kur-shba-te-permbysen-qeverine-e-iranit-ne-vitin-1953","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/18\/cia-dhe-shahu-kur-shba-te-permbysen-qeverine-e-iranit-ne-vitin-1953\/","title":{"rendered":"CIA dhe Shahu\/ Kur SHBA-t\u00eb p\u00ebrmbys\u00ebn qeverin\u00eb e Iranit n\u00eb vitin 1953"},"content":{"rendered":"<p> Frika nga p\u00ebrfshirjen e Amerik\u00ebs n\u00eb luft\u00ebn midis Izraelit dhe Iranit po intensifikohet. Nd\u00ebrkoh\u00eb bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare po monitoron nga af\u00ebr l\u00ebvizjet e Donald Trump dhe po k\u00ebrkon shenja t\u00eb l\u00ebvizjeve t\u00eb ardhshme t\u00eb Uashingtonit n\u00eb Lindjen e Mesme. Megjithat\u00eb, nuk do t\u00eb jet\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb SHBA-t\u00eb jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb ndryshimin e regjimit n\u00eb Iran.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1953, SHBA-t\u00eb ndihmuan n\u00eb grushtin e shtetit p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebzuar kryeministrin e zgjedhur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb demokratike t\u00eb Iranit, Mohammad Mossadegh, i cili ishte zotuar t\u00eb shtet\u00ebzonte fushat e naft\u00ebs s\u00eb vendit, nj\u00eb veprim q\u00eb SHBA-t\u00eb dhe Britania e Madhe e konsideruan nj\u00eb goditje serioze, duke pasur parasysh var\u00ebsin\u00eb e tyre nga nafta e Lindjes s\u00eb Mesme.<\/p>\n<p>Cili ishte q\u00ebllimi i grushtit t\u00eb shtetit?<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi i grushtit t\u00eb shtetit ishte mb\u00ebshtetja e monarkut iranian, Mohammad Reza Pahlavi, p\u00ebr t\u00eb sunduar si Shah i Iranit dhe em\u00ebrimi i nj\u00eb kryeministri t\u00eb ri, Gjeneral Fazlolah Zahedi. P\u00ebrpara grushtit t\u00eb shtetit, CIA, s\u00eb bashku me Sh\u00ebrbimin Sekret t\u00eb Inteligjenc\u00ebs Britanike, ndihmuan n\u00eb nxitjen e kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb Mossadeghut duke p\u00ebrdorur propagand\u00eb. K\u00ebshtu, organizuan protesta t\u00eb m\u00ebdha kund\u00ebr Mossadeghut, t\u00eb cilave shum\u00eb shpejt iu bashkua edhe ushtria.<\/p>\n<p>Roli i CIA-s<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u2019i siguruar kryeministrit t\u00eb ri t\u00eb vendit, Zahedi, nj\u00ebfar\u00eb stabiliteti, CIA ndau fshehurazi 5 milion\u00eb dollar\u00eb brenda dy dit\u00ebve nga marrja e pushtetit. N\u00eb vitin 2013, u publikuan dokumente t\u00eb deklasifikuara t\u00eb CIA-s, duke konfirmuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebrfshirjen e agjencis\u00eb n\u00eb at\u00eb q\u00eb ndodhi shum\u00eb dekada m\u00ebpar\u00eb. Por roli i SHBA-s\u00eb ishte i njohur tashm\u00eb: ish-Presidenti Barack Obama kishte pranuar p\u00ebrfshirjen e SHBA-s\u00eb n\u00eb grushtin e shtetit q\u00eb nga viti 2009.<\/p>\n<p>Pas p\u00ebrmbysjes s\u00eb Mossadeghut, SHBA-t\u00eb rrit\u00ebn mb\u00ebshtetjen e tyre p\u00ebr Pahlavi-n q\u00eb t\u00eb sundonte si Shah. Por iranian\u00ebt e kund\u00ebrshtuan nd\u00ebrhyrjen e huaj, duke nxitur ndjenjat antiamerikane n\u00eb vend p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra.<\/p>\n<p>Shahu u b\u00eb nj\u00eb aleat i ngusht\u00eb i SHBA-s\u00eb<\/p>\n<p>Por n\u00eb fund t\u00eb viteve 1970, miliona iranian\u00eb dol\u00ebn n\u00eb rrug\u00eb kund\u00ebr regjimit t\u00eb tij, t\u00eb cilin e konsideronin t\u00eb korruptuar dhe t\u00eb paligjsh\u00ebm. Protestuesit laik\u00eb kund\u00ebrshtuan autoritarizmin e tij, nd\u00ebrsa protestuesit islamist\u00eb kund\u00ebrshtuan axhend\u00ebn e tij t\u00eb modernizimit. Shahu u rr\u00ebzua nga pushteti n\u00eb Revolucionin Islamik t\u00eb vitit 1979, revolucion q\u00eb i dha fund monarkis\u00eb s\u00eb mb\u00ebshtetur nga Per\u00ebndimi dhe sh\u00ebnoi fillimin e Republik\u00ebs Islamike dhe sundimit klerikal.<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/06\/cia-dhe-shahu-kur-shba-te-permbysen-qeverine-e-iranit-ne-vitin-1953\/\">CIA dhe Shahu\/ Kur SHBA-t\u00eb p\u00ebrmbys\u00ebn qeverin\u00eb e Iranit n\u00eb vitin 1953<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Frika nga p\u00ebrfshirjen e Amerik\u00ebs n\u00eb luft\u00ebn midis Izraelit dhe Iranit po intensifikohet. Nd\u00ebrkoh\u00eb bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare po monitoron nga af\u00ebr l\u00ebvizjet e Donald Trump dhe po k\u00ebrkon shenja t\u00eb l\u00ebvizjeve t\u00eb ardhshme t\u00eb Uashingtonit n\u00eb Lindjen e Mesme. Megjithat\u00eb, nuk do t\u00eb jet\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb SHBA-t\u00eb jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb ndryshimin e regjimit n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-26812","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26812"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26812\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}