{"id":26734,"date":"2025-06-18T10:24:57","date_gmt":"2025-06-18T10:24:57","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/18\/analiza-e-al-jazeera-a-po-pergatiten-shba-per-lufte-me-iranin\/"},"modified":"2025-06-18T10:24:57","modified_gmt":"2025-06-18T10:24:57","slug":"analiza-e-al-jazeera-a-po-pergatiten-shba-per-lufte-me-iranin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/18\/analiza-e-al-jazeera-a-po-pergatiten-shba-per-lufte-me-iranin\/","title":{"rendered":"Analiza e Al Jazeera: A po p\u00ebrgatiten SHBA p\u00ebr luft\u00eb me Iranin?"},"content":{"rendered":"<p>Nd\u00ebrsa konflikti mes Iranit dhe Izraelit p\u00ebrshkall\u00ebzohet, administrata e Presidentit t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, Donald Trump, jep sinjale t\u00eb paqarta mbi q\u00ebndrimin e saj ndaj nj\u00eb zgjidhjeje diplomatike p\u00ebr programin b\u00ebrthamor t\u00eb Iranit.<\/p>\n<p>Publikisht, ajo ka mb\u00ebshtetur nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb negociuar, dhe negociator\u00ebt amerikan\u00eb e iranian\u00eb kishin planifikuar t\u00eb takoheshin s\u00ebrish k\u00ebt\u00eb jav\u00eb. Madje, deri t\u00eb enjten, Trump k\u00ebmb\u00ebngulte n\u00eb nj\u00eb postim n\u00eb Truth Social: \u201cNe mbetemi t\u00eb angazhuar p\u00ebr nj\u00eb zgjidhje diplomatike.\u201d<\/p>\n<p>Por 14 or\u00eb m\u00eb von\u00eb, teksa Izraeli nisi sulmet ndaj Iranit, Trump postoi se i kishte dh\u00ebn\u00eb Iranit nj\u00eb afat 60-ditor p\u00ebr t\u00eb arritur nj\u00eb marr\u00ebveshje \u2013 dhe se ai afat kishte skaduar. T\u00eb diel\u00ebn, Trump deklaronte se \u201cIzraeli dhe Irani duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje\u201d dhe se kjo do t\u00eb ndodhte me ndihm\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>T\u00eb h\u00ebn\u00ebn, nd\u00ebrsa Trump p\u00ebrgatitej t\u00eb largohej her\u00ebt nga samiti i G7 n\u00eb Kanada, paralajm\u00ebrimet e tij u b\u00ebn\u00eb m\u00eb ogurzeza: Ai postoi se Irani \u201cnuk mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore\u201d dhe shtoi: \u201cT\u00eb gjith\u00eb duhet t\u00eb evakuojn\u00eb menj\u00ebher\u00eb Teheranin!\u201d Presidenti amerikan mohoi m\u00eb pas spekulimet se ishte kthyer n\u00eb Uashington p\u00ebr t\u00eb negociuar nj\u00eb arm\u00ebpushim, duke theksuar se ishte p\u00ebr \u201cdi\u00e7ka shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se kaq\u201d.<\/p>\n<p>Deklaratat e paqarta t\u00eb Trump-it kan\u00eb ndezur debat mes analist\u00ebve mbi p\u00ebrmas\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshirjes dhe q\u00ebllimeve t\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00eb konfliktin Izrael-Iran.<\/p>\n<p><strong>\u201cShkelje syri\u201d apo p\u00ebrfshirje?<\/strong><\/p>\n<p>Trump ka mohuar \u00e7do p\u00ebrfshirje t\u00eb SHBA n\u00eb sulme. \u201cSHBA nuk ka pasur asnj\u00eb lidhje me sulmin ndaj Iranit, sonte,\u201d shkroi ai t\u00eb diel\u00ebn.<\/p>\n<p>Kelsey Davenport, drejtore p\u00ebr politik\u00ebn e mos-p\u00ebrhapjes s\u00eb arm\u00ebve pran\u00eb Shoqat\u00ebs Amerikane p\u00ebr Kontrollin e Arm\u00ebve, tha se mesazhet e Trump-it kishin qen\u00eb t\u00eb qarta. \u201cMendoj se Presidenti Trump ka qen\u00eb shum\u00eb i qart\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtimin e tij ndaj p\u00ebrdorimit t\u00eb forc\u00ebs ushtarake kund\u00ebr Iranit, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb diplomacia ishte n\u00eb zhvillim. Dhe raportimet sugjerojn\u00eb se ai e ka kund\u00ebrshtuar [Kryeministrin izraelit Benjamin] Netanyahu,\u201d tha ajo.<\/p>\n<p>Sipas Davenport, m\u00eb e mundshme \u00ebsht\u00eb q\u00eb \u201cIzraeli u shqet\u00ebsua se diplomacia do t\u00eb kishte sukses, dhe kjo do t\u00eb sillte nj\u00eb marr\u00ebveshje\u201d q\u00eb \u201cnuk p\u00ebrputhej me interesat dhe objektivat e tij ndaj Iranit.\u201d<\/p>\n<p>Edhe Richard Nephew, profesor n\u00eb Universitetin Columbia dhe ish-drejtor p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e Iranit n\u00eb K\u00ebshillin e Siguris\u00eb Komb\u00ebtare n\u00ebn Presidentin Obama, bie dakord. Ai thekson se pik\u00ebrisht k\u00ebmb\u00ebngulja e Trump-it drejt nj\u00eb marr\u00ebveshjeje e shqet\u00ebsonte Izraelin.<\/p>\n<p>\u201cMendoj se ajo q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn problem \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht kjo k\u00ebmb\u00ebngulje,\u201d tha Nephew.<\/p>\n<p>Por Ali Ansari, profesor i historis\u00eb iraniane n\u00eb Universitetin St Andrews n\u00eb Skoci, ka nj\u00eb mendim tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>\u201cSHBA ishte n\u00eb dijeni\u2026 Edhe n\u00ebse momenti i sakt\u00eb i sulmit i befasoi, ata duhej t\u00eb ishin n\u00eb dijeni, k\u00ebshtu q\u00eb nj\u00eb \u2018shkelje syri\u2019 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshkrim i p\u00ebrshtatsh\u00ebm,\u201d tha ai p\u00ebr Al Jazeera.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, SHBA mendon se Izraeli duhet t\u00eb marr\u00eb drejtimin dhe ta b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb vet\u00eb,\u201d shtoi ai.<\/p>\n<p><strong>A mund t\u00eb p\u00ebrfshihet SHBA n\u00eb konflikt?<\/strong><\/p>\n<p>Besojhet se Izraeli ka shkat\u00ebrruar pjes\u00ebn mbi tok\u00eb t\u00eb impiantit p\u00ebr pasurimin e uraniumit n\u00eb Natanz. Ky impiant pasuron uranium deri n\u00eb nivelin 60% \u2013 shum\u00eb m\u00eb lart se 3.67% q\u00eb nevojitet p\u00ebr energji, por m\u00eb posht\u00eb se 90% q\u00eb k\u00ebrkohet p\u00ebr nj\u00eb bomb\u00eb atomike. Humbja e energjis\u00eb n\u00eb Natanz si pasoj\u00eb e sulmit izraelit mund t\u00eb ket\u00eb d\u00ebmtuar edhe pjes\u00ebn n\u00ebntok\u00ebsore t\u00eb impiantit, sipas Agjencis\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Energjin\u00eb Atomike (IAEA).<\/p>\n<p>Por sipas vler\u00ebsimit t\u00eb IAEA-s, Izraeli nuk ka d\u00ebmtuar impiantin tjet\u00ebr p\u00ebr pasurimin e uraniumit n\u00eb Fordow, i cili ndodhet brenda nj\u00eb mali dhe gjithashtu pasuron uranium n\u00eb nivelin 60%.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb e mundur q\u00eb Izraelit do t\u2019i duhej mb\u00ebshtetja e SHBA-s\u00eb n\u00ebse do t\u00eb donte t\u00eb dep\u00ebrtonte n\u00eb disa nga k\u00ebto objekte n\u00ebntok\u00ebsore,\u201d tha Davenport, duke p\u00ebrmendur bomb\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe konvencionale t\u00eb SHBA-s\u00eb, \u201cMassive Ordnance Penetrator\u201d, me pesh\u00eb 13,600 kg.<\/p>\n<p>\u201c[Me] goditje t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura me k\u00ebt\u00eb municion, mund t\u00eb d\u00ebmtohen ose shkat\u00ebrrohen disa nga k\u00ebto impiante,\u201d tha ajo, duke theksuar se \u201cUashingtoni nuk e ka transferuar k\u00ebt\u00eb bomb\u00eb te Izraeli\u201d.<\/p>\n<p>Edhe Barbara Slavin, studiuese e dalluar n\u00eb Qendr\u00ebn Stimson, nj\u00eb institut amerikan i mendimit, tha p\u00ebr Al Jazeera se Izraelit do t\u2019i duheshin arm\u00eb amerikane p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur objektivin e tij p\u00ebr shkat\u00ebrrimin e programit b\u00ebrthamor iranian.<\/p>\n<p>Nephew nuk e p\u00ebrjashton mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb kjo t\u00eb ndodh\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cE dim\u00eb q\u00eb [Trump] p\u00eblqen t\u00eb jet\u00eb n\u00eb an\u00ebn e fituesve. N\u00ebse ai e percepton Izraelin si fitues aktualisht, kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse ai po mban k\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim dhe pse mendoj se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb \u2018shkelje syri\u2019 ndaj Izraelit,\u201d tha ai.<\/p>\n<p>T\u00eb premten, SHBA fluturoi nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh avion\u00ebsh furnizues me karburant n\u00eb aj\u00ebr drejt Lindjes s\u00eb Mesme dhe urdh\u00ebroi aeroplanmbajt\u00ebsen USS Nimitz t\u00eb l\u00ebviz\u00eb n\u00eb at\u00eb zon\u00eb. T\u00eb mart\u00ebn, njoftoi se do t\u00eb d\u00ebrgonte edhe avion\u00eb luftarak\u00eb shtes\u00eb n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Ansari \u00ebsht\u00eb dakord q\u00eb suksesi fillestar i sulmeve izraelite mund ta tundoj\u00eb Trump-in t\u00eb p\u00ebrfshihet, vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb lavdis\u00eb, por mendon se kjo mund ta detyroj\u00eb Iranin t\u00eb t\u00ebrhiqet.<\/p>\n<p>\u201cKa shum\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb SHBA t\u00eb bashkohet n\u00eb nj\u00eb sulm ndaj Fordow, megjithat\u00eb mendoj se vet\u00ebm k\u00ebrc\u00ebnimi serioz i nj\u00eb sulmi amerikan do t\u2019i detyroj\u00eb iranian\u00ebt t\u00eb ulen n\u00eb tryez\u00ebn e negociatave,\u201d tha Ansari. \u201cAta mund t\u00eb t\u00ebrhiqen \u2013 me nder \u2013 p\u00ebrball\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara; nuk mund ta b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrball\u00eb Izraelit, megjith\u00ebse mund t\u00eb mos ken\u00eb zgjedhje.\u201d<\/p>\n<p>I shqet\u00ebsuar p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrfshirje t\u00eb mundshme t\u00eb Amerik\u00ebs, Senatori amerikan Tim Kaine paraqiti nj\u00eb rezolut\u00eb p\u00ebr kompetencat e luft\u00ebs t\u00eb h\u00ebn\u00ebn, q\u00eb do t\u00eb k\u00ebrkonte autorizimin e Kongresit p\u00ebr \u00e7do veprim ushtarak ndaj Iranit.<\/p>\n<p>\u201cNuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin ton\u00eb t\u00eb siguris\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb hyjm\u00eb n\u00eb luft\u00eb me Iranin, p\u00ebrve\u00e7se n\u00ebse ajo \u00ebsht\u00eb absolutisht e nevojshme p\u00ebr t\u00eb mbrojtur Shtetet e Bashkuara,\u201d tha Kaine.<\/p>\n<p><strong>Diplomaci apo forc\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Ish-presidenti Obama nuk e konsideronte nj\u00eb zgjidhje ushtarake si t\u00ebrheq\u00ebse apo t\u00eb realizueshme p\u00ebr programin b\u00ebrthamor t\u00eb Iranit, dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb zgjodhi nj\u00eb proces diplomatik q\u00eb kulmoi me Marr\u00ebveshjen e P\u00ebrbashk\u00ebt Gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse (JCPOA) n\u00eb vitin 2015. Kjo marr\u00ebveshje parashikonte monitorim t\u00eb plot\u00eb t\u00eb aktiviteteve b\u00ebrthamore t\u00eb Iranit nga IAEA, p\u00ebr t\u00eb garantuar se pasurimi i uraniumit do t\u00eb mbetej n\u00eb nivelet e nevojshme p\u00ebr energji.<\/p>\n<p>Sipas Nephew dhe Davenport, Trump kontribuoi n\u00eb nxitjen indirekte t\u00eb opsionit ushtarak kur e t\u00ebrhoqi SHBA-n\u00eb nga JCPOA n\u00eb vitin 2018, p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb Izraelit.<\/p>\n<p>Dy vite m\u00eb pas, Irani deklaroi se do t\u00eb pasuronte uranium deri n\u00eb 4.5%, dhe n\u00eb vitin 2021, arriti nivelin 20%. N\u00eb vitin 2023, IAEA njoftoi se kishte gjetur grimca uraniumi n\u00eb Fordow t\u00eb pasuruara deri n\u00eb 83.7%.<\/p>\n<p>Trump nuk ofroi asnj\u00eb alternativ\u00eb ndaj JCPOA gjat\u00eb mandatit t\u00eb tij t\u00eb par\u00eb presidencial, dhe as Presidenti Joe Biden m\u00eb pas.<\/p>\n<p>\u201cShtyrja drejt djegies s\u00eb JCPOA ishte nj\u00eb kontribut i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb \u00e7uar situat\u00ebn k\u00ebtu ku \u00ebsht\u00eb sot,\u201d tha Nephew. Zgjedhja e nj\u00eb rruge ushtarake n\u00eb vend t\u00eb asaj diplomatike p\u00ebr t\u00eb ndalur nj\u00eb program b\u00ebrthamor \u201cnxit p\u00ebrhapjen\u201d, tha ai, \u201csepse vendet mendojn\u00eb: \u2018E vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur veten \u00ebsht\u00eb t\u00eb ndjek k\u00ebt\u00eb rrug\u00eb.\u2019\u201d<\/p>\n<p>Davenport, eksperte p\u00ebr programet b\u00ebrthamore dhe raketore t\u00eb Iranit dhe Kores\u00eb s\u00eb Veriut, tha se edhe nj\u00eb ndryshim regjimi n\u00eb Teheran \u2013 si\u00e7 ka k\u00ebrkuar Netanyahu \u2013 nuk do t\u00eb zgjidhte problemin.<\/p>\n<p>\u201cNdryshimi i regjimit nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb strategji e garantuar p\u00ebr mosp\u00ebrhapjen e arm\u00ebve,\u201d tha ajo. \u201cNuk dim\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodhte m\u00eb pas n\u00eb Iran n\u00ebse ky regjim do t\u00eb rr\u00ebzohej. N\u00ebse ushtria do t\u00eb merrte kontrollin, arm\u00ebt b\u00ebrthamore mund t\u00eb b\u00ebheshin m\u00eb t\u00eb mundshme. Por edhe n\u00ebse do t\u00eb ishte nj\u00eb qeveri m\u00eb e hapur dhe demokratike, edhe demokracit\u00eb mund t\u00eb zgjedhin t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore.\u201d\/ P\u00ebrkthyer nga <a href=\"https:\/\/www.aljazeera.com\/news\/2025\/6\/18\/did-trump-approve-israels-attack-on-iran-and-is-the-us-preparing-for-war\">Al Jazeera<\/a><\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/06\/18\/analiza-e-al-jazeera-a-po-pergatiten-shba-per-lufte-me-iranin\/\">Analiza e Al Jazeera: A po p\u00ebrgatiten SHBA p\u00ebr luft\u00eb me Iranin?<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nd\u00ebrsa konflikti mes Iranit dhe Izraelit p\u00ebrshkall\u00ebzohet, administrata e Presidentit t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, Donald Trump, jep sinjale t\u00eb paqarta mbi q\u00ebndrimin e saj ndaj nj\u00eb zgjidhjeje diplomatike p\u00ebr programin b\u00ebrthamor t\u00eb Iranit. Publikisht, ajo ka mb\u00ebshtetur nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb negociuar, dhe negociator\u00ebt amerikan\u00eb e iranian\u00eb kishin planifikuar t\u00eb takoheshin s\u00ebrish k\u00ebt\u00eb jav\u00eb. Madje, deri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-26734","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26734","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26734"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26734\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}