{"id":26733,"date":"2025-06-18T10:51:22","date_gmt":"2025-06-18T10:51:22","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/18\/ndertuar-brenda-nje-mali-rezistent-ndaj-bombave-cfare-dihet-per-centralin-berthamor-fordow-te-iranit\/"},"modified":"2025-06-18T10:51:22","modified_gmt":"2025-06-18T10:51:22","slug":"ndertuar-brenda-nje-mali-rezistent-ndaj-bombave-cfare-dihet-per-centralin-berthamor-fordow-te-iranit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/06\/18\/ndertuar-brenda-nje-mali-rezistent-ndaj-bombave-cfare-dihet-per-centralin-berthamor-fordow-te-iranit\/","title":{"rendered":"Nd\u00ebrtuar brenda nj\u00eb mali, rezistent ndaj bombave, \u00e7far\u00eb dihet p\u00ebr centralin b\u00ebrthamor Fordow t\u00eb Iranit"},"content":{"rendered":"<p>Pes\u00eb tunele t\u00eb g\u00ebrmuara n\u00eb nj\u00eb grup malesh, nj\u00eb struktur\u00eb e madhe mb\u00ebshtet\u00ebse dhe nj\u00eb perimet\u00ebr i gjer\u00eb sigurie: Kjo \u00ebsht\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb mund t\u00eb shihet nga impianti misterioz Fordow i pasurimit t\u00eb uraniumit t\u00eb Iranit. Kompleksi i fsheht\u00eb, i nd\u00ebrtuar af\u00ebr qytetit t\u00eb shenjt\u00eb t\u00eb Qom ka nxitur spekulime p\u00ebr natyr\u00ebn dhe madh\u00ebsin\u00eb e tij t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb kur u b\u00eb publik p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb 2009. Nj\u00eb pjes\u00eb e asaj q\u00eb dihet p\u00ebr t\u00eb vjen nga nj\u00eb grumbull dokumentesh iraniane t\u00eb vjedhura vite m\u00eb par\u00eb nga inteligjenca izraelite.<\/p>\n<p>Sallat e tij kryesore jan\u00eb rreth 80 deri n\u00eb 90 metra n\u00ebn tok\u00eb, t\u00eb sigurta nga \u00e7do bomb\u00eb ajrore q\u00eb dihet se zot\u00ebrohet nga Izraeli, duke e b\u00ebr\u00eb shkat\u00ebrrimin e objektit nga ajri nj\u00eb detyr\u00eb pothuajse t\u00eb pamundur. Nd\u00ebrsa udh\u00ebheqja e Iranit l\u00ebkundet nga nj\u00eb seri sulmesh shkat\u00ebrruese izraelite, disa analist\u00eb thon\u00eb se n\u00eb Fordow Irani mund t\u00eb nxitoj\u00eb t\u00eb shnd\u00ebrroj\u00eb rezervat e uraniumit t\u00eb pasuruar n\u00eb nj\u00eb bomb\u00eb b\u00ebrthamore.<\/p>\n<p>Izraeli ka sh\u00ebnjestruar objektin dit\u00ebt e fundit, por, sipas Agjencis\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Energjis\u00eb Atomike (IAEA), deri m\u00eb tani ai ose nuk ka qen\u00eb i gatsh\u00ebm, ose nuk ka qen\u00eb n\u00eb gjendje ta d\u00ebmtoj\u00eb at\u00eb. Teherani ka pohuar prej koh\u00ebsh se objektivat e programit t\u00eb tij b\u00ebrthamor jan\u00eb paq\u00ebsore, por Fordow ka qen\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb shqet\u00ebsimit p\u00ebr ambiciet e Iranit. \u201cMadh\u00ebsia dhe konfigurimi i k\u00ebtij objekti nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me nj\u00eb program paq\u00ebsor\u201d, tha presidenti i at\u00ebhersh\u00ebm amerikan Barack Obama n\u00eb vitin 2009 nd\u00ebrsa ai, s\u00eb bashku me presidentin e at\u00ebhersh\u00ebm francez Nicolas Sarkozy dhe kryeministrin britanik Gordon Brown zbuluan ekzistenc\u00ebn e Fordow. Teherani i kund\u00ebrshtoi akuzat, por d\u00ebnimi edhe nga aleati Rusi dhe shqet\u00ebsimet nga Kina e lan\u00eb at\u00eb me pak hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr t\u00eb manovruar.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrtimi nisi n\u00eb fillim t\u00eb viteve 2000<\/p>\n<p>SHBA dhe aleat\u00ebt e saj nuk kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb detaje se kur filloi nd\u00ebrtimi i Fordow, por imazhet historike satelitore tregojn\u00eb pun\u00ebn n\u00eb vend q\u00eb n\u00eb vitin 2004, me fotografi q\u00eb zbulojn\u00eb dy struktura t\u00eb bardha katrore ku ndodhen hyrjet e tunelit sot. IAEA thot\u00eb se ka imazhe shtes\u00eb q\u00eb tregojn\u00eb nd\u00ebrtimin q\u00eb n\u00eb vitin 2002.<\/p>\n<p>\u201cFordow \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt nj\u00eb projekt q\u00eb filloi gjat\u00eb asaj q\u00eb ne e quajm\u00eb programi i arm\u00ebve b\u00ebrthamore t\u00eb p\u00ebrplasjes s\u00eb fillimit t\u00eb viteve 2000,\u201d tha David Albright, kreu i Institutit p\u00ebr Shkenc\u00eb dhe Siguri Nd\u00ebrkomb\u00ebtare (ISIS) me baz\u00eb n\u00eb Uashington, DC, nj\u00eb institucion jopartiak i dedikuar p\u00ebr t\u00eb ndaluar p\u00ebrhapjen e arm\u00ebve b\u00ebrthamore. N\u00eb vitin 2009, nj\u00eb struktur\u00eb e madhe mb\u00ebshtet\u00ebse e jashtme ishte nd\u00ebrtuar tashm\u00eb plot\u00ebsisht dhe g\u00ebrmimet po vazhdonin p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ekspert\u00ebt besojn\u00eb se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bosht ventilimi, thelb\u00ebsor p\u00ebr t\u00eb lejuar qarkullimin e ajrit n\u00eb objekt. Ai bosht m\u00eb von\u00eb u fsheh dhe u kamuflua, tregojn\u00eb imazhet m\u00eb t\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Teherani shpjegoi p\u00ebr IAEA n\u00eb nj\u00eb let\u00ebr t\u00eb dat\u00ebs tetor 2009 se vendimi p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar objektin n\u00ebn tok\u00eb ishte rezultat i \u201ck\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb sulmeve ushtarake kund\u00ebr Iranit\u201d, duke shtuar se Fordow do t\u00eb sh\u00ebrbente si nj\u00eb kontingjenc\u00eb p\u00ebr uzin\u00ebn aty pran\u00eb Natanz, e cila, pretendoi ajo, \u201cishte nd\u00ebr objektivat e k\u00ebrc\u00ebnuara me sulme ushtarake\u201d.<\/p>\n<p>Irani i tha IAEA se objekti mund t\u00eb strehoj\u00eb deri n\u00eb 3,000 centrifuga. Marr\u00ebveshja b\u00ebrthamore dhe akuzat izraelite Rreziqet e paraqitura nga Fordow u zbut\u00ebn kryesisht si rezultat i Planit t\u00eb P\u00ebrbashk\u00ebt Gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs t\u00eb Veprimit (JCPOA), i ashtuquajturi \u201cmarr\u00ebveshja b\u00ebrthamore e Iranit\u201d, q\u00eb k\u00ebrkonte q\u00eb Irani t\u00eb hiqte dy t\u00eb tretat e centrifugave brenda objektit, s\u00eb bashku me t\u00eb gjith\u00eb materialin b\u00ebrthamor, pasi objekti u ndalua nga \u00e7do pun\u00eb e till\u00eb. Ky proces u p\u00ebrmbys ngadal\u00eb kur presidenti amerikan Donald Trump u t\u00ebrhoq nga marr\u00ebveshja n\u00eb 2018.<\/p>\n<p>Detaje t\u00eb m\u00ebtejshme rreth objektit u b\u00ebn\u00eb publike nga kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu n\u00eb vitin 2018, pasi sh\u00ebrbimet e inteligjenc\u00ebs s\u00eb vendit t\u00eb tij sekuestruan m\u00eb shum\u00eb se 55,000 dokumente nga ajo q\u00eb Izraeli tha se ishte \u201carkivi atomik\u201d i Iranit. Nd\u00ebr dokumentet ishin plane t\u00eb detajuara t\u00eb Fordow dhe informacione mbi objektivat e tij: T\u00eb prodhoj\u00eb uranium t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb arm\u00ebve, si pjes\u00eb e programit t\u00eb arm\u00ebve b\u00ebrthamore t\u00eb Iranit, p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb ose dy arm\u00eb b\u00ebrthamore n\u00eb vit. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, z\u00ebvend\u00ebsministri i at\u00ebhersh\u00ebm i Jasht\u00ebm iranian Abbas Araghchi i quajti zbulimet dhe komentet e Netanyahut \u201cf\u00ebminore\u201d dhe \u201cqesharake\u201d. Sekretari amerikan i at\u00ebhersh\u00ebm i Shtetit Mike Pompeo tha se SHBA kishte dijeni p\u00ebr materialin dhe besonte se dokumentet ishin autentike.<\/p>\n<p>Mbrojtur edhe nga bombat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha<\/p>\n<p>Raportet e fundit t\u00eb IAEA sugjeruan se Irani kishte rritur prodhimin e uraniumit t\u00eb pasuruar n\u00eb nj\u00eb nivel prej 60% n\u00eb objektin Fordow, i cili, sipas ekspert\u00ebve dhe IAEA, tani p\u00ebrmban 2,700 centrifuga. \u201cRritja e ndjeshme e prodhimit dhe akumulimit t\u00eb uraniumit shum\u00eb t\u00eb pasuruar nga Irani, i vetmi shtet jo-b\u00ebrthamor q\u00eb prodhon nj\u00eb material t\u00eb till\u00eb b\u00ebrthamor, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shqet\u00ebsim serioz\u201d, tha IAEA n\u00eb nj\u00eb raport m\u00eb 31 maj. Irani mund t\u00eb konvertoj\u00eb stokun e tij aktual t\u00eb uraniumit t\u00eb pasuruar prej 60 p\u00ebr qind n\u00eb 233 kg uranium t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb arm\u00ebve n\u00eb tre jav\u00eb n\u00eb Uzin\u00ebn e Pasurimit t\u00eb Karburantit Fordow, t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr n\u00ebnt\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse Fordow \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fokus kryesor i p\u00ebrpjekjeve t\u00eb Izraelit p\u00ebr t\u00eb degraduar dhe shkat\u00ebrruar programin b\u00ebrthamor t\u00eb Iranit.<\/p>\n<p>Por a \u00ebsht\u00eb e realizueshme?<\/p>\n<p>SHBA \u00ebsht\u00eb i vetmi vend q\u00eb posedon llojin e bomb\u00ebs s\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb goditur vendin b\u00ebrthamor t\u00eb Iranit Fordow, tha ambasadori i Izraelit n\u00eb SHBA, Yechiel Leiter. \u201cQ\u00eb Fordow t\u00eb shkat\u00ebrrohet, i vetmi vend n\u00eb bot\u00eb q\u00eb e ka at\u00eb bomb\u00eb jan\u00eb Shtetet e Bashkuara. Dhe ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vendim q\u00eb Shtetet e Bashkuara duhet t\u00eb marrin, pavar\u00ebsisht n\u00ebse zgjedhin apo jo ta ndjekin at\u00eb kurs\u201d, tha Leiter. Shkat\u00ebrrimi i Fordow nga ajri do t\u00eb ishte pothuajse i pamundur p\u00ebr Izraelin, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb marsit nga Instituti Mbret\u00ebror i Sh\u00ebrbimeve t\u00eb Bashkuara (RUSI) me baz\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar dhe do t\u00eb k\u00ebrkonte fuqi zjarri dhe ndihm\u00eb t\u00eb konsiderueshme nga Shtetet e Bashkuara. Ajo nuk do t\u00eb ishte e arritshme as nga bombat masive dep\u00ebrtuese t\u00eb municioneve GBU-57 t\u00eb SHBA-s\u00eb, t\u00eb cilat arrijn\u00eb vet\u00ebm rreth 60 metra thell\u00ebsi, sipas raportit t\u00eb RUSI. Dhe GBU-57 mund t\u00eb sfidohet vet\u00ebm nga bombarduesit e fsheht\u00eb B-2 t\u00eb Forcave Ajrore t\u00eb SHBA-s\u00eb, di\u00e7ka q\u00eb Izraeli nuk e ka, edhe n\u00ebse SHBA-ja do t\u2019i jepte bombat.<\/p>\n<p>\u201cEdhe GBU-57\/B ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb ndikime t\u00eb shumta n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pik\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb shans t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb dep\u00ebrtuar n\u00eb objekt,\u201d tha raporti. Analist\u00eb t\u00eb tjer\u00eb pajtohen, duke th\u00ebn\u00eb, n\u00ebse SHBA do t\u00eb p\u00ebrpiqej t\u00eb godiste Fordow, ndoshta nuk mund t\u00eb b\u00ebhej me nj\u00eb bomb\u00eb. \u201cUn\u00eb do t\u00eb mb\u00ebshtetesha n\u00eb sulme t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura kund\u00ebr Fordow,\u201d tha analisti ushtarak i CNN Cedric Leighton, nj\u00eb ish-kolonel i Forcave Ajrore t\u00eb SHBA-s\u00eb. Albright thot\u00eb se mund t\u00eb ket\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb tjera p\u00ebr t\u00eb \u00e7aktivizuar Fordow. \u201cIzraeli ndoshta mund t\u00eb shkat\u00ebrroj\u00eb hyrjet e tunelit shum\u00eb larg, dhe sigurisht t\u00eb shkat\u00ebrroj\u00eb sistemin e ventilimit,\u201d tha ai.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse shkat\u00ebrron tunelet dhe furnizimin me energji elektrike, do t\u00eb duheshin muaj para se ata t\u00eb mund t\u00eb funksiononin s\u00ebrish. Pavar\u00ebsisht rolit t\u00eb tij vendimtar n\u00eb programin b\u00ebrthamor t\u00eb Iranit, Albright beson se Fordow \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e enigm\u00ebs. \u201cN\u00ebse e shkat\u00ebrroni at\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb fundi i linj\u00ebs, sepse pastaj shkoni n\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimin tjet\u00ebr, q\u00eb \u00ebsht\u00eb, sa centrifuga ka b\u00ebr\u00eb Irani q\u00eb nuk i vendos\u00ebn n\u00eb Fordow dhe Natanz? Dhe ku jan\u00eb?\u201d tha ai. \u201cUn\u00eb mendoj se njer\u00ebzit e mbitheksojn\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr ta shkat\u00ebrruar at\u00eb duke rr\u00ebzuar tavanet e saj, gj\u00eb q\u00eb pa dyshim, ndoshta vet\u00ebm SHBA mund ta b\u00ebj\u00eb.\u201d\/CNN<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/06\/ndertuar-brenda-nje-mali-rezistent-ndaj-bombave-cfare-dihet-per-centralin-berthamor-fordow-te-iranit\/\">Nd\u00ebrtuar brenda nj\u00eb mali, rezistent ndaj bombave, \u00e7far\u00eb dihet p\u00ebr centralin b\u00ebrthamor Fordow t\u00eb Iranit<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pes\u00eb tunele t\u00eb g\u00ebrmuara n\u00eb nj\u00eb grup malesh, nj\u00eb struktur\u00eb e madhe mb\u00ebshtet\u00ebse dhe nj\u00eb perimet\u00ebr i gjer\u00eb sigurie: Kjo \u00ebsht\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb mund t\u00eb shihet nga impianti misterioz Fordow i pasurimit t\u00eb uraniumit t\u00eb Iranit. Kompleksi i fsheht\u00eb, i nd\u00ebrtuar af\u00ebr qytetit t\u00eb shenjt\u00eb t\u00eb Qom ka nxitur spekulime p\u00ebr natyr\u00ebn dhe madh\u00ebsin\u00eb e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-26733","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26733"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26733\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}