{"id":23755,"date":"2025-05-30T18:52:48","date_gmt":"2025-05-30T18:52:48","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/30\/zbulohet-ne-fund-te-detit-qyteti-i-ndertuar-140-mije-vjet-me-pare\/"},"modified":"2025-05-30T18:52:48","modified_gmt":"2025-05-30T18:52:48","slug":"zbulohet-ne-fund-te-detit-qyteti-i-ndertuar-140-mije-vjet-me-pare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/30\/zbulohet-ne-fund-te-detit-qyteti-i-ndertuar-140-mije-vjet-me-pare\/","title":{"rendered":"Zbulohet n\u00eb fund t\u00eb detit qyteti i nd\u00ebrtuar 140 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb zbulim i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00ebn uj\u00ebrat e Ngushtic\u00ebs s\u00eb Madur\u00ebs, midis ishujve Java dhe Madura n\u00eb Indonezi, ku shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb gjetur mbetjet fosile t\u00eb Homo erectus, nj\u00eb nga paraardh\u00ebsit m\u00eb t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb njeriut. Ky zbulim mund t\u00eb ndryshoj\u00eb rr\u00ebnj\u00ebsisht historin\u00eb e origjin\u00ebs s\u00eb njer\u00ebzimit dhe t\u00eb ofroj\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e bot\u00ebs s\u00eb humbur t\u00eb njohur si Sundaland \u2013 nj\u00eb tok\u00eb e madhe tropikale q\u00eb dikur lidhte Azin\u00eb Juglindore.<\/p>\n<p>Fosilet u zbuluan p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 2011 nga minator\u00ebt detar\u00eb q\u00eb nxirrnin r\u00ebr\u00eb n\u00eb det, por vet\u00ebm s\u00eb fundmi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktuar mosha dhe lloji i tyre nga shkenc\u00ebtar\u00ebt. Nd\u00ebr to ishin dy fragmente kafke t\u00eb Homo erectus, q\u00eb u krahasuan me fosile t\u00eb njohura nga Java dhe u konfirmuan si t\u00eb k\u00ebsaj specieje.<\/p>\n<p>S\u00eb bashku me mbetjet njer\u00ebzore, u gjet\u00ebn mbi 6000 fosile kafsh\u00ebsh nga 36 lloje t\u00eb ndryshme, p\u00ebrfshir\u00eb drer\u00eb, buaj, elefant\u00eb dhe hardhuca gjigante si Dragoi i Komodorit. Disa nga kockat tregonin shenja t\u00eb qarta prerjeje, duke d\u00ebshmuar se njer\u00ebzit e hersh\u00ebm p\u00ebrdornin teknika t\u00eb avancuara gjuetie dhe p\u00ebrpunimi t\u00eb mishit.<\/p>\n<p>Zbulimi ndodhi n\u00eb nj\u00eb vend q\u00eb dikur ishte nj\u00eb sistem i madh lumi, i quajtur Lugina e lasht\u00eb e Lumit Solo, e cila kalonte n\u00ebp\u00ebr rrafshin e tanish\u00ebm t\u00eb fundosur t\u00eb Sundalandit. Analizat e sedimenteve treguan se kjo zon\u00eb kishte qen\u00eb nj\u00eb mjedis i lul\u00ebzuar me lumenj dhe kullota t\u00eb hapura gjat\u00eb epok\u00ebs s\u00eb Pleistocenit t\u00eb Mes\u00ebm, rreth 162 000 deri n\u00eb 119 000 vite m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar mosh\u00ebn e shtresave ku u gjet\u00ebn fosilet, studiuesit p\u00ebrdor\u00ebn nj\u00eb metod\u00eb t\u00eb quajtur Lumineshenca e Stimuluar Optike (OSL), duke analizuar kokrrat e kuarcit q\u00eb datonin nga periudha kur ishin ekspozuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit ndaj drit\u00ebs s\u00eb diellit.<\/p>\n<p>Zbulimi i k\u00ebtyre fosileve zgjeron ndjesh\u00ebm hart\u00ebn e shp\u00ebrndarjes s\u00eb Homo erectus. Ky p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb moment t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb evolucionin njer\u00ebzor, pasi Homo erectus ishte specia e par\u00eb q\u00eb kishte trup m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, krah\u00eb m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr dhe nj\u00eb ecje plot\u00ebsisht t\u00eb drejt\u00eb, nj\u00eb hap i madh drejt Homo sapiens.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr kafsh\u00ebt e zbuluara ishte edhe Stegodoni, i ngjash\u00ebm me elefant\u00ebt modern\u00eb, q\u00eb arrinte deri n\u00eb 4 metra lart\u00ebsi dhe peshonte mbi 10 ton. Drer\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm dhe kafsh\u00eb t\u00eb tjera barngr\u00ebn\u00ebse si antilopat d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb peizazh t\u00eb tipit savan\u00eb, q\u00eb siguronin ushqim t\u00eb bollsh\u00ebm p\u00ebr njer\u00ebzit e hersh\u00ebm.<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/gijotina.com\/zbulohet-ne-fund-te-detit-qyteti-i-ndertuar-140-mije-vjet-me-pare\/\">Zbulohet n\u00eb fund t\u00eb detit qyteti i nd\u00ebrtuar 140 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/gijotina.com\/\">GIJOTINA<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb zbulim i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00ebn uj\u00ebrat e Ngushtic\u00ebs s\u00eb Madur\u00ebs, midis ishujve Java dhe Madura n\u00eb Indonezi, ku shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb gjetur mbetjet fosile t\u00eb Homo erectus, nj\u00eb nga paraardh\u00ebsit m\u00eb t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb njeriut. Ky zbulim mund t\u00eb ndryshoj\u00eb rr\u00ebnj\u00ebsisht historin\u00eb e origjin\u00ebs s\u00eb njer\u00ebzimit dhe t\u00eb ofroj\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta p\u00ebr ekzistenc\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-23755","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23755"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23755\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}