{"id":23095,"date":"2025-05-27T05:53:19","date_gmt":"2025-05-27T05:53:19","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/27\/brukseli-prezanton-planin-150-mld-eurosh-per-forcimin-e-kapaciteteve-mbrojtese-te-be\/"},"modified":"2025-05-27T05:53:19","modified_gmt":"2025-05-27T05:53:19","slug":"brukseli-prezanton-planin-150-mld-eurosh-per-forcimin-e-kapaciteteve-mbrojtese-te-be","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/27\/brukseli-prezanton-planin-150-mld-eurosh-per-forcimin-e-kapaciteteve-mbrojtese-te-be\/","title":{"rendered":"Brukseli prezanton planin 150 mld eurosh p\u00ebr forcimin e kapaciteteve mbrojt\u00ebse t\u00eb BE"},"content":{"rendered":"<p>M\u00eb 27 maj, Bashkimi Evropian do t\u00eb miratoj\u00eb zyrtarisht skem\u00ebn e tij prej 150 miliard\u00eb eurosh p\u00ebr t\u00eb rritur shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen brenda bllokut. Rregullorja e ashtuquajtur SAFE (Aksioni i Siguris\u00eb p\u00ebr Evrop\u00ebn) u propozua p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb mars nga Komisioni Evropian, si p\u00ebrgjigje ndaj thirrjeve t\u00eb vendeve an\u00ebtare p\u00ebr mb\u00ebshtetje financiare dhe politike n\u00eb p\u00ebrmbushjen e objektivave t\u00eb reja t\u00eb mbrojtjes t\u00eb shtyra p\u00ebrpara nga NATO \u2013 dhe p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb potencialisht z\u00ebvend\u00ebsuese p\u00ebr Ukrain\u00ebn, n\u00eb rast se Shtetet e Bashkuara zhvendosin fokusin e tyre diku tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Rregullorja p\u00ebrfundimtare, e par\u00eb nga Radio Evropa e Lir\u00eb, e thekson qart\u00eb se \u201ck\u00ebrc\u00ebnimet q\u00eb paraqesin Rusia dhe Bjellorusia jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie dhe urgjence t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb\u201d dhe duhet t\u00eb marrin kund\u00ebrp\u00ebrgjigje me shpejt\u00ebsi. P\u00ebr shkak t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb zhvilluar produkte mbrojt\u00ebse dhe p\u00ebr t\u00eb rritur kapacitetin industrial t\u00eb prodhimit n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb BE-n\u00eb, rregullorja thekson gjithashtu se do t\u00eb jet\u00eb \u201cjetike\u201d q\u00eb blloku evropian t\u00eb nis\u00eb mb\u00ebshtetjen p\u00ebr vendet an\u00ebtare \u201csa m\u00eb shpejt q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ato t\u00eb mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb porosi shum\u00eb shpejt\u201d.<\/p>\n<h4>Brukseli fillimisht iu p\u00ebrgjigj thirrjeve t\u00eb vendeve an\u00ebtare duke aktivizuar klauzol\u00ebn komb\u00ebtare t\u00eb p\u00ebrjashtimit p\u00ebr shpenzimet ushtarake t\u00eb BE-s\u00eb, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se shpenzimet p\u00ebr artikuj si arm\u00ebt dhe municionet nuk do t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb mekanizmin nd\u00ebshkues t\u00eb bllokut p\u00ebr vendet q\u00eb shkelin kufijt\u00eb e shpenzimeve t\u00eb BE-s\u00eb. Kjo krijoi hap\u00ebsir\u00eb fiskale \u2013 por vendet an\u00ebtare gjithashtu kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr para sa m\u00eb shpejt q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur.<\/h4>\n<p>Me disa kryeqytete t\u00eb interesuara p\u00ebr t\u00eb pasur sa m\u00eb shpejt qasje te fondet e propozuara \u2013 dhe pa pasur nevoj\u00eb p\u00ebr unanimitet ose miratim nga Parlamenti Evropian \u2013 ambasador\u00ebt e BE-s\u00eb miratuan ligjin e ri m\u00eb 21 maj, me vet\u00ebm Hungarin\u00eb q\u00eb votoi kund\u00ebr. Skema e re funksionon n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb si programi i rim\u00ebk\u00ebmbjes nga COVID-19 i BE-s\u00eb, q\u00eb kishte vler\u00ebn e 800 miliard\u00eb eurove.<\/p>\n<p>P\u00ebr SAFE, blloku do t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb vler\u00ebsimin e tij t\u00eb kreditit t\u00eb nivelit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb (AAA) p\u00ebr t\u00eb mbledhur 150 miliard\u00eb euro n\u00eb tregje dhe m\u00eb pas do t\u2019ua huazoj\u00eb ato vendeve an\u00ebtare. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, do t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb e lir\u00eb sesa n\u00ebse shumica e vendeve t\u00eb BE-s\u00eb do t\u00eb p\u00ebrpiqeshin t\u00eb gjeneronin fondet vet\u00eb duke marr\u00eb hua individualisht. Pes\u00eb vende t\u00eb BE-s\u00eb \u2013 Danimarka, Gjermania, Luksemburgu, Holanda dhe Suedia \u2013 aktualisht g\u00ebzojn\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsim AAA, prandaj me shum\u00eb gjasa nuk do t\u00eb ken\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb skem\u00eb, duke ua l\u00ebn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe nga huat\u00eb e mundshme vendeve m\u00eb t\u00eb varfra.<\/p>\n<p>Fakti q\u00eb huat\u00eb kan\u00eb nj\u00eb afat maksimal prej 45 vjet\u00ebsh, nuk duhet t\u00eb paguhen p\u00ebr dekad\u00ebn e par\u00eb, dhe se vendet nuk do t\u00eb duhet t\u00eb paguajn\u00eb TVSH p\u00ebr pajisjet e blera, jan\u00eb avantazhe t\u00eb tjera q\u00eb Brukseli shpreson se do t\u00eb nxisin nj\u00eb bum n\u00eb shpenzimet p\u00ebr mbrojtje n\u00eb Evrop\u00eb. Por, natyrisht, ka edhe disa kushte t\u00eb bashkangjitura.<\/p>\n<h4>S\u00eb pari, shum\u00eb vende an\u00ebtare t\u00eb jugut t\u00eb BE-s\u00eb, t\u00eb cilat tashm\u00eb jan\u00eb t\u00eb ngarkuara me borxhe t\u00eb tjera, ankohen se \u2013 ndryshe nga skema e rim\u00ebk\u00ebmbjes nga COVID-i, e cila p\u00ebrfshinte edhe komponent\u00eb grantesh \u2013 kjo iniciativ\u00eb \u00ebsht\u00eb ekskluzivisht nj\u00eb hua, q\u00eb do t\u00eb r\u00ebndoj\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb financat publike tashm\u00eb t\u00eb tensionuara.<\/h4>\n<p>SAFE gjithashtu ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb nxis\u00eb prokurime t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta p\u00ebr mbrojtje mes vendeve, me Komisionin Evropian q\u00eb d\u00ebshiron ta p\u00ebrdor\u00eb k\u00ebt\u00eb instrument p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb treg t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb t\u00eb mbrojtjes evropiane n\u00eb vend t\u00eb atij t\u00eb fragmentuar komb\u00ebtar q\u00eb ekziston aktualisht. Vendet mund t\u00eb aplikojn\u00eb p\u00ebr hua pa u bashkuar me nj\u00eb shtet tjet\u00ebr vet\u00ebm gjat\u00eb vitit t\u00eb par\u00eb. Pas k\u00ebsaj \u2013 nga fundi i vitit 2026 deri n\u00eb 2030 (kur skema p\u00ebrfundon) \u2013 dy ose m\u00eb shum\u00eb vende duhet t\u00eb aplikojn\u00eb s\u00eb bashku.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb siguruar shp\u00ebrndarje t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb fondeve, pjesa e huave q\u00eb u jepet tre vendeve an\u00ebtare me alokimin m\u00eb t\u00eb madh nuk duhet t\u00eb tejkaloj\u00eb 60 p\u00ebr qind t\u00eb totalit prej 150 miliard\u00eb eurosh t\u00eb ndar\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb skem\u00eb. \u00c7\u00ebshtja kryesore muajin e fundit ka qen\u00eb kush mund t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb SAFE \u2013 duke balancuar d\u00ebshirat e ndryshme t\u00eb vendeve an\u00ebtare p\u00ebr t\u00eb rritur prodhimin e brendsh\u00ebm me realitetin q\u00eb jo \u00e7do komponent mund t\u00eb prodhohet n\u00eb BE.<\/p>\n<p>P\u00ebr fillim, vendet e Shoqat\u00ebs Evropiane t\u00eb Tregtis\u00eb s\u00eb Lir\u00eb (EFTA) \u2013 Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra \u2013 jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb skem\u00eb. E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe p\u00ebr vendin kandidat p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE, Ukrain\u00ebn. Rregullorja arsyeton p\u00ebrfshirjen e tyre duke p\u00ebrmendur \u201cpartneritetin e ngusht\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre vendeve me Unionin n\u00eb prodhimin industrial t\u00eb mbrojtjes\u201d dhe faktin q\u00eb \u201cUkraina \u00ebsht\u00eb drejtp\u00ebrdrejt p\u00ebrball\u00eb luft\u00ebs s\u00eb vazhdueshme t\u00eb agresionit t\u00eb Rusis\u00eb.\u201d<\/p>\n<h4>Megjithat\u00eb, ka ende pak\u00ebnaq\u00ebsi. Shtetet e Bashkuara, n\u00eb ve\u00e7anti, jan\u00eb ankuar p\u00ebr p\u00ebrjashtimin nga ky proces. Dhe shum\u00eb vende an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb \u2013 t\u00eb interesuara p\u00ebr t\u00eb ruajtur lidhjet ushtarake transatlantike nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb edhe partner\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb n\u00eb aspekte t\u00eb SAFE \u2013 kan\u00eb lobuar p\u00ebr ta hapur skem\u00ebn p\u00ebr pjes\u00ebmarrje t\u00eb m\u00ebtejshme nga jasht\u00eb.<\/h4>\n<p>N\u00eb fund, u arrit nj\u00eb \u201crregull 65-35\u201d. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb 65 p\u00ebr qind e vler\u00ebs s\u00eb arm\u00ebve t\u00eb blera duhet t\u00eb gjenerohet n\u00eb BE, n\u00eb kat\u00ebr vendet e EFTA-s ose n\u00eb Ukrain\u00eb. Pjesa tjet\u00ebr prej 35 p\u00ebr qind mund t\u00eb prodhohet diku tjet\u00ebr, p\u00ebr shembull n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Por, situata b\u00ebhet pak m\u00eb komplekse. N\u00ebse nj\u00eb vend ka nj\u00eb Partneritet p\u00ebr Siguri dhe Mbrojtje (SDP) me BE-n\u00eb, 65 p\u00ebr qind e vler\u00ebs s\u00eb arm\u00ebve mund t\u00eb vij\u00eb nga ai shtet.<\/p>\n<p>Mbret\u00ebria e Bashkuar ka n\u00ebnshkruar s\u00eb fundmi nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb till\u00eb me bllokun, dhe Shqip\u00ebria, Japonia, Moldavia, Maqedonia e Veriut dhe Koreja e Jugut gjithashtu kan\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb ngjashme. N\u00eb fund t\u00eb fundit, si\u00e7 tha nj\u00eb zyrtar i BE-s\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, p\u00ebrfundimi \u00ebsht\u00eb \u201cnj\u00eb kompromis klasik i Brukselit\u201d \u2013 nj\u00eb marr\u00ebveshje mjaft e madhe \u00ebsht\u00eb arritur, por parat\u00eb nuk do t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb rrjedhin derisa t\u00eb gjith\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb shum\u00eb jasht\u00eb familjes, t\u00eb marrin pjes\u00ebn e tyre t\u00eb drejt\u00eb.\/ REL<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/05\/27\/brukseli-prezanton-planin-150-mld-eurosh-per-forcimin-e-kapaciteteve-mbrojtese-te-be\/\">Brukseli prezanton planin 150 mld eurosh p\u00ebr forcimin e kapaciteteve mbrojt\u00ebse t\u00eb BE<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb 27 maj, Bashkimi Evropian do t\u00eb miratoj\u00eb zyrtarisht skem\u00ebn e tij prej 150 miliard\u00eb eurosh p\u00ebr t\u00eb rritur shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen brenda bllokut. Rregullorja e ashtuquajtur SAFE (Aksioni i Siguris\u00eb p\u00ebr Evrop\u00ebn) u propozua p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb mars nga Komisioni Evropian, si p\u00ebrgjigje ndaj thirrjeve t\u00eb vendeve an\u00ebtare p\u00ebr mb\u00ebshtetje financiare dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-23095","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23095"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23095\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}