Kur erdhi n\u00eb pushtet n\u00eb vitin 2017, presidenti francez Emmanuel Macron u zotua t\u00eb bashkonte vendin dhe t\u00eb rivitalizonte ekonomin\u00eb e tij n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi. Por, nd\u00ebrsa ai u b\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb i izoluar dhe i paq\u00ebndruesh\u00ebm ideologjikisht, premtimi i hersh\u00ebm i presidenc\u00ebs s\u00eb tij i la vendin polarizimit dhe zem\u00ebrimit, me votuesit e shtyr\u00eb drejt alternativave m\u00eb radikale.<\/p>\n
Nga Jean-Baptiste Wautier<\/p>\n
Gati nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, presidenti francez Emmanuel Macron mori nj\u00eb nga vendimet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb nga ardhja e tij n\u00eb pushtet n\u00eb vitin 2017. Thirrja e tij p\u00ebr zgjedhje t\u00eb parakohshme n\u00eb Asamblen\u00eb Komb\u00ebtare, e konsideruar nga shum\u00eb si nj\u00eb l\u00ebvizje e d\u00ebshp\u00ebruar, pasoi zgjedhjet e Parlamentit Evropian t\u00eb qershorit 2024, n\u00eb t\u00eb cilat Tubimi Komb\u00ebtar (RN) i ekstremit t\u00eb djatht\u00eb i Marine Le Pen arriti nj\u00eb nivel mb\u00ebshtetjeje deri m\u00eb tani t\u00eb panjohur. Basti i Macron u shp\u00ebrblye, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb kuptimin q\u00eb ndaloi menj\u00ebher\u00eb vrullin e RN-s\u00eb. Megjithat\u00eb, p\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz, kjo sh\u00ebnoi gjithashtu nj\u00eb dob\u00ebsim fatal t\u00eb presidenc\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n
Si ka mund\u00ebsi q\u00eb reputacioni i Macron te francez\u00ebt ra kaq shpejt deri n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb? N\u00eb fund t\u00eb fundit, n\u00eb vitin 2017, ai u p\u00ebrsh\u00ebndet si njeri i suksessh\u00ebm n\u00eb politik\u00eb: i ri, brilant dhe i past\u00ebr. The Economist e shpalli at\u00eb \u201cshpres\u00ebn e Franc\u00ebs, Evrop\u00ebs dhe centrist\u00ebve kudo\u201d, nd\u00ebrsa Financial Times vler\u00ebsoi ambicien e tij t\u00eb ngjashme me at\u00eb t\u00eb de Gaulle. Macron dukej si teknokrati reformist q\u00eb mund t\u00eb bashkonte nj\u00eb vend t\u00eb p\u00ebr\u00e7ar\u00eb, t\u00eb kap\u00ebrcente ekstremist\u00ebt nga t\u00eb dyja pal\u00ebt dhe t\u00eb rivitalizonte ekonomin\u00eb e Franc\u00ebs q\u00eb kishte ngecur prej koh\u00ebsh. Shkurt fare, ai ishte njeriu q\u00eb mund t\u2019i b\u00ebnte t\u00eb gjitha \u2013 dhe me talent.<\/p>\n
Kontrasti midis premtimit t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb Macron dhe imazhit t\u00eb tij aktual duket pothuajse teatral. Si\u00e7 v\u00ebrejti s\u00eb fundmi historiani britanik Julian Jackson n\u00eb The Times, \u201cRepublika e Pest\u00eb po l\u00ebkundet\u201d, me mb\u00ebshtetjen p\u00ebr Macron-in tani n\u00eb 26%, duke iu afruar me shpejt\u00ebsi dit\u00ebve m\u00eb t\u00eb err\u00ebta t\u00eb paraardh\u00ebsit t\u00eb tij, Fran\u00e7ois Hollande.<\/p>\n
Pavar\u00ebsisht magjis\u00eb financiare shum\u00eb t\u00eb lavd\u00ebruar t\u00eb Macron, ekonomia franceze po p\u00ebrballet me nj\u00eb deficit buxhetor ekuivalent me 5.8% t\u00eb PBB-s\u00eb, nj\u00eb raport borxh\/ PBB-s\u00eb prej 113% dhe nj\u00eb shkall\u00eb papun\u00ebsie t\u00eb t\u00eb rinjve q\u00eb luhatet n\u00eb rreth 20%. Rritja mbetet e ngadalt\u00eb dhe besueshm\u00ebria fiskale e Franc\u00ebs varet n\u00eb fije t\u00eb perit. Politikisht, qendra \u00ebsht\u00eb zbrazur, nd\u00ebrsa RN-ja tani dominon hart\u00ebn elektorale, duke kapur 31.4% t\u00eb votave n\u00eb zgjedhjet e Parlamentit Evropian dhe 33% n\u00eb raundin e par\u00eb t\u00eb zgjedhjeve legjislative t\u00eb vitit t\u00eb kaluar. Nd\u00ebrsa Macron i afrohet fundit t\u00eb mandatit t\u00eb tij n\u00eb \u00c9lys\u00e9e, Republika q\u00eb ai u zotua ta rivitalizonte duket m\u00eb e paralizuar se kurr\u00eb, duke u zhytur n\u00eb pasiguri me besimin e gabuar t\u00eb nj\u00eb kapiteni anijeje i cili k\u00ebmb\u00ebngul, deri n\u00eb fund, se \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb rrug\u00ebn e duhur. Por n\u00eb horizont shfaqet vet\u00ebm nj\u00eb pyetje: Si ka mund\u00ebsi q\u00eb nj\u00eb presidenc\u00eb kaq premtuese mori nj\u00eb rrug\u00eb kaq t\u00eb gabuar?<\/p>\n
Mbylli dyer dhe ngriti mure<\/p>\n
N\u00eb librin e tij t\u00eb fundit kritik Le Pr\u00e9sident Toxique (Presidenti Toksik), gazetari Etienne Campion ofron nj\u00eb portret t\u00eb Macron, duke e portretizuar at\u00eb si nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb vetmuar dhe strategjik, i cili ka nd\u00ebrtuar nj\u00eb struktur\u00eb pushteti shum\u00eb t\u00eb centralizuar dhe gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb \u00ebsht\u00eb i izoluar nga opozita ose mospajtimi. Nd\u00ebrsa \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr akuzues, libri i Campion ngre nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme: A \u00ebsht\u00eb Macron m\u00eb i izoluar se paraardh\u00ebsit e tij \u2013 dhe n\u00ebse po, cilat jan\u00eb pasojat politike t\u00eb nj\u00eb vetmie t\u00eb till\u00eb?<\/p>\n
Q\u00eb nga fillimi, Macron p\u00ebrqafoi nj\u00eb filozofi qeveris\u00ebse \u201cJupiteriane\u201d, duke e ngritur presidenc\u00ebn mbi linjat tradicionale t\u00eb partis\u00eb dhe t\u00eb institucioneve nd\u00ebrmjet\u00ebse. Por ajo q\u00eb nisi si nj\u00eb pohim i llogaritur i autoritetit shpejt u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb dob\u00ebsi sistemike. Duke dob\u00ebsuar partit\u00eb politike, sindikatat dhe parlamentin, Macron minoi strukturat tradicionale q\u00eb historikisht u kan\u00eb ofruar president\u00ebve francez\u00eb reagime t\u00eb dobishme dhe mund\u00ebsi p\u00ebr korrigjimin e kursit.<\/p>\n
Largimet e vazhdueshme t\u00eb profilit t\u00eb lart\u00eb nga ekipi fillestar i Macron flet shum\u00eb. N\u00eb vitin 2018, Ministri i Shtetit Nicolas Hulot dhe Ministri i Brendsh\u00ebm G\u00e9rard Collomb \u2013 nj\u00eb nga mb\u00ebshtet\u00ebsit e par\u00eb t\u00eb Macron \u2013 dhan\u00eb dor\u00ebheqjen, ky i fundit me nj\u00eb paralajm\u00ebrim t\u00eb hapur p\u00ebr rritjen e distanc\u00ebs politike t\u00eb presidentit. Ata u pasuan shpejt nga k\u00ebshilltar\u00ebt e lart\u00eb Isma\u00ebl Emelien dhe Sylvain Fort. Edhe figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme parlamentare si Richard Ferrand dhe Christophe Castaner \u2013 t\u00eb cil\u00ebt sh\u00ebrbyen si minist\u00ebr i brendsh\u00ebm midis viteve 2018 dhe 2020 \u2013 p\u00ebrfundimisht u zhduk\u00ebn ose u lan\u00eb m\u00ebnjan\u00eb.<\/p>\n
Si pasoj\u00eb, vendimmarrja u p\u00ebrqendrua gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb brenda nj\u00eb rrethi t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga Alexis Kohler, sekretari i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i \u00c9lys\u00e9e; Bruno Roger-Petit, nj\u00eb gazetar i shnd\u00ebrruar n\u00eb z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs dhe k\u00ebshilltar presidencial; dhe nj\u00eb grusht k\u00ebshilltar\u00ebsh teknik\u00eb. Dhe madje edhe ky rreth i vog\u00ebl \u00ebsht\u00eb frakturuar pas dor\u00ebheqjes s\u00eb fundit t\u00eb Kohler, i p\u00ebrshkruar shpesh si \u201ctruri tjet\u00ebr\u201d i Macron dhe k\u00ebshilltari i tij i vet\u00ebm i besuar. Rezultati i k\u00ebtij centralizimi intensiv ka qen\u00eb nj\u00eb presidenc\u00eb q\u00eb duket \u2013 dhe ndoshta me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb \u2013 e mbyllur n\u00eb nj\u00eb fllusk\u00eb, e shurdh\u00ebr ndaj opozit\u00ebs dhe e paprekshme nga dialogu.<\/p>\n
Nj\u00eb ideologji e pakapshme<\/p>\n
Karriera politike e Macron \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnjuar nga luhatje t\u00eb habitshme ideologjike. Ai filloi n\u00eb qarqet socialiste \u2013 madje u bashkua shkurtimisht me Partin\u00eb Socialiste \u2013 dhe sh\u00ebrbeu n\u00eb administrat\u00ebn e Hollande si k\u00ebshilltar i lart\u00eb dhe minist\u00ebr i financave. Megjithat\u00eb, sapo erdhi n\u00eb pushtet, ai u zhvendos gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb djathtas, duke miratuar nj\u00eb retorik\u00eb m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr mbi imigracionin, duke em\u00ebruar ministra ky\u00e7 nga kampi konservator dhe duke k\u00ebrkuar t\u00eb joshte votuesit e qendr\u00ebs s\u00eb djatht\u00eb.<\/p>\n
Q\u00ebndrimi i Macron ndaj \u201cekstremeve\u201d politike ka ndjekur nj\u00eb trajektore po aq t\u00eb \u00e7rregullt. Gjat\u00eb zgjedhjeve legjislative t\u00eb vitit 2024, ai fillimisht hodhi posht\u00eb si t\u00eb majt\u00ebn ekstreme ashtu edhe t\u00eb djatht\u00ebn ekstreme si po aq t\u00eb papranueshme. Por ai ndryshoi papritur kurs, duke b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr nj\u00eb \u201caleanc\u00eb republikane\u201d p\u00ebr t\u00eb bllokuar RN-n\u00eb nga marrja e kontrollit t\u00eb Asambles\u00eb Komb\u00ebtare. Vet\u00ebm disa dit\u00eb pasi p\u00ebrfitoi nga votat e t\u00eb majt\u00ebs ekstreme n\u00eb disa balotazhe vendimtare, ai ndryshoi s\u00ebrish kurs, duke k\u00ebmb\u00ebngulur se La France Insoumise (Franca e Pap\u00ebrkulur, LFI) \u2013 partia m\u00eb radikale n\u00eb aleanc\u00ebn kat\u00ebrpartiake t\u00eb s\u00eb majt\u00ebs \u2013 p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim po aq t\u00eb madh p\u00ebr Republik\u00ebn sa e djathta ekstreme. Kjo zigzage e vazhdueshme e ka b\u00ebr\u00eb axhend\u00ebn politike t\u00eb Macron t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrcaktuar, m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u mbrojtur dhe, p\u00ebr shum\u00eb votues, t\u00eb pamundur p\u00ebr t\u2019u besuar. Rizgjedhja e tij n\u00eb vitin 2022, megjith\u00ebse vendimtare n\u00eb let\u00ebr, nuk pati entuziaz\u00ebm t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Duke siguruar nj\u00eb fitore prej 58.5% me 41.5% kund\u00ebr Le Pen \u2013 shum\u00eb m\u00eb posht\u00eb diferenc\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb vitit 2017 dhe shum\u00eb larg fitores s\u00eb thell\u00eb prej 82% t\u00eb Jacques Chirac kund\u00ebr babait t\u00eb Le Pen, Jean-Marie Le Pen, n\u00eb vitin 2002 \u2013 fitorja e Macron u ndje m\u00eb pak si nj\u00eb mandat dhe m\u00eb shum\u00eb si nj\u00eb psher\u00ebtim\u00eb kolektive leht\u00ebsimi.<\/p>\n
R\u00ebnia e pozicionit politik t\u00eb Macron mund t\u2019i atribuohet kryesisht rrethit t\u00eb tij gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb, centralizimit t\u00eb tep\u00ebrt t\u00eb pushtetit dhe munges\u00ebs s\u00eb koherenc\u00ebs ideologjike. Pas rizgjedhjes s\u00eb tij, ai u p\u00ebrball me nj\u00eb s\u00ebr\u00eb pengesash politike q\u00eb zbuluan shk\u00ebputjen e tij n\u00eb rritje nga votuesit francez\u00eb dhe zvog\u00eblimin e baz\u00ebs s\u00eb tij elektorale.<\/p>\n
N\u00eb fillim erdhi humbja e shumic\u00ebs s\u00eb tij absolute n\u00eb Asamblen\u00eb Komb\u00ebtare n\u00eb zgjedhjet legjislative t\u00eb vitit 2022. Kjo humbje e privoi Macron-in nga ndikimi parlamentar dhe e detyroi at\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtetej n\u00eb Nenin 49.3 t\u00eb Kushtetut\u00ebs Franceze, i cili i lejon qeveris\u00eb t\u00eb anashkaloj\u00eb miratimin parlamentar dhe t\u00eb sundoj\u00eb me dekret \u2013 nj\u00eb veprim q\u00eb shihet gjer\u00ebsisht si autoritar.<\/p>\n
Pastaj erdh\u00ebn zgjedhjet evropiane t\u00eb vitit 2024, t\u00eb cilat i dhan\u00eb koalicionit t\u00eb Macron-it nj\u00eb humbje vendimtare, jo vet\u00ebm nga e djathta ekstreme, por edhe nga rival\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb spektrin politik. N\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb rrezikshme, Macron shp\u00ebrndau Asamblen\u00eb Komb\u00ebtare dhe njoftoi zgjedhje t\u00eb parakohshme, t\u00eb cilat rezultuan n\u00eb nj\u00eb parlament edhe m\u00eb t\u00eb fragmentuar dhe t\u00eb polarizuar n\u00eb t\u00eb cilin asnj\u00eb bllok nuk komandon nj\u00eb shumic\u00eb t\u00eb qart\u00eb.<\/p>\n
L\u00ebvizja e Macron-it ka \u00e7uar em\u00ebrimin e nj\u00eb s\u00ebr\u00eb kryeministrash, duke p\u00ebrfshir\u00eb em\u00ebrimin shum\u00eb t\u00eb pritur, por zhg\u00ebnjyes t\u00eb kryeministrit aktual Fran\u00e7ois Bayrou, i cili deri m\u00eb tani ka arritur shum\u00eb pak. Rezultati p\u00ebrfundimtar \u00ebsht\u00eb paraliza: nj\u00eb qeveri pa nj\u00eb mandat t\u00eb qart\u00eb, nj\u00eb president pa nj\u00eb shumic\u00eb t\u00eb fort\u00eb dhe nj\u00eb sistem politik i zhytur n\u00eb ng\u00ebr\u00e7.<\/p>\n
Premtime t\u00eb shkelura<\/p>\n
D\u00ebshtimi i Macron nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm politik, por edhe ekonomik. Presidenca e tij filloi me premtime t\u00eb guximshme p\u00ebr t\u00eb zbatuar reforma n\u00eb pun\u00eb, p\u00ebr t\u00eb ulur taksat dhe p\u00ebr t\u00eb nxitur rritjen e PBB-s\u00eb. Macron arriti t\u00eb \u00e7onte para reformat strukturore q\u00eb u kishin shp\u00ebtuar paraardh\u00ebsve t\u00eb tij, t\u00eb cil\u00ebt shpesh dekurajoheshin nga opozita e ashp\u00ebr. Qeveria e tij prezantoi fleksibilitet m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb tregun e pun\u00ebs, p\u00ebrmir\u00ebsoi rregullat e pun\u00ebsimit dhe shkarkimit nga puna dhe nd\u00ebrmori nj\u00eb reform\u00eb pensionesh politikisht delikate q\u00eb rriti mosh\u00ebn e daljes n\u00eb pension \u2013 t\u00eb gjitha hapa q\u00eb president\u00ebt e nj\u00ebpasnj\u00ebsh\u00ebm i kishin propozuar, por m\u00eb pas i kishin braktisur.<\/p>\n
Nd\u00ebrsa k\u00ebto masa shkaktuan protesta t\u00eb gjera, ato gjithashtu kontribuuan n\u00eb nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb qart\u00eb t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht midis t\u00eb rinjve. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Franca pa nj\u00eb rritje t\u00eb dukshme t\u00eb investimeve t\u00eb huaja direkte, me firmat nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb e shihnin gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb vendin si nj\u00eb mjedis m\u00eb t\u00ebrheq\u00ebs dhe t\u00eb parashikuesh\u00ebm p\u00ebr biznesin.<\/p>\n
P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb caktuar, strategjia e tij dukej se po funksiononte: rritja luhatej rreth 2% n\u00eb 2017-2018, dhe papun\u00ebsia ra vazhdimisht n\u00ebn nivelet dyshifrore q\u00eb kishin pllakosur Franc\u00ebn p\u00ebr pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb tre dekadave t\u00eb m\u00ebparshme. Por n\u00eb koh\u00ebn kur goditi pandemia e COVID-19, rritja tashm\u00eb po humbiste vrullin. Edhe pse politikat inovative t\u00eb Macron-it e mbajt\u00ebn ekonomin\u00eb dhe pun\u00ebsimin t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm gjat\u00eb pandemis\u00eb, kostoja ishte nj\u00eb rritje e madhe e borxhit publik.<\/p>\n
Ekonomia franceze u rim\u00ebk\u00ebmb ndjesh\u00ebm nd\u00ebrsa pandemia filloi t\u00eb largohej n\u00eb vitin 2021, por rritja \u00ebsht\u00eb ngadal\u00ebsuar q\u00eb at\u00ebher\u00eb. Krahasuar me homolog\u00ebt e saj evropian\u00eb, Franca tani e gjen veten pik\u00ebrisht n\u00eb mes t\u00eb list\u00ebs \u2013 ndoshta duke ia kaluar Gjermanis\u00eb, por duke mbetur vazhdimisht pas Spanj\u00ebs, Polonis\u00eb dhe madje edhe Greqis\u00eb. Nd\u00ebrsa papun\u00ebsia ka r\u00ebn\u00eb, ajo mbetet e lart\u00eb krahasuar me Gjermanin\u00eb dhe Holand\u00ebn, ve\u00e7an\u00ebrisht midis t\u00eb rinjve.<\/p>\n
Rekordet e Macron mbi financat publike bien n\u00eb sy \u2013 dhe jo p\u00ebr mir\u00eb. Ashtu si n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb tjera, deficiti buxhetor i Franc\u00ebs u zgjerua ndjesh\u00ebm gjat\u00eb pandemis\u00eb. Por ndryshe nga shumica, ajo nuk ka arritur t\u00eb rivendos\u00eb ekuilibrin fiskal, duke shpenzuar shum\u00eb pa reformuar n\u00eb thelb modelin e saj ekonomik. N\u00eb vitin 2024, pasi deficiti arriti n\u00eb 5.5% t\u00eb PBB-s\u00eb n\u00eb vitin 2023, Komisioni Evropian nisi nj\u00eb procedur\u00eb t\u00eb deficitit t\u00eb tep\u00ebrt.<\/p>\n
Nd\u00ebrkoh\u00eb, borxhi publik si pjes\u00eb e PBB-s\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur me 15 pik\u00eb p\u00ebrqindjeje q\u00eb nga viti 2017 dhe tani \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb lartat n\u00eb eurozon\u00eb. Si\u00e7 e tha s\u00eb fundmi nj\u00eb analist, Franca mund ta ket\u00eb stabilizuar ekonomin\u00eb e saj n\u00eb afat t\u00eb shkurt\u00ebr, por n\u00eb kurriz t\u00eb nj\u00eb brisht\u00ebsie afatgjat\u00eb dhe rregullimeve t\u00eb nevojshme, por t\u00eb dhimbshme t\u00eb shpenzimeve publike. Trash\u00ebgimia ekonomike e Macron \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu nj\u00eb miks gj\u00ebrash: reforma q\u00eb soll\u00ebn fitime graduale, nj\u00eb perspektiv\u00eb fiskale q\u00eb duket gjithnj\u00eb e m\u00eb e pasigurt dhe nj\u00eb trajektore rritjeje q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb larg marketingut t\u00eb tij.<\/p>\n
Mjaft tani<\/p>\n
Pengesat politike dhe performanca e dob\u00ebt ekonomike e Macron jan\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar nga nj\u00eb revolt\u00eb n\u00eb rritje e votuesve, pasi admirimi fillestar p\u00ebr shk\u00eblqimin e tij teknokratik u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb zhg\u00ebnjim t\u00eb p\u00ebrhapur. P\u00ebr shum\u00eb qytetar\u00eb francez\u00eb, Macron tani mish\u00ebron arketipin e elit\u00ebs s\u00eb paprekshme pariziene: i zgjuar, i sigurt dhe i bindur se rruga e tij \u00ebsht\u00eb e vetmja rrug\u00eb.<\/p>\n
Perceptimi i pushtetit vertikal \u2013 i politikave t\u00eb vendosura pas dyerve t\u00eb mbyllura dhe t\u00eb zbatuara me pak debat \u2013 ka nxitur pak\u00ebnaq\u00ebsi n\u00eb thellim. Qoft\u00eb trajtimi i protestave t\u00eb jelek\u00ebverdh\u00ebve t\u00eb vitit 2018, reforma e papritur e pensioneve q\u00eb rriti n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb modeste mosh\u00ebn e daljes n\u00eb pension, apo p\u00ebrdorimi kaotik i Nenit 49.3, metoda e qeverisjes s\u00eb Macron shpesh \u00ebsht\u00eb dukur m\u00eb shum\u00eb si detyrim sesa si lidership. Stili i tij politik ka armiq\u00ebsuar nj\u00eb segment t\u00eb madh t\u00eb elektoratit francez, ve\u00e7an\u00ebrisht ata q\u00eb mendojn\u00eb se vendimmarrja e tij \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb e \u00e7rregullt dhe se p\u00ebrparimi dometh\u00ebn\u00ebs \u2013 t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr ta \u2013 mbetet i paarritsh\u00ebm. Si rezultat, votuesit francez\u00eb po largohen nga \u201cqendra e arsyeshme\u201d dhe po anojn\u00eb drejt alternativave m\u00eb radikale. Polarizimi nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb rrezik, por nj\u00eb realitet. Politika \u00ebsht\u00eb rikthyer n\u00eb form\u00ebn e saj m\u00eb t\u00eb pap\u00ebrpunuar: gar\u00eb, jo konsensus; identitet, jo ekuilib\u00ebr; dhe mbi t\u00eb gjitha, nj\u00eb refuzim i autoritetit moral t\u00eb elit\u00ebs. Votuesit francez\u00eb nuk k\u00ebnaqen m\u00eb thjesht duke u th\u00ebn\u00eb se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr ta. Ata duan t\u00eb vendosin vet\u00eb, edhe n\u00ebse kjo do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb ndahen plot\u00ebsisht me sistemin.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, presidenca e Macron nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb rast studimi mbi devijimin teknokratik ose keqllogaritjen ekonomike. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb histori se si nj\u00eb projekt i nd\u00ebrtuar mbi arsyen dhe efikasitetin humbi lidhjen e tij me emocionet dhe jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve. Duke vepruar k\u00ebshtu, ajo ka ndihmuar n\u00eb nxitjen e nj\u00eb versioni t\u00eb shekullit t\u00eb nj\u00ebzet e nj\u00eb t\u00eb asaj q\u00eb autori francez Julien Benda e quajti \u201ctradhtia e intelektual\u00ebve\u201d: paaft\u00ebsia e atyre q\u00eb dinin m\u00eb shum\u00eb, ose besonin se dinin m\u00eb shum\u00eb, p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebhequr vendin p\u00ebrpara.<\/p>\n
Presidenca e Macron \u00ebsht\u00eb gjithashtu paralele me at\u00eb t\u00eb homologut t\u00eb tij amerikan, Barack Obama, mandati i t\u00eb cilit p\u00ebrfundoi me nj\u00eb elektorat amerikan t\u00eb etur p\u00ebr \u201cndryshim t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb\u201d. Ata e mor\u00ebn at\u00eb ndryshim n\u00eb form\u00ebn e Donald Trump. Po k\u00ebshtu, pavar\u00ebsisht gjith\u00eb intelektit dhe premtimit t\u00eb tij t\u00eb hersh\u00ebm, Macron mund ta ket\u00eb p\u00ebrgatitur Franc\u00ebn p\u00ebr t\u2019ia dor\u00ebzuar pushtetin Le Pen \u2013 ose Jordan Bardella-s, pasardh\u00ebsit t\u00eb saj t\u00eb mundsh\u00ebm si kandidat presidencial i RN-s\u00eb n\u00ebse d\u00ebnimi i saj p\u00ebr p\u00ebrvet\u00ebsim dhe ndalimi pes\u00ebvje\u00e7ar nga mbajtja e posteve t\u00eb zgjedhura do t\u00eb konfirmoheshin. N\u00ebse kjo ndodh, trash\u00ebgimia e Macron do t\u00eb form\u00ebsohet jo nga politikat q\u00eb ai miratoi, por nga reagimi populist q\u00eb ai nuk arriti ta frenonte.<\/p>\n
The Tragedy of Emmanuel Macron<\/p>\n
The post Tragjedia e Emmanuel Macron<\/a> appeared first on www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kur erdhi n\u00eb pushtet n\u00eb vitin 2017, presidenti francez Emmanuel Macron u zotua t\u00eb bashkonte vendin dhe t\u00eb rivitalizonte ekonomin\u00eb e tij n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi. Por, nd\u00ebrsa ai u b\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb i izoluar dhe i paq\u00ebndruesh\u00ebm ideologjikisht, premtimi i hersh\u00ebm i presidenc\u00ebs s\u00eb tij i la vendin polarizimit dhe zem\u00ebrimit, me votuesit e shtyr\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-22738","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22738"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22738\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}