{"id":22353,"date":"2025-05-22T11:51:17","date_gmt":"2025-05-22T11:51:17","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/22\/bujqesia-ne-shqiperi-nje-thirrje-per-transformim-dhe-mundesi\/"},"modified":"2025-05-22T11:51:17","modified_gmt":"2025-05-22T11:51:17","slug":"bujqesia-ne-shqiperi-nje-thirrje-per-transformim-dhe-mundesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/22\/bujqesia-ne-shqiperi-nje-thirrje-per-transformim-dhe-mundesi\/","title":{"rendered":"Bujq\u00ebsia n\u00eb Shqip\u00ebri: Nj\u00eb thirrje p\u00ebr transformim dhe mund\u00ebsi"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Nga Raimund Jehle*<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Shqip\u00ebria ndodhet n\u00eb nj\u00eb moment p\u00ebrcaktues p\u00ebr t\u00eb ardhmen e saj bujq\u00ebsore. Me m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e popullsis\u00eb t\u00eb angazhuar n\u00eb bujq\u00ebsi, ky sektor nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm shtylla kurrizore e jet\u00ebs rurale \u2014 por edhe nj\u00eb shtyll\u00eb strategjike p\u00ebr zhvillimin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb vendit. Teksa Shqip\u00ebria vijon udh\u00ebtimin n\u00eb udh\u00ebkryqin e modernizimit ekonomik, q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb ndaj ndryshimeve klimatike dhe integrimit n\u00eb Bashkimin Evropian (BE), transformimi i sistemeve t\u00eb saj agroushqimore nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb zgjedhje \u2014 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb domosdoshm\u00ebri.<\/p>\n<p>N\u00eb bot\u00ebn e sotme, bujq\u00ebsia \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se thjesht prodhim. Ajo \u00ebsht\u00eb e lidhur me ushqyerjen e popullsis\u00eb, rigjenerimin e ekosistemeve, krijimin e vendeve t\u00eb denja t\u00eb pun\u00ebs dhe nd\u00ebrtimin e komuniteteve t\u00eb q\u00ebndrueshme. Kjo \u00ebsht\u00eb qasja e sistemeve agroushqimore \u2014 nj\u00eb qasje gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, nga ferma deri n\u00eb tryez\u00ebn e konsumatorit, q\u00eb p\u00ebrfshin politikat, prodhuesit, konsumator\u00ebt dhe veprimin p\u00ebr klim\u00ebn. N\u00eb Organizat\u00ebn e Ushqimit dhe Bujq\u00ebsis\u00eb t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara (FAO), jemi krenar\u00eb q\u00eb shoq\u00ebrojm\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb udh\u00ebtim, duke punuar krah p\u00ebr krah me qeverin\u00eb, fermer\u00ebt, shoq\u00ebrin\u00eb civile dhe sektorin privat.<\/p>\n<p>Q\u00ebndrueshm\u00ebria shpesh shihet si nj\u00eb ideal abstrakt, por kuptimi i saj n\u00eb terren \u00ebsht\u00eb i thjesht\u00eb. Do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb sigurohemi q\u00eb ajo \u00e7ka ham\u00eb t\u00eb jet\u00eb e sigurt. Do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb prodhojm\u00eb ushqim n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb respekton natyr\u00ebn. Dhe do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb menaxhojm\u00eb me urt\u00ebsi tok\u00ebn dhe ujin \u2014 ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb vend q\u00eb po p\u00ebrballet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb me that\u00ebsira, p\u00ebrmbytje dhe modele t\u00eb paq\u00ebndrueshme t\u00eb motit p\u00ebr shkak t\u00eb ndryshimeve klimatike.<\/p>\n<p>Partneriteti i FAO-s me Shqip\u00ebrin\u00eb e v\u00eb k\u00ebt\u00eb vizion n\u00eb jet\u00eb. N\u00eb Elbasan, grat\u00eb rurale po fitojn\u00eb mjete, trajnim dhe teknologji p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpunuar dhe tregtuar produktet e tyre bujq\u00ebsore \u2014 duke e kthyer bujq\u00ebsin\u00eb e mbijetes\u00ebs n\u00eb sip\u00ebrmarrje. N\u00eb pyjet e g\u00ebshtenjave, kontrolli biologjik i d\u00ebmtuesve i mb\u00ebshtetur nga FAO po mbron biodiversitetin dhe t\u00eb ardhurat e zonave rurale. N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtyre nismave, bujq\u00ebsia e q\u00ebndrueshme nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb thjesht nj\u00eb objektiv politik, por nj\u00eb realitet i p\u00ebrditsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb unike t\u00eb favorshme p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebhequr k\u00ebt\u00eb transformim. Biodiversiteti i pasur, klima e favorshme dhe shum\u00ebllojshm\u00ebria e bim\u00ebve mjek\u00ebsore, frutave dhe perimeve p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb avantazh natyror konkurrues. Fal\u00eb k\u00ebtyre ve\u00e7orive dhe interesit gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr agroturizmin dhe trash\u00ebgimin\u00eb kulinare, Shqip\u00ebria ka \u00e7do mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb rol udh\u00ebheq\u00ebs n\u00eb rajon p\u00ebr prodhimin bujq\u00ebsor cil\u00ebsor, t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm dhe me vler\u00eb t\u00eb shtuar.<\/p>\n<p>Por realizimi i k\u00ebtij potenciali k\u00ebrkon nj\u00eb ndryshim sistemik. Kjo do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb forcojm\u00eb zinxhir\u00ebt e vler\u00ebs, nga prodhimi dhe p\u00ebrpunimi, deri te tregu. T\u00eb garantojm\u00eb sigurin\u00eb ushqimore dhe t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb besimin e konsumator\u00ebve. Dhe t\u00eb krijojm\u00eb nj\u00eb mjedis q\u00eb mund\u00ebson zhvillimin e fermer\u00ebve, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb rinjve dhe grave.<br \/>\nDigjitalizimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb faktor q\u00eb ndryshon rregullat e loj\u00ebs. Projekti DART (Digital Agriculture and Rural Transformation in Albania \u2013 Bujq\u00ebsia Digjitale dhe Transformimi Rural n\u00eb Shqip\u00ebri ) i FAO-s, p\u00ebr shembull, po p\u00ebrmir\u00ebson qasjen ndaj t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb motit dhe k\u00ebshillimit bujq\u00ebsor n\u00ebp\u00ebrmjet Portalit t\u00eb Fermer\u00ebve \u2014 duke sjell\u00eb zgjidhje n\u00eb koh\u00eb reale n\u00eb maj\u00eb t\u00eb gishtave t\u00eb fermer\u00ebve. K\u00ebto risi fuqizojn\u00eb fermer\u00ebt e vegj\u00ebl, p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb prodhimin dhe ulin rreziqet, duke i hapur rrug\u00ebn nj\u00eb ekonomie rurale m\u00eb t\u00eb zgjuar dhe m\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlidhur.<br \/>\nN\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, transformimi i sistemeve agroushqimore duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb linj\u00eb me rrug\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb drejt an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE. P\u00ebrmbushja e standardeve t\u00eb BE-s\u00eb nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me legjislacionin, por edhe me nd\u00ebrtimin e institucioneve t\u00eb q\u00ebndrueshme, hartimin e politikave t\u00eb bazuara n\u00eb evidenc\u00eb dhe mb\u00ebshtetjen e fermer\u00ebve t\u00eb mir\u00ebpajisur. FAO-ja \u00ebsht\u00eb krenare q\u00eb mb\u00ebshtet Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb p\u00ebrafrimin e sistemeve t\u00eb saj me acquis-in e BE-s\u00eb, duke e kthyer p\u00ebrputhshm\u00ebrin\u00eb n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi konkurruese.<br \/>\nE ardhmja q\u00eb na prin nuk \u00ebsht\u00eb pa sfida. Fragmentimi i tok\u00ebs, plakja e popullsis\u00eb rurale dhe pengesat infrastrukturore vazhdojn\u00eb t\u00eb kufizojn\u00eb rritjen. Rreziqet klimatike shtojn\u00eb kompleksitetin. Megjithat\u00eb, k\u00ebto nuk jan\u00eb t\u00eb pengesa t\u00eb pakap\u00ebrcyeshme. Me veprim t\u00eb bashk\u00ebrenduar dhe udh\u00ebheqje vizionare, k\u00ebto sfida mund t\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr rritje gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe risi.<\/p>\n<p>Duke investuar sot n\u00eb sistemet e saj agroushqimore, Shqip\u00ebria investon n\u00eb t\u00eb ardhmen e saj. Nj\u00eb t\u00eb ardhme ku bujq\u00ebsia do t\u00eb thot\u00eb fuqizim, ku sistemet ushqimore jan\u00eb t\u00eb drejta dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme, dhe ku fshati kthehet n\u00eb nj\u00eb vend mund\u00ebsish, jo nj\u00eb vend migrimi.<br \/>\nTani \u00ebsht\u00eb koha p\u00ebr t\u00eb vepruar \u2014 p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb t\u00eb ardhme agroushqimore, t\u00eb gjelb\u00ebr, t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe t\u00eb rr\u00ebnjosur n\u00eb tok\u00ebn e pasur t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<br \/>\n*P\u00ebrfaq\u00ebsues i FAO-s n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Drejtues i Programit Rajonal p\u00ebr Evrop\u00ebn dhe Azin\u00eb Qendrore<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/05\/bujqesia-ne-shqiperi-nje-thirrje-per-transformim-dhe-mundesi\/\">Bujq\u00ebsia n\u00eb Shqip\u00ebri: Nj\u00eb thirrje p\u00ebr transformim dhe mund\u00ebsi<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Raimund Jehle* Shqip\u00ebria ndodhet n\u00eb nj\u00eb moment p\u00ebrcaktues p\u00ebr t\u00eb ardhmen e saj bujq\u00ebsore. Me m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e popullsis\u00eb t\u00eb angazhuar n\u00eb bujq\u00ebsi, ky sektor nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm shtylla kurrizore e jet\u00ebs rurale \u2014 por edhe nj\u00eb shtyll\u00eb strategjike p\u00ebr zhvillimin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb vendit. Teksa Shqip\u00ebria vijon udh\u00ebtimin n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-22353","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22353","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22353"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22353\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}