{"id":21148,"date":"2025-05-15T05:49:38","date_gmt":"2025-05-15T05:49:38","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/15\/analiza-shqiperia-voton-formula-vendos\/"},"modified":"2025-05-15T05:49:38","modified_gmt":"2025-05-15T05:49:38","slug":"analiza-shqiperia-voton-formula-vendos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/15\/analiza-shqiperia-voton-formula-vendos\/","title":{"rendered":"Analiza: Shqip\u00ebria voton, formula vendos"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb Kuvendin e ardhsh\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb e kan\u00eb votuesit e Partis\u00eb Socialiste dhe asaj Demokratike, teksa shum\u00eb parti t\u00eb vogla, pavar\u00ebsisht votave t\u00eb marra, nuk mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb mandate n\u00eb Kuvend p\u00ebr shkak t\u00eb formul\u00ebs zgjedhore q\u00eb u aplikua k\u00ebt\u00eb her\u00eb \u201csistem proporcional rajonal\u201d. T\u00eb dh\u00ebnat t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrta nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) tregojn\u00eb se nj\u00eb mandat i Partis\u00eb Socialiste n\u00eb qeveri p\u00ebrfaq\u00ebson rreth 9,3 mij\u00eb votues, nd\u00ebrsa nj\u00eb deputet i koalicionit opozitar p\u00ebrfaq\u00ebson mbi 10 mij\u00eb votues.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Partia Koalicioni Euroatlantik e zotit Basha, ndon\u00ebse ka marr\u00eb rreth 20 mij\u00eb vota, nuk do t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohet n\u00eb Kuvend. N\u00eb rast se k\u00ebto vota do t\u00eb ishin n\u00eb krah t\u00eb Partis\u00eb Socialiste do t\u00eb p\u00ebrktheheshin n\u00eb 4 mandate. M\u00eb t\u00eb penalizuar jan\u00eb votuesit e \u201cNisma Shqip\u00ebria b\u00ebhet\u201d q\u00eb ka mbi 56 mij\u00eb vota dhe siguron vet\u00ebm nj\u00eb mandat n\u00eb Kuvend. N\u00ebse k\u00ebto vota do t\u00eb ishin t\u00eb Partis\u00eb Socialiste do t\u00eb p\u00ebrktheheshin n\u00eb 6 mandate.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsimi i ul\u00ebt i alternativave t\u00eb reja n\u00eb Kuvendin e ardhsh\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb vjen p\u00ebr shkak t\u00eb formul\u00ebs zgjedhore sistem proporcional rajonal, bazuar n\u00eb metodologjin\u00eb \u201cD\u2019Hondt\u201d q\u00eb favorizon forcat e m\u00ebdha.<\/p>\n<p>\u201cSistemi yn\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb proporcional lokal, p\u00ebr t\u00eb penalizuar prurjet e reja. N\u00eb nj\u00eb sistem proporcional komb\u00ebtar partit\u00eb e reja do t\u00eb kishin sukses dhe do t\u00eb ishin p\u00ebrcaktuese p\u00ebr mazhorancat politike.<\/p>\n<p>N\u00eb proporcional rajonal, PS mori 83 mandate, n\u00eb proporcional komb\u00ebtar do t\u00eb kishte 72-74 deputet\u00eb, partit\u00eb me 3% do t\u00eb duhej t\u00eb kishin 3-4 deputet\u00eb, n\u00eb kushtet kur pragu yn\u00eb zgjedhor \u00ebsht\u00eb nga 2021 vet\u00ebm 1%, m\u00eb par\u00eb ishte 3%\u201d, analizoi Afrim Krasniqi, Drejtor Ekzekutiv i Institutit Shqiptar p\u00ebr Studime Politike.<\/p>\n<p>Neritan Sejamini, ekonomist dhe analist pohon se fakti \u00ebsht\u00eb q\u00eb ne kemi sistem zgjedhor rajonal, ku zgjedhjet jan\u00eb t\u00eb pavarura nj\u00ebra nga tjetra. \u201cN\u00eb fakt ne kemi 12 zgjedhje dhe jo nj\u00eb zgjedhje\u201d.<\/p>\n<p>Duke qen\u00eb se rajonet kan\u00eb popullsi krejt\u00ebsisht t\u00eb pabarabart\u00eb nj\u00ebri me tjetrin\u2014nga Kuk\u00ebsi me rreth 62 mij\u00eb banor\u00eb tek Tiran\u00eb me rreth 760 mij\u00eb banor\u00eb, pra mbi 12 her\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se Kuk\u00ebsi\u2014 dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb num\u00ebr t\u00eb ndrysh\u00ebm mandatesh, nga 3 Kuk\u00ebsi n\u00eb 37 Tirana\u2014 sistemi manifeston tre tipare kryesore, sqaron Sejamini:<\/p>\n<p>\u201cSistemet zgjedhore asnj\u00ebher\u00eb nuk jan\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim automatik i p\u00ebrqindjes s\u00eb vot\u00ebs popullore n\u00eb vende n\u00eb Kuvend. Sikurse \u00e7do sistem zgjedhor (kryesisht p\u00ebrmes vendosjes s\u00eb pragjeve elektorale q\u00eb variojn\u00eb nga 2-3% n\u00eb 10-12% n\u00eb disa raste t\u00eb rralla) nd\u00ebshkojn\u00eb partit\u00eb shum\u00eb t\u00eb vogla me q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb shmangur fragmentizimin gati automatik t\u00eb parlamenteve. Megjithat\u00eb, sistemi yn\u00eb mund t\u00eb konsiderohet nj\u00eb sistem q\u00eb ka nivel t\u00eb lart\u00eb shtremb\u00ebrimi t\u00eb vullnetit t\u00eb qytetar\u00ebve dhe t\u00eb fatit t\u00eb partive t\u00eb vogla.<\/p>\n<p>Ky shtremb\u00ebrim b\u00ebhet m\u00eb pak i kuptuesh\u00ebm kur rajonalizimi ka humbur \u00e7do sens praktik pasi shumica e deputet\u00ebve t\u00eb qarqeve nuk kan\u00eb asnj\u00eb lidhje dometh\u00ebn\u00ebse me k\u00ebto qarqe. P\u00ebrkundrazi ke deputet\u00eb q\u00eb qarkullojn\u00eb nga qarku n\u00eb qark n\u00eb zgjedhje t\u00eb ndryshme. N\u00eb k\u00ebto kushte nj\u00eb sistem proporcional komb\u00ebtar me nj\u00eb prag t\u00eb ul\u00ebt do t\u00eb ishte sistem m\u00eb i mir\u00eb se ky q\u00eb kemi tani\u201d, thot\u00eb Z.Sejamini.<\/p>\n<p>Zoti Krasniqi shpjegon se n\u00eb sistemet proporcionale legjitimiteti i forc\u00ebs politike ka m\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi sesa vota individuale. Demokracit\u00eb m\u00eb t\u00eb vjetra n\u00eb bot\u00eb jan\u00eb mazhoritare.<\/p>\n<p>Formula zgjedhore e Shqip\u00ebris\u00eb bazuar n\u00eb sistemin proporcional aplikohet nga vende t\u00eb BE si Spanja, Portugalia dhe Belgjika. Ky sistem n\u00eb vende t\u00eb vogla si Shqip\u00ebria i b\u00ebn me stab\u00ebl qeverin\u00eb n\u00eb krahasim me vendet fqinj\u00eb q\u00eb aplikojn\u00eb formula t\u00eb tjera q\u00eb favorizojn\u00eb shp\u00ebrndarjen e votave n\u00eb m\u00eb shum\u00eb alternativa.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo nga ana tjet\u00ebr kjo metod\u00eb djeg votat e alternativave t\u00eb reja duke mos i p\u00ebrfaq\u00ebsuar n\u00eb parlament. Sipas k\u00ebtij sistemi nj\u00eb vot\u00eb n\u00eb Kuk\u00ebs n\u00eb kuptimin e mandatit vlen m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vot\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb. Formula ndihmon polarizimin politik dhe ndihmon n\u00eb ruajtjen e duopolit PS- PD.<\/p>\n<p>Zoti Krasniqi thot\u00eb se Shqip\u00ebria prej vitit 2008 vendi aplikon sistem proporcional. \u201cKjo ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb aktualisht kemi deputet me mbi 21 mije vota apo edhe me 360 vota. Sistemi \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje kompromisi, ndaj vota nuk e b\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe as m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt deputetin, por n\u00ebnkupton se partia \u00ebsht\u00eb institucion, ka sistem merite dhe llogaridh\u00ebnie.<\/p>\n<p>Ai analizon m\u00eb tej, se tek ne jo vet\u00ebm se ky parakusht nuk respektohet, po partit\u00eb nuk veprojn\u00eb si institucione llogaridh\u00ebn\u00ebse dhe meritokracie. Shqet\u00ebsimi lidhet edhe me etiken dhe integritetin: mbi baze t\u00eb cilit sovranitet dhe legjitimitet vepron nj\u00eb deputet q\u00eb nuk votohet dhe nuk p\u00ebrfaq\u00ebson, dhe \u00e7far\u00eb vler\u00eb ka vota n\u00eb vendimmarrje\u201d.<\/p>\n<p>Formula zgjedhore i b\u00ebnte m\u00eb efektive votat n\u00eb qytetet e m\u00ebdha. Psh n\u00eb Tiran\u00eb pragu efektiv p\u00ebr t\u00eb fituar nj\u00eb mandat ishte 2%, nd\u00ebrsa n\u00eb Kuk\u00ebs ngjitej ne 19% sipas formul\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb votat e partive t\u00eb vogla vlenin vet\u00ebm n\u00eb qarqet e m\u00ebdha, nd\u00ebrsa t\u00eb voglat mbeten pa p\u00ebrfaq\u00ebsim.<\/p>\n<p>Formula e re q\u00eb u aplikua k\u00ebt\u00eb vit ka penalizuar edhe opozit\u00ebn, e cila humbur ka humbur rreth 9 mandate, nd\u00ebrsa Partia Socialiste ka fituar rreth\u202f9 mandate. Ndryshimet ne Kodin zgjedhor vitin e kaluar rishp\u00ebrndan\u00eb numrin e mandateve n\u00eb qark, ku Tirana mori\u202f1 m\u00eb shum\u00eb, nd\u00ebrsa Kor\u00e7\u00ebs ju hoq 1 mandat. Formula rriti humbjen e votave n\u00ebn pragun 1\u202f%, t\u00eb cilat me formul\u00ebn e p\u00ebrkthehen kryesisht n\u00eb karrige shtes\u00eb p\u00ebr partin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe.\/ Monitor<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/05\/15\/analiza-shqiperia-voton-formula-vendos\/\">Analiza: Shqip\u00ebria voton, formula vendos<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb Kuvendin e ardhsh\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb e kan\u00eb votuesit e Partis\u00eb Socialiste dhe asaj Demokratike, teksa shum\u00eb parti t\u00eb vogla, pavar\u00ebsisht votave t\u00eb marra, nuk mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb mandate n\u00eb Kuvend p\u00ebr shkak t\u00eb formul\u00ebs zgjedhore q\u00eb u aplikua k\u00ebt\u00eb her\u00eb \u201csistem proporcional rajonal\u201d. T\u00eb dh\u00ebnat t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrta nga Komisioni Qendror [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-21148","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21148"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21148\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}