{"id":18794,"date":"2025-05-03T05:28:48","date_gmt":"2025-05-03T05:28:48","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/03\/the-economist-korporatat-ne-epoken-e-nacionalizmit\/"},"modified":"2025-05-03T05:28:48","modified_gmt":"2025-05-03T05:28:48","slug":"the-economist-korporatat-ne-epoken-e-nacionalizmit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/05\/03\/the-economist-korporatat-ne-epoken-e-nacionalizmit\/","title":{"rendered":"The Economist: Korporatat n\u00eb epok\u00ebn e nacionalizmit"},"content":{"rendered":"<p>A kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb fitime drejtuesit e kompanive po t\u00eb p\u00ebrqafojn\u00eb nacionalizmin? Disa firma duket se dalin t\u00eb fituara, shkruan The Economist. Kanadez\u00ebt nuk njihen si njer\u00ebz nacionalist\u00eb. Prandaj, kur edhe populli m\u00eb i sjellsh\u00ebm n\u00eb bot\u00eb, vendos t\u00eb val\u00ebvis\u00eb flamurin komb\u00ebtar, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se kemi hyr\u00eb n\u00eb epok\u00ebn e patriotizmit t\u00eb thekur.<\/p>\n<p>K\u00ebrc\u00ebnimet e Donald Trump p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb fqinjin verior t\u00eb Amerik\u00ebs \u201cshtetin e 51-t\u00eb amerikan\u201d, kan\u00eb nxitur te kanadez\u00ebt ndjenj\u00ebn e patriotizmit t\u00eb flakt\u00eb, duke bler\u00eb flamuj me gjethe panje, duke anuluar pushimet n\u00eb fqinjin jugor dhe duke protestuar me zhurm\u00eb gjat\u00eb k\u00ebndimit t\u00eb himnit amerikan n\u00eb ngjarjet sportive. K\u00ebto shfaqje patriotizmi nuk mund t\u2019i krahasojm\u00eb me mitingjet e Nurembergut, por gjithsesi jan\u00eb t\u00eb pazakonta p\u00ebr nj\u00eb vend si Kanadaja.<\/p>\n<p>Donald Trump e sheh komb\u00ebsin\u00eb si ve\u00e7orin\u00eb p\u00ebrcaktuese t\u00eb tregtis\u00eb globale. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se n\u00ebse nuk je nj\u00eb kompani amerikane, at\u00ebher\u00eb je nj\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr e mundshme. Dhe ai nuk \u00ebsht\u00eb i vetmi. N\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, autokrat\u00ebt dhe populist\u00ebt po v\u00ebn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb theksin mbi identitetin komb\u00ebtar. Partia Komuniste Kineze e p\u00ebrshkruan ngjitjen e Kin\u00ebs si nj\u00eb p\u00ebrpjekje komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Alex Karp, themeluesi i kompanis\u00eb teknologjike ushtarake Palantir, sapo ka shkruar nj\u00eb lib\u00ebr ku argumenton se patriotizmi mund t\u00eb mbroj\u00eb vlerat per\u00ebndimore. Mes k\u00ebsaj ringjalljeje t\u00eb patriotizmit n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, shefat e kompanive jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb dilem\u00eb: a duhet t\u00eb bashkohen?<\/p>\n<p>Sipas Lori Yue nga Columbia Business School, p\u00ebrgjigjja \u00ebsht\u00eb po. Vitin e kaluar, zonja Yue dhe bashkautor\u00ebt e saj botuan nj\u00eb punim q\u00eb analizoi 41,000 raporte vjetore t\u00eb l\u00ebshuara nga kompanit\u00eb publike kineze n\u00eb vitet 2000-2020 p\u00ebr retorik\u00ebn nacionaliste.<\/p>\n<p>Studiuesit zbuluan se n\u00eb at\u00eb periudh\u00eb, u rrit ndjesh\u00ebm p\u00ebrdorimi i gjuh\u00ebs nacionaliste nga kompanit\u00eb. Firmat q\u00eb p\u00ebrdornin gjuh\u00eb m\u00eb nacionaliste kishin prirjen t\u00eb ishin n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb shtetit, gj\u00eb q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aspak p\u00ebr t\u2019u habitur.<\/p>\n<p>Ato kishin m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb merreshin me nj\u00eb biznes q\u00eb bashk\u00ebvepronte drejtp\u00ebrdrejt me konsumatorin sesa me bizneset e tjera. Dhe gjithashtu kishin m\u00eb tep\u00ebr gjasa t\u00eb ishin aksioner\u00eb individual\u00eb dhe m\u00eb pak t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb shisnin aksionet jasht\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht n\u00ebse k\u00ebto firma nxiteshin nga ideologjia apo llogaritja, ato dol\u00ebn me fitim. Kompanit\u00eb q\u00eb p\u00ebrdor\u00ebn m\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb nacionaliste, zakonisht kishin nj\u00eb kthim m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb aseteve n\u00eb vitin pasardh\u00ebs, sepse fituan m\u00eb shum\u00eb para n\u00eb tregun e brendsh\u00ebm.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb m\u00ebvonsh\u00ebm, zonja Yue dhe bashkautor\u00ebt e saj, gjet\u00ebn prova se n\u00eb disa firma kineze, ndjenja m\u00eb e fort\u00eb e misionit komb\u00ebtar, ulte gatishm\u00ebrin\u00eb e korporat\u00ebs p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet sociale q\u00eb lidhen me punonj\u00ebsit.<\/p>\n<p>Si shpjegim, ajo hodhi hipotez\u00ebn se n\u00ebse pun\u00ebtor\u00ebt nxiten nga interesi komb\u00ebtar i p\u00ebrbashk\u00ebt, at\u00ebher\u00eb ata mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb heqin dor\u00eb nga p\u00ebrfitimet e tjera. E nj\u00ebjta qasje u p\u00ebrdor n\u00eb nj\u00eb studim nga Pantelis Kazakis n\u00eb Universitetin Glasgow. Ai zbuloi se gjuha nacionaliste rriste nivelet e shmangies s\u00eb taksave.<\/p>\n<p>Kazakis argumenton se firmat e ashtuquajtura patriote mund t\u00eb ken\u00eb lidhje m\u00eb t\u00eb ngushta me qeverin\u00eb, nj\u00eb ndjenj\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb arrogance, ose m\u00eb pak frik\u00eb nga d\u00ebmtimi i reputacionit p\u00ebr shkak t\u00eb mospagimit t\u00eb disa taksave.<\/p>\n<p>P\u00ebrpara se t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndajn\u00eb flamujt dhe t\u00eb k\u00ebndojn\u00eb himnin komb\u00ebtar, duhet t\u00eb kini kujdes. Kompanit\u00eb q\u00eb fitojn\u00eb shum\u00eb para jasht\u00eb vendit, mund t\u00eb trajtohen me ashp\u00ebrsi nga tregjet jasht\u00eb shtetit n\u00ebse krijojn\u00eb p\u00ebrshtypjen se jan\u00eb kund\u00ebr t\u00eb huajve.<\/p>\n<p>Nj\u00eb analiz\u00eb n\u00eb vitin 2019 nga Alexander Mohr dhe Christian Schumacher n\u00eb Universitetin e Ekonomis\u00eb dhe Biznesit t\u00eb Vjen\u00ebs, zbuloi se patriotizmi i firmave t\u00eb listuara n\u00eb treguesin S&amp;P 500 d\u00ebmton ato q\u00eb kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb shitje dhe asete jasht\u00eb vendit.<\/p>\n<p>N\u00eb studimin e zonj\u00ebs Yue konstatohet se kompanit\u00eb e themeluara pas an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb Organizat\u00ebn Bot\u00ebrore t\u00eb Tregtis\u00eb n\u00eb vitin 2001 kishin m\u00eb pak gjasa t\u00eb vinin theksin mbi patriotiz\u00ebm.<\/p>\n<p>Ndryshimet n\u00eb peizazhin gjeopolitik mund t\u00eb ndryshojn\u00eb kostot dhe p\u00ebrfitimet e t\u00eb qen\u00ebt i lidhur fort me nj\u00eb vend, si\u00e7 po konstatojn\u00eb tani eksportuesit amerikan\u00eb n\u00eb Kanada. Nacionalizmi mund t\u00eb jet\u00eb p\u00ebr\u00e7ar\u00ebs edhe n\u00eb atdhe. N\u00ebse patriotizmi i flakt\u00eb i nj\u00eb firme lidhet me nj\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb caktuar (p\u00ebr shembull l\u00ebvizjen America First), at\u00ebher\u00eb kjo mund t\u00eb armiq\u00ebsoj\u00eb disa konsumator\u00eb.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, edhe n\u00ebse firmat nuk e p\u00ebrqafojn\u00eb nacionalizmin, ato do t\u00eb preken prej tij. Nj\u00eb studim nga Khan-Pyo Lee dhe bashkautor\u00ebt e tij n\u00eb Universitetin Sogang n\u00eb Koren\u00eb e Jugut, tregon se menaxher\u00ebt q\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr kompanit\u00eb e huaja shum\u00ebkomb\u00ebshe, kan\u00eb m\u00eb pak afrimitet me pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit e tyre sesa ata q\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr firmat vendase.<\/p>\n<p>Nj\u00eb studim i fundit nga Arnab Choudhury dhe bashkautor\u00ebt e tij n\u00eb Universitetin Columbia, zbuloi se midis viteve 1983 dhe 2016, n\u00eb Amerik\u00eb, firmat vendase fitonin m\u00eb shpesh se firmat e huaja n\u00eb gjykatat p\u00ebr zgjidhjen e mosmarr\u00ebveshjeve mbi patentat.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb mbizot\u00ebruar nga tarifa hakmarr\u00ebse dhe barriera tregtare, pasaporta e nj\u00eb kompanie ka po aq r\u00ebnd\u00ebsi sa retorika e saj. K\u00ebshilla e arsyeshme e zonj\u00ebs Yue p\u00ebr drejtuesit e kompanive \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb ekuilibruar. Nacionalizmi mund t\u00eb ket\u00eb kuptim si nj\u00eb zgjedhje strategjike p\u00ebr disa kompani, por duhet b\u00ebr\u00eb me pjekuri.\/ Monitor<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/2025\/05\/03\/the-economist-korporatat-ne-epoken-e-nacionalizmit\/\">The Economist: Korporatat n\u00eb epok\u00ebn e nacionalizmit<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lapsi.al\/\">Lapsi.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb fitime drejtuesit e kompanive po t\u00eb p\u00ebrqafojn\u00eb nacionalizmin? Disa firma duket se dalin t\u00eb fituara, shkruan The Economist. Kanadez\u00ebt nuk njihen si njer\u00ebz nacionalist\u00eb. Prandaj, kur edhe populli m\u00eb i sjellsh\u00ebm n\u00eb bot\u00eb, vendos t\u00eb val\u00ebvis\u00eb flamurin komb\u00ebtar, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se kemi hyr\u00eb n\u00eb epok\u00ebn e patriotizmit t\u00eb thekur. K\u00ebrc\u00ebnimet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-18794","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18794"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18794\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}