{"id":14796,"date":"2025-04-10T13:13:03","date_gmt":"2025-04-10T13:13:03","guid":{"rendered":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/04\/10\/alarm-ne-arktik-shkrirja-e-akullnajave-formon-35-ishuj-te-rinj\/"},"modified":"2025-04-10T13:13:03","modified_gmt":"2025-04-10T13:13:03","slug":"alarm-ne-arktik-shkrirja-e-akullnajave-formon-35-ishuj-te-rinj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zennihost.com\/test\/2025\/04\/10\/alarm-ne-arktik-shkrirja-e-akullnajave-formon-35-ishuj-te-rinj\/","title":{"rendered":"Alarm n\u00eb Arktik, shkrirja e akullnajave formon 35 ishuj t\u00eb rinj"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb studim i fundit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, i publikuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore Nature, ka zbuluar nj\u00eb fenomen shqet\u00ebsues n\u00eb Arktik: si pasoj\u00eb e shkrirjes s\u00eb akullnajave, jan\u00eb formuar 35 ishuj t\u00eb rinj dhe mbi 2,500 kilometra vij\u00eb bregdetare e re n\u00eb dy dekadat e para t\u00eb shekullit XXI.<\/p>\n<p>Studiuesit analizuan pamje satelitore t\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 1,700 akullnajave n\u00eb rajone si Groenlanda, Alaska, Arktiku Kanadez, Rusia, Islanda dhe Svalbard. Rezultatet tregojn\u00eb se rreth 85% e akullnajave q\u00eb derdhen n\u00eb det jan\u00eb t\u00ebrhequr ndjesh\u00ebm, duke krijuar tok\u00eb dhe bregdet t\u00eb ri \u00e7do vit.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm n\u00eb periudh\u00ebn 2000\u20132020, jan\u00eb shtuar mesatarisht 123 kilometra vij\u00eb bregdetare \u00e7do vit, nd\u00ebrsa pjesa m\u00eb e madhe e k\u00ebtij transformimi \u00ebsht\u00eb regjistruar n\u00eb Groenland\u00eb, ku akullnaja Zachariae Isstrom ka krijuar 81 kilometra vij\u00eb bregdetare t\u00eb re \u2013 m\u00eb shum\u00eb se \u00e7do akullnaj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb hemisfer\u00ebn veriore.<\/p>\n<p>Studiuesit paralajm\u00ebrojn\u00eb se formimi i k\u00ebtyre tokave t\u00eb reja nuk \u00ebsht\u00eb pa pasoja. Ato jan\u00eb t\u00eb paq\u00ebndrueshme dhe t\u00eb rrezikuara nga rr\u00ebshqitjet e dheut, t\u00eb cilat mund t\u00eb shkaktojn\u00eb tsunami shkat\u00ebrruese. Nj\u00eb rast i till\u00eb ndodhi n\u00eb Groenland\u00eb n\u00eb vitin 2017, ku nj\u00eb rr\u00ebshqitje dheu gjeneroi dallg\u00eb deri n\u00eb 100 metra, duke shkaktuar 4 viktima, 9 t\u00eb plagosur, dhe braktisjen e nj\u00eb fshati t\u00eb t\u00ebr\u00eb.<\/p>\n<p>Studimi v\u00eb n\u00eb dukje se Arktiku po ngrohet kat\u00ebr her\u00eb m\u00eb shpejt se pjesa tjet\u00ebr e globit, duke p\u00ebrshpejtuar shkrirjen e akullnajave dhe rritur nivelin e detit. Kjo paraqet rrezik serioz p\u00ebr qytetet bregdetare n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, humbja e akullnajave ndikon n\u00eb burimet e ujit t\u00eb pijsh\u00ebm dhe sigurin\u00eb ushqimore p\u00ebr mbi 2 miliard\u00eb njer\u00ebz, t\u00eb cil\u00ebt varen nga uji i shkrir\u00eb p\u00ebr nevoja bujq\u00ebsore dhe jetes\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/lexo.al\/2025\/04\/alarm-ne-arktik-shkrirja-e-akullnajave-formon-35-ishuj-te-rinj\/\">Alarm n\u00eb Arktik, shkrirja e akullnajave formon 35 ishuj t\u00eb rinj<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/lexo.al\/\">www.lexo.al<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb studim i fundit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, i publikuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore Nature, ka zbuluar nj\u00eb fenomen shqet\u00ebsues n\u00eb Arktik: si pasoj\u00eb e shkrirjes s\u00eb akullnajave, jan\u00eb formuar 35 ishuj t\u00eb rinj dhe mbi 2,500 kilometra vij\u00eb bregdetare e re n\u00eb dy dekadat e para t\u00eb shekullit XXI. Studiuesit analizuan pamje satelitore t\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 1,700 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14796","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14796","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14796"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14796\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zennihost.com\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}